Түркістан облысы жаңа бет ашады: қалалардың бас жоспарлары мен даму стратегиялары жаңа белеске шықты

5 маусым 2026 жыл. Түркістан облысының әкімдігінде аудандар мен қалалардың бас жоспарларын және егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларын іске асыру мәселелері бойынша кеңес өтті. Аймақтың кешенді дамуын қамтамасыз ету мақсатында 2023–2024 жылдары арнайы кешенді схема әзірленген болатын, ал қазіргі уақытта аталған жоба мемлекеттік сараптамадан өтіп жатыр. Бұл кеңес облыстың инфрақұрылымын жаңғыртып, халыққа сапалы өмір сүру жағдайын қалыптастыру жолындағы маңызды қадам ретінде бағаланды.
Түркістан облысы — Қазақстанның оңтүстігіндегі тарихи тамырлары терең, халқы көп және аумағы кең аймақтардың бірі. Ежелден сауда, мәдениет және рухани орталыққа айналған Түркістан қаласы бүгінде туристік дестинация ретінде де халықаралық деңгейде танымал. Соңғы жылдары облысқа бөлінетін инвестиция көлемі едәуір өскен, жаңа өнеркәсіптік және тұрғын үй кешендері салына бастады. Осы жағдайда аумақтарды жоспарлаудың ғылыми негізде жүргізілуі ерекше маңыз алады. Облыс орталығының ұлғаюы мен халық санының артуы қала ішіндегі инфрақұрылымға жаңа талаптар қояды.
Кеңесте баяндама жасаған облыстың қала құрылысы және сәулет басқармасының басшысы Қуаныш Асанов жаңа бас жоспардың негізгі бағыттарын атап өтті. Оның мәліметтері бойынша, Түркістан қаласының қазіргі аумағы 22 мың гектардан сәл ғана асады. Болжам бойынша, 2044 жылға қарай қала халқының саны 400 мың адамға жетеді. "Жоспарда тұрғын үй қорын ұлғайту, көп пәтерлі тұрғын үйлер салуға арналған аумақтарды кеңейту қарастырылған. Туристік ағымды жылына 5 миллион адамға жеткізу, өнеркәсіптік аймақты ұлғайту және аймақ экономикасын 500 миллиард теңгеге дейін өсіру мақсаттары белгіленді", — деп нақтылады Асанов. Бұл деректер облыстың дамуына деген ауқымды ниет пен стратегиялық ойлаудың айқын белгісі деп қабылданды.
Кеңеске қатысқан сарапшылар мен мамандар жоспарлардың нақтылығы мен іске асырылу мүмкіндігі туралы оң пікір білдірді. Қала жоспарлауы саласындағы тәжірибелі маман Сейіт Жақсыбеков атап өткендей, "Түркістан сияқты тарихи қалада урбанизация үдерісін ұлттық мұра мен архитектуралық ерекшеліктерді сақтай отырып жүргізу — оңай міндет емес. Бірақ жаңа бас жоспар осы екі жақты тепе-теңдікті сақтауға тырысады, бұл өте дұрыс тәсіл". Аналитиктердің пайымынша, тұрғын үй секторының дамуы жергілікті халықтың өмір сүру деңгейін арттырып, жастарды ірі қалаларға кетуден тоқтатуға мүмкіндік береді.
Облыс бойынша статистикалық деректерге сүйенсек, 801 елді мекеннің 794-і бас жоспармен қамтылған. Қалған 7 елді мекен бойынша жұмыс бекітілген жол картасы аясында жалғасуда. Бұл көрсеткіш — жоспарлау жүйесінің жеткілікті деңгейде қамтамасыз етілгенін дәлелдейді. Сонымен қатар, халқы 5 мың адамнан асатын қалалар мен елді мекендер 58 егжей-тегжейлі жоспарлау жобасымен қамтылған. 2025–2029 жылдарға арналған жол картасы шеңберінде 387 елді мекеннің бас жоспарларын әзірлеу немесе түзету жоспарланған. Бұл орасан зор жұмыс мемлекеттік жүйенің тиімді жұмыс істеуін талап етеді.
Кеңесті қорытындылаған облыс әкімі Нұралхан Күшеров барлық іс-шаралардың орындалуына бақылауды күшейтуді тапсырды. "Аудандар мен қалалардың әкімдеріне жол картасында қарастырылған барлық іс-шараларды уақытында аяқтауды, бас жоспарлар мен егжей-тегжейлі жоспарлау жобаларын сапалы әзірлеуді, сондай-ақ цифрландыру жұмыстарын жандандыруды тапсырамын. Тапсырмалардың орындалуына жауапкершілікпен қарау керек. Жұмысты созатын лауазымды тұлғаларға тиісті шаралар қолданылатынын ескертемін", — деді облыс басшысы. Бұл ескерту — жергілікті биліктің тапсырмаларды уақытылы орындауға деген талабының айқын көрінісі.
Сарапшылардың пікірі бойынша, Түркістан облысындағы қала жоспарлаудың жаңа сатысы ел ішіндегі ұқсас аймақтар үшін де үлгі бола алады. Ғимарат сәулеті мен қала орталығын жоспарлау жөніндегі кеңесші Айгүл Мәуленова: "Облыстың жаңа бас жоспары тек қала дамуын ғана емес, табиғи ортаны сақтауды, жасыл аймақтарды кеңейтуді де назарда ұстауы тиіс. Болашақ ұрпаққа лайықты қала мирасын қалдыру — биліктің маңызды парызы", — деп есебін берді. Мамандардың бұл байқауы жобаны іске асырушыларға қосымша жауапкершілік жүктейді.
Алдағы жылдарда Түркістан облысының кешенді дамуы жалғаса береді. Туризм секторының өсуі, өнеркәсіптік аймақтардың кеңеюі және халық санының артуы облыс экономикасына серпін береді деп күтілуде. Жол картасында белгіленген 2025–2029 жылдық мерзімде 387 елді мекеннің бас жоспарын аяқтау — амбициялық, бірақ нақты мақсат. Бас жоспарлардың сапалы іске асырылуы Түркістан облысының тек Қазақстан ішінде ғана емес, Орталық Азия аймағы масштабында да бәсекеге қабілетті, тартымды аймаққа айналуына жол ашады. Облыс билігінің бүгінгі шешімдері болашақтың берік іргетасын қалайды.