Шымкент — Қонаев даңғылының V кезеңі: қала инфрақұрылымы жаңа белеске шығуда

Оңтүстік Қазақстанның ірі мегаполисі Шымкент қаласы соңғы жылдары елдің урбандық дамуында үлгі болып отырған аймаққа айналды. 2026 жылдың 17 қазанындағы ресми мәліметтерге сүйенсек, Шымкенттің Әл-Фараби ауданында Қонаев даңғылының жалғасын салу жұмыстарының V кезеңі қызу жүргізілуде. Бұл тек бір даңғылдың ғана емес, бүкіл аймақтың инфрақұрылымдық болашағының кілті болып табылатын стратегиялық жоба.
Қонаев даңғылы — Шымкенттің кеңістіктік жоспарлауындағы ең ауқымды магистральдардың бірі. Бастапқы кезеңдер бірнеше жыл бұрын іске асырылып, қаланың орталық бөліктерін тығыздыра байланыстырды. Алайда урбандық кеңею мен халық санының тұрақты өсуіне байланысты шеткі аудандарды да осы желіге қосу қажеттілігі туындады. Нақ осы сұраныстан туындаған жоба — бүгінгі V кезең. Бұл бағытта 2021–2022 жылдары жүргізілген зерттеу жұмыстары негізінде маршрут анықталып, техникалық-экономикалық негіздеме қорғалған болатын. Содан бері жыл сайын бір кезең бойынша жұмыс алға жылжытылып келеді.
Шымкент — Қазақстанның республикалық маңызы бар үш қаласының бірі. 2018 жылы дербес мәртебе алған қала бүгінде 1,2 миллионнан астам тұрғынды қамтиды. Бұл демографиялық серпін инфрақұрылымға деген сұранысты күрт арттырды. Қала көліктік жүктемесі жылдан жылға өскен сайын жол желісін кеңейту шұғыл міндетке айналды. Статистика комитетінің деректеріне қарасақ, Шымкенттегі жеке автокөліктер саны 2020 жылдан бері 34 пайызға өскен. Бұл цифр тек бір нәрсені білдіреді: тығырықтың алдын алу үшін магистральдық желіні кешенді жаңғырту — уақыт талабы.
Қала бас архитекторының орынбасары Дәулет Жақсыбеков бұл жобаның маңыздылығын нақты сөздермен анықтайды: «Қонаев даңғылының V кезеңі — бұл жай ғана жол салу емес. Бұл Әл-Фараби ауданының инфрақұрылымдық омыртқасын қалыптастыру. Осы магистраль аяқталған соң, аудандағы 80 мыңнан астам тұрғын орталық бөлікке бұрынғыға қарағанда екі есе тез жете алатын болады». Аудан тұрғыны, жас кәсіпкер Айгүл Серікова да өз пікірін бөліседі: «Бізге осы жол өте қажет болатын. Таңертең жұмысқа шыққанда бір шақырымды жиырма минут жүретін едік. Жаңа магістраль ашылса, ол уақыт кемінде үшке бөлінеді деп үміттенеміз».
Жобаның техникалық параметрлеріне келсек, V кезең шеңберінде жалпы ұзындығы 4,7 шақырымды құрайтын жол учаскесі салынып жатыр. Жобада жаяу жүргіншілер өтпелері, велосипед жолдары, заманауи жарықтандыру жүйесі мен жасыл желекті аймақтар қарастырылған. Жалпы сметалық құны 12 миллиард теңгеден асатын бұл жоба «Нұрлы жол» бағдарламасы аясында қаржыландырылып отыр. Мердігерлік компания — Оңтүстік Қазақстан облысының ірі инфрақұрылымдық мердігерлерінің бірі болып табылатын «ОңтүстікЖолқұрылыс» АҚ. Компания өкілі Серік Мамытбеков ағымдағы жұмыстар туралы баяндайды: «Бүгінгі таңда жол полотносын төсеу жұмыстарының 68 пайызы орындалды. Желтоқсан айының ортасына дейін барлық негізгі жұмыстарды аяқтауды жоспарлап отырмыз. Қатаң қыс болмаса, мерзімді сақтаймыз».
Қонаев даңғылы жобасының тарихи маңызын айта кеткен жөн. Кеңестік дәуірде Шымкент, негізінен, өнеркәсіптік мақсаттарға арналған жол желісімен жайластырылып, тұрғын аудандардың инфрақұрылымы артта қалып отырды. Тәуелсіздік жылдарында кейбір жолдар жөнделгенімен, жүйелі магістральдар салу 2010-жылдарға дейін мемлекеттік бағдарламаларда айтарлықтай орын алмады. Бүгінгі Қонаев даңғылы жобасы — осы тарихи кемшілікті толтырудың нақты көрінісі. Алматы мен Астанадағы жол инфрақұрылымының жаңғырту тәжірибесімен салыстырғанда, Шымкент бірнеше жыл кешіккенімен, сапалық жағынан озық стандарттарды қабылдауда.
Жоба аяқталғаннан кейінгі болашаққа болжамдар да оң. Экономистердің есебінше, аудандағы жылжымайтын мүлік бағасы 15–20 пайызға өсуі мүмкін. Сауда объектілері мен қызмет көрсету нүктелерінің саны артып, жаңа жұмыс орындары пайда болады. Сонымен бірге аудандық мектептер мен аурухананың қолжетімділігі жақсарады, бұл тікелей тұрғындардың өмір сапасына әсер етеді. Қала мәслихатының депутаты Мейіржан Сәрсенов: «Бұл жоба тек физикалық кеңістік емес, жаңа экономикалық мүмкіндіктер ашады. Бізде Әл-Фараби ауданын Шымкенттің серпінді дамитын жаңа орталығына айналдырудың барлық алғышарты бар» деп атап өтті.
Шымкент қаласының даму стратегиясына сәйкес, 2030 жылға дейін қала ішіндегі барлық магистральдарды бірыңғай желіге қосу жоспарланған. Қонаев даңғылының V кезеңі — осы жоспардың сара жолдағы маңызды буыны. Халықтың жұмысқа деген ұмтылысы мен қала биліктерінің ірі жобаларды іске асыру қабілеті бірігіп, Шымкентті болашақ мегаполистің нақты үлгісіне айналдырып жатыр. Іске асырылып жатқан V кезеңнің табысты аяқталуы VI және одан кейінгі кезеңдер үшін де бастама болатыны сөзсіз. Оңтүстіктің бас қаласы — Шымкент — тек Қазақстан аренасында ғана емес, орталық азиялық урбандық дамудың да назар аударарлық субъектісіне айналып келеді.