Шымкентте заңсыз құрылыс жүргізген кәсіпкерге айыппұл салынды
Шымкентте заңсыз құрылыс жүргізген кәсіпкерге айыппұл салынды
Шымкент қаласының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік құқық бұзушылық жөніндегі сотында жеке кәсіпкерге қатысты әкімшілік іс қаралды. 10 шілде 2026 жыл күні жарияланған сот шешіміне сәйкес, Қабанбай батыр даңғылында заңсыз құрылыс жүргізген кәсіпкер Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 319-бабы бойынша кінәлі деп танылды. Бұл оқиға қала тұрғындары арасында кең талқылауға түсіп, Шымкенттегі заңсыз құрылыс мәселесін қайтадан күн тәртібіне шығарды.
Іс мән-жайларына қарағанда, аталған жеке кәсіпкер Қабанбай батыр даңғылындағы объектіде қажетті рұқсат құжаттарын алмастан құрылыс жұмыстарын жүргізген. Оның үстіне, сәулеттік-жоспарлау тапсырмасы әзірленбеген, ал жер учаскесіне жерді пайдалану құқығы немесе жеке меншік құқығы ресімделмеген. Осылайша, кәсіпкер бірден бірнеше заң талаптарын бұзып, мемлекеттік бақылаудан тыс объект тұрғыза бастаған. Кінә актісі тексеру актісімен, Шымкент қаласының Сәулет және қала құрылысы басқармасының қорытындысымен, сондай-ақ сот отырысында зерттелген фотоматериалдармен дәлелденген. Сот кәсіпкерді заңсыз тұрғызылған объектіні бұзуға және 129 750 теңге мөлшерінде әкімшілік айыппұл төлеуге міндеттеді.
Шымкент — Қазақстанның республикалық маңызы бар үш қаласының бірі. Халқы 1,2 миллионнан асқан бұл мегаполис соңғы жылдары қарқынды дамып, жаңа инфрақұрылым жобалары белсенді жүзеге асырылуда. Алайда осы дамумен бірге заңсыз құрылыс мәселесі де өткір күйінде қалып отыр. Сәулет және қала құрылысы органдарының деректері бойынша, тек 2025 жылдың өзінде Шымкентте 340-тан астам заңсыз объект анықталып, олардың басым бөлігі сотқа жолданған. Бұл сандар жыл сайын артып келе жатқандығы да маманларды алаңдатады. Қала инфрақұрылымының жоспарлы дамуына кедергі келтіретін заңсыз нысандарды жою мемлекеттің басты міндеттерінің бірі болып табылады.
Заң мамандарының пікірінше, заңсыз құрылыс — бұл тек рұқсат мәселесі ғана емес, азаматтардың қауіпсіздігіне тікелей қатысты проблема. «Рұқсат алынбаған объектілер техникалық нормалар мен сейсмикалық талаптарды сақтамай тұрғызылады. Мұндай ғимараттар тұрғындар мен маңайдағы адамдар үшін үлкен қауіп төндіреді», — дейді заң саласы сарапшысы Бауыржан Сейітов. Сарапшының айтуынша, КоАП-тың 319-бабы бойынша берілетін жазалар соңғы жылдары күшейтілгенімен, мұны жеткіліксіз деп есептейтін мамандар да баршылық. Рұқсатсыз құрылыс жүргізгендер үшін айыппұлдан басқа объектіні бұзу міндеті жүктелуі — заңның ең тиімді тетіктерінің бірі.
Шымкент тұрғындарының арасында бұл сот шешімі оң бағаланды. Әлеуметтік желілерде қалалықтар «заңсыз нысандарға қатысты мұндай шараларды одан әрі жалғастыру керек» деген пікірлерін білдіруде. Жергілікті тұрғын Асель Нұрланова: «Маңымызда рұқсатсыз тұрғызылған объектілер өте көп. Бірде-бір сот шешімін көрмегенбіз. Ендігі жерде биліктің шынымен іске кіріскенін байқаймыз», — деді. Қоғамдық пікірдің бұлай қалыптасуы реттеуші органдар мен сот жүйесіне деген сенімді арттырады деп үміттенеді сарапшылар.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Шымкентте заңсыз құрылыс мәселесі 1990-шы жылдардан бері өзекті болып келеді. Нарықтық экономикаға өту кезеңінде рұқсат механизмдері бос қалып, бақылаусыз объектілер жаппай пайда бола бастады. 2000-жылдарда жағдай біршама реттелсе де, мегаполистердегі жер дефициті мен тез байыған кәсіпкерлердің заңды айналып өту тәжірибесі жалғасты. Астана мен Алматыда ірі заңсыз кешендерді бұзу жөнінде қабылданған шешімдер тиісті прецеденттер жасады. Шымкент соттарының бүгінгі бағыты сол ізбен жүріп жатқанын дәлелдейді.
Бұл іс аясында Шымкент қалалық Сәулет және қала құрылысы басқармасының өкілі: «Біз заңсыз объектілерге қатысты мониторинг жұмысын күшейттік. Жыл ішінде 200-ден астам тексеру жүргіздік. Бұдан былай рұқсатсыз жұмыс жүргізетін кез келген тұлғаның жауаптылығы сот арқылы қамтамасыз етіледі», — деп мәлімдеді. Билік өкілдерінің мұндай нақты ұстанымы болашақта ұқсас құқық бұзушылықтардың алдын алуға үлкен ықпал етеді деп болжануда.
Сарапшылар бұл сот шешімінің прецеденттік маңызы бар деп санайды. Шымкент мегаполис мәртебесін алған соңғы жылдарда қала бюджетіне инвестиция ағыны артып, инфрақұрылым жобаларының ауқымы кеңейді. Осы фонда заңды сақтамайтын кәсіпкерлерге берілетін нақты жауап — қоғамға да, инвесторларға да берілетін айқын сигнал. Қаланың орнықты, жоспарлы дамуы үшін барлық тараптың заң аясында жұмыс істеуі міндетті шарт болып табылады. Бүгінгі шешім кімнің де болсын рұқсатсыз объект тұрғызуы ауыр салдарға соқтыратынын нақты көрсетіп отыр. Болашақта осындай істердің саны азайып, Шымкент заңды және жоспарлы құрылыс орталығына айналады деген үміт зор.
