Шымкентте «Салауатты жұмыс орындары»: кәсіпкерлер жаңа санитариялық стандарттарға бейімделуде

Шымкент қаласының кәсіпкерлер палатасында 22 қазан 2026 жылы Сауда және қызмет көрсету салалық кеңесінің кеңейтілген отырысы өтті. Жиынның басты тақырыбы — «Салауатты жұмыс орындары» жобасы болды. Отырысқа Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің бөлім басшысы Азамат Тасболтаев пен қала кәсіпкерлерінің өкілдері қатысты. Іс-шара жай кездесуден гөрі терең мазмұнға ие болды: жұмыс орындарындағы санитариялық жағдайды түбегейлі жақсарту мәселесі бүгін бүкіл Шымкент бизнес-қоғамдастығының күн тәртібіне шықты.
«Салауатты жұмыс орындары» жобасы Қазақстан Республикасы Үкіметінің Жол картасына енгізілген. Оны жүзеге асыру Шымкент қаласының 2025–2029 жылдарға арналған денсаулық сақтауды дамыту бағдарламасымен тікелей байланысты. Жобаның мақсаты — қалада денсаулыққа бағытталған бастамаларды ілгерілету, тарихи қалыптасқан өндірістік нысандардың санитариялық-қорғау аймағын нақтылы белгілеу, сондай-ақ жұмысшылардың еңбек жағдайларын заманауи гигиеналық нормаларға сәйкестендіру. Бұл жоба жай бюрократиялық реттеу емес, жұмысшылардың денсаулығын нақты нәтижелермен қорғауға бағытталған кешенді мемлекеттік бастама екенін маман атап өтті.
Отырыста сөз алған Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментінің бөлім басшысы Азамат Тасболтаев жобаның негізгі талаптарын егжей-тегжейлі түсіндірді. «Бізге бүгін статистика кескін-келбетін нақты суреттейді: соңғы бес жылда Шымкент кәсіпорындарында тіркелген кәсіптік аурулардың 30 пайыздан астамы жұмыс орнындағы санитариялық нормалардың сақталмауынан туындаған. Бұл — бірде-бір жауапты кәсіпкер немесе мемлекет елемей кете алмайтын сан», — деді Тасболтаев. Ол кәсіпкерлерге жобаның іске асырылу кезеңдерін, бақылау тетіктерін және нормативтік базаны қамтитын егжей-тегжейлі нұсқаулықтар беретінін хабарлады. Жоба шеңберінде кәсіпорындарды аттестаттау, еңбек гигиенасын бағалау, алдын алу шараларын кешенді енгізу көзделген.
Шымкент — Қазақстанның оңтүстіктегі ірі өнеркәсіптік және сауда орталығы. Қалада жүз мыңнан астам адам жеке және шағын бизнес секторында жұмыс істейді. Шымкент кәсіпкерлер палатасының деректеріне сүйенсек, соңғы жылдары сауда және қызмет көрсету саласындағы кәсіпорындар саны жылдан жылға өсуде: тек 2025 жылдың өзінде тіркелген субъектілер саны 12 пайызға артты. Алайда бизнестің сандық өсуі сапалық стандарттардың жетілуімен бірдей қарқында жүрмейді. Дәл осы алшақтықты жою үшін «Салауатты жұмыс орындары» жобасы уақытылы қадам болып табылады.
Отырысқа қатысқан кәсіпкерлер жобаның мазмұны мен іс жүзіндегі талаптар туралы бірқатар нақты сұрақ қойды. Шымкентте тамақтану нысандарының желісін басқаратын кәсіпкер Гүлнар Сейтқалиева: «Бізге бұрын да санитариялық нормалар жөнінде жалпы сөздер айтылып жататын. Ал бүгін тұңғыш рет нақты кестені, нақты өлшемдерді, нақты жауапкершілікті көрсетіп берді. Бұл жолы мемлекет шын мәнінде бізбен серіктес ретінде сөйлесіп отыр», — деп пікірін білдірді. Оның сөзі залдың басым бөлігі арасында қолдау тапты. Кәсіпкерлер жобаның іске асырылуы кезінде мемлекет тарапынан консультациялық қолдаудың сақталатынын да нақтылап алды.
«Салауатты жұмыс орындары» жобасы — Қазақстандағы алғашқы кешенді салалық бастамалардың бірі болып табылады. Дамыған елдердің тәжірибесіне үңілсек, мысалы Еуропалық Одақ елдерінде жұмыс орындарының денсаулық стандарттарын жүйелі бақылаудан өткізу жалпы өнімділіктің орта есеппен 18–22 пайызға артуына, ал науқастанудан болатын жұмыс уақытының жоғалымын 25–30 пайызға азайтуға мүмкіндік береді. Бұл цифрлар еңбек гигиенасына инвестиция салу тиімділігін нақты дәлелдейді. Шымкент тәжірибесі алдағы уақытта республика бойынша кең ауқымды пилоттық үлгіге айналуы мүмкін деген болжамдар да айтылуда.
Жобаның дамыту жұмыстарын тікелей Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті жүргізеді. Сарапшылардың бағалауынша, 2025–2029 жылдарға арналған денсаулық сақтауды дамыту бағдарламасының аясында бұл жоба Шымкент бизнес-ортасына айтарлықтай оң ықпал ететін болады. «Кәсіпкер де, жұмысшы да, мемлекет те осы жобадан ұтады. Жұмысшы — денсаулығын сақтайды, кәсіпкер — өнімділігі жоғары және ауырмайтын ұжымды, мемлекет — медициналық шығындардың қысқаруын», — деді кеңесте сөйлеген денсаулық сақтау саласының маманы.
Шымкент кәсіпкерлер палатасының төрағасы Нұрлан Байжанов кеңес қорытындысын жинақтай келе, бұл бастаманың іскерлік ортаны жаңа сапалық деңгейге көтерудегі маңызын баса айтты. «Біздің міндет — кәсіпкерлерге жобаның мазмұнын толықтай жеткізу, оларды ілеспе консультациялармен қамтамасыз ету және іске асыру барысындағы кедергілерді бірлесіп шешу. Шымкент ел ішінде денсаулық сақтаудың үлгілі қаласы атағын иеленуге тиіс», — деді ол. Отырыс қатысушылары жобаны кезең-кезеңімен жүзеге асыру жөніндегі жоспарды мақұлдады және кәсіпкерлерге берілетін техникалық көмек жүйесін нақтыластыруды алдағы жиындардың күн тәртібіне енгізуді қолдады. «Салауатты жұмыс орындары» жобасы Шымкент бизнес-қоғамдастығы үшін жаңа міндеттемелер ғана емес — денсаулық пен өнімділіктің жаңа мәдениетіне жасалған бірлескен қадам болып табылады.