Шымкенттің газ инфрақұрылымы жаңарады: 273 миллион теңгелік инвестиция қаланың энергетикалық болашағын анықтайды

Қазақстанның оңтүстік мегаполисі Шымкент бүгінде ауқымды инфрақұрылымдық жаңарту кезеңін бастан кешіруде. 2026 жылдың 17 қыркүйегіндегі соңғы деректер бойынша, қалада газ тарату жүйесін модернизациялау жұмыстары жоспарлы түрде жалғасуда: он километрден астам жаңа құбыржол төселіп, жеті газреттеуіш пункт орнатылды. Инвестициялық бағдарлама аясында жүргізіліп жатқан бұл жұмыстар қаланың үш миллионнан асатын тұрғынын сенімді және қауіпсіз газбен қамтамасыз ету мәселесін түбегейлі шешуге бағытталған.
Шымкент — Қазақстандағы халқы жөнінен үшінші орынды алатын, соңғы он жылда серпінді дамып келе жатқан мегаполис. Қала 2018 жылы республикалық маңызы бар қала мәртебесін алғаннан бері халқы күрт өскен, жаңа тұрғын аудандары, өнеркәсіптік кәсіпорындар мен коммерциялық нысандар белсенді салынуда. Алайда қаланың инфрақұрылымы, оның ішінде газ жүйесі, халықтың осындай жылдам өсіміне ілесе алмай, ескіріп, тозу белгілерін байқата бастады. Мамандардың бағалауы бойынша, қалада пайдаланылып жатқан газ құбырларының едәуір бөлігінің қызмет мерзімі бұдан он-он бес жыл бұрын-ақ аяқталған. Бұл жағдай апаттық оқиғалардың туындау қаупін арттырып, газ жеткізудің үздіксіздігіне нұқсан келтірді.
Инвестициялық бағдарлама аясында бөлінген 273 миллион теңге — қаладағы газ инфрақұрылымына соңғы жылдардағы ең ірі салым. Шымкент газ бөлу компаниясының бас инженері Бақытжан Сейітов бұл жобаның стратегиялық маңызын атап өтті: «Біз тек ескі құбырларды ауыстырып қана қоймаймыз — жүйенің жалпы сыйымдылығын арттырамыз. Жаңа материалдар мен заманауи газреттеуіш пункттер өнімділікті екі есеге дейін жоғарылатады, ал қысымның жоғалуын елеулі түрде азайтады». Сарапшының сөзіне қарағанда, бұрын пайдаланылған болат құбырлардың орнына полимерлі материалдан жасалған заманауи аналогтар қолданылуда, олардың пайдалану мерзімі елу жылдан астам.
Жобаның техникалық сипаттамалары мамандарды ынталандырады. Жаңадан орнатылған жеті газреттеуіш пункт жүйедегі қысымды автоматты режимде бақылауды қамтамасыз етеді. Он шақырымнан асатын жаңа құбыржол қаланың ең тығыз қоныстанған аудандарын — Əл-Фараби, Еңбекші және Каратас шағынаудандарын — қамтиды. Осы аудандарда кейінгі кездері газ жеткізудегі ауытқулар жиіленіп кеткен еді. Жергілікті тұрғын Гүлнәр Байжанова: «Биылғы жазда газ қысымы бірнеше рет күрт төмендеді, тамақ пісіруге де, су қыздыруға да қиындық туды. Жаңарту жұмыстары басталғаннан бері жағдай айтарлықтай жақсарды», — деп бөлісті өз бақылауымен.
Газ жүйесін жаңарту мәселесі тек техникалық емес, экономикалық тұрғыдан да маңызды. Мамандардың есептеулері бойынша, тозған желілердегі газ шығыны жылына бірнеше миллион текше метрге жетуі мүмкін. Бұл ысырапшылдық тікелей экономикалық зиян ғана емес, экологиялық проблемалардың да қайнарынан болып табылады. Шымкент қалалық экология және табиғи ресурстар басқармасының маманы Арман Дүйсебаев: «Газ желілеріндегі ағу тек шаруашылық шығынын арттырмайды — ол атмосфераға метан шығарындыларын да ұлғайтады. Жаңа полимерлі құбырлар іс жүзінде герметикалық болғандықтан, экологиялық тиімділік те айқын болмақ», — деп түсіндірді.
Қазақстанның газ инфрақұрылымын жаңарту мәселесі ел деңгейінде де өткір тұр. «Қазақгаз» компаниясының деректері бойынша, еліміздің бірқатар қаласындағы газ желілерінің физикалық тозуы шектен асты — кейбір аудандарда бұл көрсеткіш сексен пайызға жетіп отыр. Астана мен Алматыда осындай жаңарту жобалары бірнеше жыл бұрын-ақ басталып, оң нәтиже берді: апаттық жағдайлар саны жарты есеге қысқарып, тұрғындардың газбен қамтылу сапасы айтарлықтай жақсарды. Шымкент осы тәжірибені өзінің климаттық, демографиялық және инфрақұрылымдық ерекшеліктерін ескере отырып, бейімдеп пайдалануда.
Жоба аяқталғаннан кейін күтілетін нәтижелер де зор. Мамандардың болжамы бойынша, жаңа жүйе апаттық жағдайлардың алдын алуды сексен пайызға жақсартады, газ жеткізудегі үзілістер санын төрт есеге дейін азайтады, ал жүйенің жалпы сыйымдылығы отыз пайызға өседі. Бұл қаланың жылдам өсіп жатқан халқына, соның ішінде жаңадан салынып жатқан тұрғын кешендерге де сапалы газ жеткізуге мүмкіндік береді. Шымкент қалалық мәслихатының депутаты Нұрлан Қасымов бұл бастаманы жоғары бағалайды: «Газ инфрақұрылымына жасалған инвестиция — қаланың болашағына салынған сала. Бұл жобаны дер кезінде бастадық деп санаймын, өйткені тозған желілерден болатын апаттың әлеуметтік-экономикалық зардабы осы инвестициядан әлдеқайда асып кетер еді».
Жұмыстар 2026 жылдың аяғына дейін толық аяқталуы жоспарланған. Алдағы кезеңде желі жаңартуды одан ары кеңейту, автоматтандырылған диспетчерлік бақылау жүйесін енгізу және авариялық-диспетчерлік қызметті жаңа стандарттарға көшіру қарастырылуда. Шымкент тек жаңа газ желілері арқылы ғана емес — өзінің инфрақұрылымдық жаңаруын жоспарлы, жүйелі жүргізу үлгісімен де елге өнеге бола алады. Мегаполистің бүгінгі батыл қадамдары оның болашақ он жылдарда тұрақты, қауіпсіз және заманауи қалаға айналуының нық іргетасын қалауда.