Шымкенттегі ескі полигон экопаркке айналды: «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясындағы бірегей жоба
Шымкенттегі ескі полигон экопаркке айналды: «Таза Қазақстан» бағдарламасы аясындағы бірегей жоба
15 шілде 2026 жыл. Шымкент қаласының тұрғындары Мегаполис күніне ерекше сыйлық алды: жылдар бойы экологиялық апат аймағы болып келген бұрынғы қоқыс полигонының орнында жаңа экопарк салтанатты түрде ашылды. Бұл оқиға аймақ үшін ғана емес, бүкіл Қазақстан үшін маңызды белгі болды. Тарихи датаны тамаша тойлайтын осындай жоба мемлекет басшысының тапсырмасы мен «Таза Қазақстан» республикалық акциясы аясында жүзеге асырылды.
Бұл жер ондаған жылдар бойы қалалықтардың наразылығын тудырып келді. 36,6 гектарлық аумаққа мыңдаған тонна тұрмыстық қалдықтар тасымалданып, аймақ тұрғындары жыл сайын жағымсыз иіс пен экологиялық ластаудан зардап шекті. Балалар осы жерден өтуге қорқатын, тұрғындар терезелерін жауып ұстайтын, ал жергілікті жер нарығында бұл аумаққа іргелес орналасқан пәтерлердің бағасы айтарлықтай төмен болды. Ешкім де осы кеңістіктің бір күні жасыл оазиске айналатынына сенбеді.
Алайда 2024 жылдың қазан айында бұл жерде іргелі өзгерістер басталды. Стандартты қоқысты тасымалдаудан бұрын мамандар ауқымды рекультивация жұмыстарын жүргізді. Бұл — аса күрделі инженерлік процесс. Жай ғана қоқысты алып кету жеткіліксіз: қалдықтарды арнайы қорғаныш қабаттарымен оқшаулады, үстіне құнарлы топырақ жайды, одан кейін ғана жасылдандыру жұмыстары басталды. Жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде өсімдіктердің тамырлану деңгейі 99 пайызға жетті. Бұл — жоба мамандарының кәсіби шеберлігі мен жоғары технологиялық шешімдерін паш ететін ерекше көрсеткіш.
Бүгін бұл жерде бес мыңнан астам жас ағаш пен бұта өсуде. Аймақ климатына бейімделген 19 түрлі ағаш жаңа паркте берік орнығып жатыр. Жасыл желекке күтім жасау үшін толық автоматтандырылған суару жүйесі орнатылды, 15 су алу ұңғымасы бұрғыланды. Тіркелген мамандар парктің күнделікті техникалық қызмет көрсетуімен айналысып жатыр. Қала тұрғындарының комфортты ортасын дамыту басқармасының жетекшісі Абылқайыр Оңғар бұл жайлы арнайы айтып өтті: «Бұл жер бірте-бірте шынайы жасыл оазиске айналып жатыр. Сегіз климаттық аймаққа бейімделген ағаштар мен бұталар өсіп жатыр, автоматтандырылған жүйе олардың тіршілігін толық қамтамасыз етеді».
Дендропарктің директоры орынбасары Ахарбай Келгенбайұлы жобаның бірегейлігін атап өтті: «Бұрын бұл 36,6 гектарлық жерде үлкен қоқыс полигоны болды, ал енді мұнда қалалықтар үшін жаңа серуен аймағы пайда болды. Үстіне құнарлы жер жайдық, ағаштар отырғыздық. Бұл экопарк — өз түріндегі бірегей жоба, және іргелес тұратын барлық тұрғындар бұл идеяны жоғары бағалады». Шынында да, тек бірнеше айдың ішінде өзгерген аумақты алғаш рет көріп таң қалғандар да аз емес.
Жобаның жалпы құны бес миллиард теңгеге жуық болды. Бұл сома толығымен демеушілер тарапынан қаржыландырылды — мемлекеттік бюджет қаражаты пайдаланылған жоқ. Бұл жайт жобаны ерекше маңызды ете түседі: ол азаматтық жауапкершілік пен жеке бизнестің экологиялық санасының жоғарылауын айғақтайды. Мегаполис акімі қызыл таспаны кесіп, жаңа серуен аймағын ресми ашқан салтанатты рәсімге жүздеген қала тұрғындары жиналды. Шымкент мерейтойы осындай тарихи сыйлықпен тойланды.
Бұл жобаның тарихи параллельдері де бар. Шымкент тарихы мұндай трансформацияны бұрын да бір рет тамашалаған. 1979 жылға дейін Асанбай Асқаров атындағы қазіргі дендрологиялық парктің орнында да қалалық қоқыс полигоны болған. Бүгін дендропарк қала тұрғындарының ең сүйікті демалыс орнына айналды. Жаңа экопарк те дәл осы жолды басып өтуі тиіс. Эксперттердің болжамы бойынша, жас ағаштар толық өскен кезде — шамамен бес-жеті жылдан кейін — бұл аумақ шынайы жасыл кеңістікке айналады. Ал тұрғындардың басым бөлігі бұл жердің бір кезде мыңдаған тонна тұрмыстық қалдықтарға толы болғанын мүлдем ұмытып кетеді.
Жобаның аймақтық маңыздылығы да айрықша. Шымкент — Қазақстанның үшінші мегаполисі және халық саны жылдам өсіп келе жатқан қала. Осындай мегаполисте жасыл аудандарды кеңейту — тек эстетикалық мәселе ғана емес, сонымен бірге қоғамдық денсаулықты сақтаудың стратегиялық міндеті. Экологтардың деректеріне сәйкес, бір гектар орман алаңы жылына шамамен бес тонна көмірқышқыл газын сіңіреді. Ал 36 гектарлық экопарк болашақта атмосфераға бөлінетін зиянды заттарды айтарлықтай азайтады. Бұдан басқа, жасыл аймақтардың кеңеюі қала ішіндегі ыстықтың азаюына, жел ысыту эффектісінің төмендеуіне және жалпы микроклиматтың жақсаруына тікелей ықпал етеді. Тұрғындардың психологиялық саулығына да жасыл кеңістіктің оң әсері зерттеулермен дәлелденген. Демалыс орнына, серуен жасайтын паркке деген сұраныс мегаполистерде үнемі өсіп отырады. Жаңа экопарк Шымкент тұрғындары үшін бүгіннен бастап осындай мүмкіндіктерді ашады.
Экопарктің ашылуы — бұл жеке оқиға ғана емес, жүйелі өзгерістердің белгісі. «Таза Қазақстан» акциясы мен мемлекет басшысының тапсырмалары шеңберінде елдің әр өңірінде осындай жобалар жүзеге асырылуда. Болашақта ұқсас трансформация Алматы, Астана және басқа ірі қалаларда да орын алады деп күтілуде. Шымкенттегі тәжірибе — бүкіл ел үшін нақты үлгі мен бағдар.
