Шымкент әуежайында жаңа ұшу-қону жолағы: 2028 жылға дейін не өзгереді?
Шымкент әуежайында жаңа ұшу-қону жолағы: 2028 жылға дейін не өзгереді?
Оңтүстік Қазақстанның ірі орталығы Шымкент қаласының әуежайы жаңа дәуірге қадам басып жатыр. 6 шілде 2026 жыл күні белгілі болғандай, республикалық маңызы бар бұл инфрақұрылымдық жоба 2025 жылдың қыркүйегінде іске қосылып, толық аяқталуы 2028 жылға жоспарланған. Жалпы сметалық құны 46 миллиард теңгені құрайтын бұл жоба Оңтүстік Қазақстан өңірінің авиациялық дамуындағы ең ірі инвестициялардың бірі болып саналады.
Шымкент әуежайының тарихы бірнеше онжылдыққа созылады. Қала 2018 жылы республикалық маңызы бар қала мәртебесін алғаннан бері оның инфрақұрылымын жаңғырту мәселесі ерекше өзектілікке ие болды. Бүгінгі таңда Шымкент — халық саны жағынан Қазақстандағы үшінші мегаполис. Қалада 1,2 миллионнан астам тұрғын тіршілік етеді, ал өңір халқының жалпы саны бес миллионнан асады. Мұндай демографиялық көрсеткіш аймақтық авиация торабының кеңейтілуін объективті түрде қажет етеді. Ескі ұшу-қону жолағы негізінен ортасынан бастап пайдалануда болған, технологиялық ресурсы шектеулі еді, ал кең фюзеляжды ұшақтарды қабылдау мүмкіндігі айтарлықтай шектелген болатын.
Жаңа жол туралы техникалық сипаттамалар бойынша мынадай деректер белгілі: жаңа жасанды ұшу-қону жолағының ұзындығы 3 900 метр, ені 75 метр болады. Жолақтың екі жағынан 15 метрден бекітілген жиектер орналасады. «Аэродромдық жабындар конструкциясы Қазақстанның авиациялық ережелеріне және азаматтық авиация саласындағы халықаралық стандарттарға сәйкес әзірленді», — деп мәлімдеді мекеме өкілдері. Бұл параметрлер Boeing 777 сияқты кең фюзеляжды жолаушылар ұшақтарын, сондай-ақ ауыр жүк борттарын қабылдауға толықтай мүмкіндік береді. Осы сынып ұшақтарын пайдалану аймақаралық және халықаралық рейстердің географиясын едәуір кеңейтеді деп күтілуде.
Құрылыс жұмыстарының ағымдағы жай-күйіне келсек, объектіде қазіргі уақытта негіз орнату, ұшу-қону жолағы мен рулеждік жолдарды жабу, инженерлік коммуникацияларды тарту жұмыстары жүргізілуде. Жоба бойынша бас мердігер ретінде тартылған мамандардың айтуынша, Шымкенттің климаттық жағдайлары — жазғы ыстық пен қысқы суық — жабын материалдарына ерекше талаптар қояды. Дегенмен қазіргі технологиялар осы факторды толықтай ескереді. Жобаны уақтылы аяқтаудың маңызды шарттарының бірі ретінде қаржыландырудың үздіксіздігі аталады. Республикалық және жергілікті бюджеттен бірлесіп қаржыландырылатын бұл жоба мемлекеттік маңыздылыққа ие объект ретінде қарастырылуда.
Жаңа ұшу-қону жолағы іске қосылғаннан кейін ескі жолақ алып тасталмайды — бұл маңызды стратегиялық шешім. Мекеме өкілдері бұл туралы нақты айтты: «Жаңа ЖЖЖЖ пайдалануға берілгеннен кейін қолданыстағы жасанды ұшу-қону жолағы өзінің функционалдық мақсатын сақтап, пайдаланылуын жалғастырады. Оны одан әрі пайдалану тәртібі азаматтық авиация саласындағы уәкілетті мемлекеттік органдармен авиациялық қауіпсіздік талаптарын, қолданыстағы нормативтерді және әуежайды дамыту перспективаларын ескере отырып айқындалады». Екі жолақтың бір мезгілде жұмыс істеуі біреуін жөндеу кезінде екіншісін пайдалануға, пропускалық қабілетті арттыруға және маршрут торабын кеңейтуге мүмкіндік береді.
Авиация саласының сарапшылары осы жобаны өңірлік логистика тұрғысынан да бағалайды. Шымкент — Орталық Азия елдерімен, оның ішінде Өзбекстан, Қырғызстан және Тәжікстанмен шекаралас аймақтың орталығы. Орталық Азиядағы транзиттік трафиктің артуы, туризмнің дамуы және сауда байланыстарының күшеюі тікелей ұшу маршруттарының санын арттыруды талап етеді. Осы тұрғыдан алғанда, Шымкент әуежайы тек қала немесе облыс ауқымында ғана емес, Орталық Азия масштабында да маңызды авиациялық торап рөлін атқара алады. Кең фюзеляжды ұшақтарды қабылдау мүмкіндігі болашақта чартерлік рейстерді ұйымдастыруға, паломдық туристік бағыттарды ашуға да жол ашады.
Қалалықтар мен өңір тұрғындары жобаны жалпы алғанда оң бағалайды. Шымкент тұрғыны, кәсіпкер Мұрат Серіков: «Бізге ұзақ уақыт бойы тікелей рейстер жетіспеді. Тіпті Еуропаға немесе Шығыс Азияға ұшатын болсақ, Алматы немесе Астана арқылы ауысыммен ұшуға тура келеді. Жаңа жолақ осы мәселені шешуге мүмкіндік береді деп үміттенемін», — деп пікірін бөлісті. Жергілікті туроператорлар да тікелей халықаралық рейстердің ашылуы туристік ағымды айтарлықтай арттыруы мүмкін деп санайды. Мекемелердің болжамдарына сүйенсек, жаңа ВВЖ іске қосылғаннан кейін жолаушы тасымалы жылына кемінде 30–40 пайызға өсуі мүмкін.
Қорытындылай келе, Шымкент әуежайындағы жаңа ұшу-қону жолағының құрылысы — бұл тек инфрақұрылымдық жоба ғана емес, өңірдің болашақтағы экономикалық және логистикалық дамуына жасалған ірі стратегиялық инвестиция. 46 миллиард теңге — үлкен сома, бірақ осы жобаның берері де соған сай. Жаңа жолақ Шымкентті кең фюзеляжды ұшақтар қабылдайтын, Орталық Азия масштабында танылған авиациялық тораптардың қатарына енгізуі тиіс. 2028 жылы жоба аяқталып, халық осы мүмкіндікті толық пайдалана бастайды деген сенімділік өңір тұрғындары арасында артып келеді. Ең бастысы — қаржыландыру үздіксіз болсын да, мерзімі сақталсын.
