Жетісай бақшасы: су мен еңбектің жемісі

Түркістан облысы Жетісай ауданының аграрлары 2026 жылдың алғашқы қарбыз өнімін жинауға кірісті. 29 мамыр 2026 жыл күні «Бахарам» шаруа қожалығының алқаптарында жұмысшылар піскен қарбыздарды жинап, оны тұтынушыларға жеткізуге дайындалуда. Бұл жылдың ең алғашқы өнімі аймақ үшін үлкен оптимизм белгісі болып табылады: дала жұмысы жоспарлы жүргенін, судың дер кезінде берілгенін және шаруалардың еңбегі ақталғанын айқын дәлелдейді. Жетісай ауданы бұрыннан бері бахша дақылдарын өндіру орталығы ретінде Қазақстан ауыл шаруашылығының картасында ерекше орын алады.
Жетісай ауданы Сырдария өзенінің төменгі бассейнінде орналасқан, жазы ыстық және ұзақ болатын бұл өңір бахша дақылдарын өсіруге табиғат берген ең қолайлы жер. Тарихи деректерге сүйенсек, бұл аймақта қарбыз өсіру ғасырлар бойы жалғасып келеді. Кеңес дәуірінде де Жетісай ауданы республикаға айтарлықтай мөлшерде бахша өнімін жеткізіп отырған. Тәуелсіздік жылдарында жер пайдалану жүйесінің өзгеруімен бірге шаруа қожалықтары осы дәстүрді жаңаша тыныспен жалғастырды. «Бахарам» сияқты шаруа қожалықтары — сол дәстүрдің тірі мұрагерлері.
«Бахарам» шаруа қожалығы биыл 10 гектар жерге қарбыз егіп, алғашқы өнімді жинауға кірісті. Қожалық басшысы Шакірбой Ражапов биылғы маусым туралы оптимистік пікір білдірді. «Бұл жылы қарбызды 10 гектар жерге еккенбіз. Қазір белсенді түрде алғашқы өнімді жинаудамыз. Суда ешқандай мәселе болған жоқ, бұл үшін Су ресурстары және ирригация министрлігіне алғысымызды білдіреміз», — деді ол. Ражаповтың сөздерінен аймақтағы шаруалардың мемлекет тарапынан жеткілікті қолдау тапқанын анық сезуге болады. Оның айтуынша, К-30 арнасы арқылы берілген суды мезгілінде алу дақылдың сапалы пісіп жетілуіне тікелей ықпал еткен.
Ауданның су жабдықтау деректері де жеткілікті дәлел болып отыр. Жыл басынан бері Түркістан облысы ауыл шаруашылығының қажетіне 1 миллиард кубометрден астам су берілді. Соның ішінде Жетісай ауданына 307 миллион кубометр тиесілі. Бахша дақылдарын суаруға ауданда жеке арнайы 53,8 миллион кубометр су жіберілді. Бұл сандар аймақтағы бахша алқаптарының мемлекет тарапынан басымдыққа алынғанын айқын аңғартады. Түркістан облысы бойынша «Қазводхоз» РМК-ның Түркістан филиалы жалпы су тарату жүйесін реттеп, фермерлерге тұрақты жабдықтауды қамтамасыз еткені назарға іліккен.
«Қазводхоз» мекемесінің аймақтық маманы Ерлан Сейітовтың айтуынша, биыл суару маусымына дайындық алдыңғы жылдарға қарағанда жоғары деңгейде жүргізілді. «Арналарды тазалау, шлюздерді жөндеу жұмыстары өткен жылдың аяғынан бастап жоспарлы жүргізілді. Нәтижесінде су жіберу кестесін бұзбай, барлық шаруа қожалықтарына уақытылы жеткізу мүмкін болды», — деді ол. Маманның пікірінше, инфрақұрылымды жылдан жылға жаңарту болашақта суару тиімділігін арттырады. Бүгінгі таңда ауданда бахша дақылдарымен қатар, көкөніс пен жоңышқаны суару жұмыстары да жалғасуда.
Ауданның ауыл шаруашылығы бөлімінің деректеріне сүйенсек, Жетісайда бахша дақылдарын өсіру алаңы соңғы бес жылда тұрақты өсіп келеді. Егер 2021 жылы бахша егілген жалпы алқап аудан бойынша шамамен 2 500 гектарды құраса, 2025 жылы бұл көрсеткіш 3 200 гектарға жеткен. Шаруалардың саны артып, жер пайдалану мәдениеті жақсаруда. Жергілікті нарықтан бастап, Алматы, Астана сияқты ірі қалаларға дейін Жетісай қарбызы сұранысқа ие. Маусымның басында жинап алынған алғашқы өнім әрдайым ерекше бағаланады, өйткені нарыққа ең бірінші жеткізілген тауар жоғары бағамен сатылады.
Аграр саласының сарапшысы, ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты Мирас Дүйсенов бұл жағдайды кеңірек аумақтық тұрғыдан бағалайды. Оның айтуынша, Жетісай ауданының тәжірибесі Қазақстанның оңтүстік аймақтары үшін мысал бола алады. «Егер суды дұрыс бөлу, арналарды тиімді пайдалану жолға қойылса, оңтүстіктің табиғи потенциалы бүгінгіден екі есе артық нәтиже береді. Бахша саласы — импорттан тәуелділікті азайтатын, ішкі нарықты қанықтыратын стратегиялық бағыт», — деді ол. Сарапшы сондай-ақ ирригациялық жүйелерді модернизациялаудың маңыздылығын атап өтті.
Жетісай ауданындағы шаруалардың алғашқы қарбыз өнімін жинауы — бұл жай ғана ауылшаруашылық мерекесі емес, тереңірек мәні бар символдық оқиға. Ол мемлекет пен шаруаның өзара сенімін, тиімді су бөлу жүйесін, және аймақтың ауыл шаруашылығы әлеуетін бір мезгілде көрсетеді. Биылғы маусымда Түркістан облысы бойынша жалпы бахша өнімінің алдыңғы жылдармен салыстырғанда жоғары болатыны күтілуде. Жетісайдың «Бахарам» сияқты шаруа қожалықтары бұл болжамды ақиқатқа айналдыруда. Еңбек пен судың, табиғат пен жоспарлаудың үйлесімінен туған бұл жемісті нәтиже аймақ аграрларына жаңа серпін береді.