А-2 автомагистралі жаңғырады: Шымкент бекіністің жаңа беті

1 қыркүйек 2026 жылы Шымкент қаласында А-2 «Алматы–Ташкент–Термез» автомагистралін қайта жаңғырту жобасының 5-кезеңі бойынша құрылыс жұмыстары белсенді қарқынмен жалғасуда. Жалпы ұзындығы 6,2 шақырымды құрайтын бұл нысанда қазіргі таңда 4,2 шақырым учаскеде асфальт төсеу жұмыстары толығымен аяқталған, ал қалған бөлімдерде де жұмыс тоқтаусыз жүргізілуде. Жобаны биылғы жыл ішінде толық аяқтап, пайдалануға беру жоспарланған. Бұл Оңтүстік Қазақстанның ең маңызды транспорт артериясын түбегейлі жаңартуға бағытталған кең ауқымды бағдарламаның тағы бір стратегиялық қадамы болып табылады.
А-2 автомагистралі — Қазақстан, Өзбекстан және Тәжікстанды байланыстыратын халықаралық деңгейдегі жол желісінің маңызды буыны. Бұл маршрут тарихи жібек жолының заманауи тіршілігін сақтап келе жатқан транзиттік дәліздің бір бөлігі ретінде қарастырылады. Жол Алматыдан басталып, Шымкент арқылы өтіп, Ташкент пен Термезге дейін созылатын бұл магистраль бойымен жыл сайын миллиондаған тонна жүк тасымалданып, жүздеген мың жолаушы өтеді. Қазақстан Республикасының Жол инфрақұрылымын дамыту тұжырымдамасы аясында осы маршруттың толық қайта жаңғыртылуы 2019 жылдан бастап кезең-кезеңімен жүзеге асырылып келеді. 1-ден 4-кезеңге дейінгі учаскелер бұрын пайдалануға берілген болатын, ал 5-кезең жобаның соңғы және аса маңызды бөлігін қамтиды.
Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы және Орталық Азиядағы логистикалық маңызы жылдан жылға артып келе жатқан өңіраралық орталық. 2017 жылы республикалық маңызы бар қала мәртебесін алғаннан бері Шымкенттің халқы 1,3 миллионнан астам адамға жетті, ал автомобиль паркі соңғы бес жылда 40 пайызға ұлғайды. Мұндай жағдайда жол инфрақұрылымына деген сұраныс күрт өскені заңды. Қалалық жол торабының тозған учаскелері тіркелетін жол-көлік оқиғаларының 60 пайызынан астамын тудырып отырған еді. Осы себепті А-2 автомагистралін жаңғырту жобасы жай ғана ыңғайлылық мәселесі емес, қауіпсіздік пен экономикалық өркендеудің алғышарты ретінде қабылданды.
«Бұл жоба Шымкент үшін өте маңызды. А-2 магистралі — қала арқылы өтетін негізгі транзиттік дәліз. Оны жаңарту тек жол сапасын ғана емес, тұтастай алғанда қалалық логистиканы, экологияны және тұрғындардың тіршілік сапасын жақсартады», — дейді Қазақстан жол саласы сарапшысы, техника ғылымдарының кандидаты Бауыржан Сейітқали. Маманның пікіріне сәйкес, жаңа жол жабыны тозғаннан алты-жеті есе төзімді болады. «Ескі асфальт болмашы суықта да жарыла беретін. Жаңа технология бойынша төселген жабын минус қырық градусқа да, плюс елу градусқа да шыдай алады. Бұл — сапалық секіріс», — деп қосты ол.
Жоба аясында жол жабынын жаңартумен қатар жол инфрақұрылымын кешенді дамыту жұмыстары да жүргізілуде. Атап айтқанда, жол жиектері мен бордюрлерді ауыстыру, ағынсу жүйелерін жаңғырту, жолды жарықтандыру, жаяу жүргіншілер мен велосипедшілерге арналған бөлек жолақтар салу сияқты шаралар жүзеге асырылуда. Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, 6,2 шақырымдық учаскеде күніне орта есеппен 25-30 мың автомобиль өтеді. Жаңарту аяқталғаннан кейін бұл сан 40 мыңға дейін ұлғайуы болжанады, яғни өткізу қабілеті бір жарым есеге артады.
Жергілікті тұрғындар да жобаның барысын ықыласпен бақылауда. Аймақтағы кәсіпкер Гүлнар Оспанова: «Менің қоймам осы жол бойында орналасқан. Бұрын жабынның нашарлығынан жүк машиналарымен жиі сынатынбыз. Қазір жол ашылған учаскеде жүру тіпті бөлек рахат. Бүкіл жол аяқталса, бізге де, тапсырыс берушілеріміздік те тиімді болады», — деп ризашылығын білдірді. Ата-аналар да балаларының мектеп жолындағы жол қауіпсіздігі жақсарғанын айтады. Бастауыш мектеп мұғалімі Айгүл Нұрланова: «Балалар мектепке жаяу жүреді. Бұрын тротуар жоқ жерлер болатын, қорқыныш еді. Енді кең тротуар салынды, балалар қауіпсіз жүреді», — деді.
Сарапшылар жобаның аймақтық экономика үшін де маңызы зор екенін атап өтеді. Оңтүстік Қазақстан облысы мен Шымкент қаласының Орталық Азиядағы транзиттік сауда үлесі соңғы жылдары 12 пайызға артқан, ал А-2 маршрутының толық жаңартылуы бұл көрсеткішті тағы 15-20 пайызға жоғарылатуы мүмкін. Мамандардың бағалауы бойынша, жол инфрақұрылымына жасалған әрбір теңгелік инвестиция аймақтың ЖІӨ-іне 3,5 теңгелік үлес қосады. Бұл — инвестициялық тиімділіктің жоғары деңгейін дәлелдейтін экономикалық тұрғыдан өте маңызды көрсеткіш.
Жоба 2026 жылдың соңына дейін толық аяқталуы тиіс. Бұл — Қазақстан Республикасының инфрақұрылымды дамыту саясатының табысты орындалуының айқын көрінісі. А-2 автомагистралінің жаңартылуы Шымкентті аймақтың ең заманауи транспорттық торабына айналдырып, оның Орталық Азиядағы логистикалық орталық ретіндегі мәртебесін бекіте түседі. Жолдың ашылуы жергілікті халықтың күнделікті өміріне де, бизнес ортаға да, туристік ағынға да оң серпіліс береді деп күтілуде.