Қазақстан тұрғын үй нарығы жандана бастады: маусымда мәмілелер саны рекордтық өсті

Қазақстан тұрғын үй нарығы жандана бастады: маусымда мәмілелер саны рекордтық өсті

10 шілде 2026 жыл. Қазақстандағы тұрғын үй нарығы маусым айында елеулі жандану белгілерін көрсетті. Бір айдың ішінде жылжымайтын мүлік сатып алу-сату мәмілелерінің саны 28,4 пайызға артып, 39 053-ке жетті. Мамырда бұл көрсеткіш 30 420 болған еді. Мұндай серпіліс нарыққа қатысушылар арасында оптимистік көңіл-күй қалыптастыруда, алайда статистиканың тереңіне үңілсек, суреттің барлық жері бірдей жарқын емес екені байқалады.

Аналитиктердің пікірінше, маусымдағы өсуді бірнеше фактормен түсіндіруге болады. Біріншіден, жазғы мезгіл дәстүрлі түрде тұрғын үй нарығының белсенділігін арттырады — отбасылар жаңа тұрғын жайға көшуді жиі жазға жоспарлайды. Екіншіден, ипотекалық несиелеудің шарттары соңғы айларда белгілі бір деңгейде жеңілдегені де рөл ойнады. Үшіншіден, кейбір өңірлерде жаңа тұрғын үй кешендерінің іске қосылуы мәмілелер санын ұлғайтты. «Нарықта белсенділік бар, бірақ бұл тұрақты өсу емес, маусымдық фактор мен жинақталған сұраныстың бір мезгілде шығуы», — деп атап өтеді жылжымайтын мүлік саласының сарапшысы Асқар Бейсенов.

Өңірлік контексте қарастырғанда, мәмілелер санының рейтингінде Алматы қаласы бірінші орынды иеледі — 6 841 мәміле немесе жалпы нарықтың 17,5 пайызы. Екінші орында Астана — 6 436 мәміле (16,5 пайыз), үшінші орында Қарағанды облысы — 3 772 мәміле (9,7 пайыз). Аз ғана мәміле тіркелген өңір — Ұлытау облысы: бар болғаны 360 мәміле, бұл жалпы көлемнің 0,9 пайызы ғана. Бұл айырмашылық елдің экономикалық белсенділігінің аумақтық теңсіздігін айқын бейнелейді.

Маусымда мәмілелер санының өсуі барлық өңірлерде байқалды, бірақ серпін қарқынында айтарлықтай айырмашылықтар бар. Ең жоғары динамика Маңғыстау облысында тіркелді — мамырмен салыстырғанда 67,4 пайызға өсті. Бұл өңірде мұнай-газ саласының дамуымен байланысты халық саны мен табыс деңгейінің артуы байқалып отыр. Одан кейін Қарағанды облысы (+43,4 пайыз) мен Атырау облысы (+40,9 пайыз) орналасқан. Атырауда да мұнайлы өңірдің артықшылықтары тұрғын үй нарығын ынталандырып отыр деп бағалауға болады.

Пәтерлер нарығының жағдайына жеке тоқталатын болсақ, маусымда пәтер сатып алу-сату мәмілелерінің саны 25,9 пайызға артып, 29 432-ге жетті. Бұл жалпы нарықтың 75,4 пайызын құрайды. Пәтерлер нарығының негізгі бөлігі Астанаға (21,4 пайыз) мен Алматыға (21,2 пайыз) тиесілі. Ең жоғары сұранысқа бір бөлмелі пәтерлер ие болды — маусымда мұндай мәмілелер 11 348 рет тіркелді. Бұл деректер тұрғынжай нарығындағы сатып алушылардың едәуір бөлігі — жастар, жас отбасылар немесе инвесторлар екенін аңғартады.

Жеке тұрғын үй құрылысы нарығы да оң серпін көрсетті: жеке тұрғын үйлерді сатып алу мәмілелері 36,7 пайызға өсіп, 9 621 мәмілеге жетті. Бұл өсім Шығыс Қазақстан облысынан басқа барлық өңірлерде байқалды. Шығыс Қазақстанда осы санат бойынша 1,4 пайызға незначительный төмендеу орын алды. Сарапшылар бұл жағдайды облыстың демографиялық және экономикалық ерекшеліктерімен байланыстырады.

Жылдық салыстыру маусым айының рекордтық өсімін растайды: 2025 жылғы маусыммен салыстырғанда мәмілелер саны 17,4 пайызға артты — 33 273-тен 39 053-ке дейін. Жылдық өсу бойынша ең жоғары көрсеткіш Маңғыстау облысында тіркелді — 79,1 пайыз. Алайда осы жарқын суреттің арасында Шымкент ерекше назар аударады. Елдің оңтүстігіндегі бұл ірі қала жылдық салыстыруда ең үлкен төмендеуді тіркеді: 2025 жылғы маусыммен салыстырғанда мәмілелер саны 11,7 пайызға азайды. Шымкент нарығының осылайша тежеліп қалуының себептері арасында жергілікті экономикалық конъюнктураның өзгеруі, тұрғын үй бағаларының сатып алушылар мүмкіндігімен сәйкессіздігі және өңірдің инфрақұрылымдық даму қарқынының бәсеңдеуі аталып жүр. «Шымкент бірнеше жыл бойы жылдам нарықтық өсу кезеңін бастан өткерді. Қазір нарық теңгерімін іздеп отыр деуге болады», — дейді экономист Гүлнар Сейткали.

Жалпы 2026 жылдың қаңтар-маусым кезеңіне шолу жасасақ, жарты жылдың нәтижесі өткен жылғы деңгейден 1,8 пайызға төмен болды. Бұл — маусымдағы атаулы өсімге қарамастан, жылдың алғашқы жартысының тұтастай алғанда 2025 жылдан артылмағанын білдіреді. Нарыққа қатысушылар мен реттеушілер бұл деректерді ескере отырып, тұрғын үй саясатын жетілдіру мәселесін кезек күттірмейтін деп бағалауда. Жалпы тенденцияларды талдасақ, тұрғын үй нарығының дамуы ел экономикасының жалпы жай-күйімен, халықтың табыс деңгейімен, ипотека шарттарымен және өңірлік даму теңсіздігімен тығыз байланысты. Алда тұрған жылдарда тұрғын үй нарығының жандануы тұрақты болуы үшін аталған факторлардың жан-жақты шешілуі қажет деп есептейді сарапшылар.