Түркістан облысының агроөнеркәсіп кешені: жаңа биіктерге қарай

2026 жылдың 5 маусымы күні Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Олжас Бектеновтың төрағалығымен өткен үкімет отырысында Түркістан облысының әкімі Нұралхан Күшеров аймақтың ауыл шаруашылығы саласындағы соңғы жетістіктері туралы баяндама жасады. Мәлімделген көрсеткіштер Оңтүстік Қазақстанның аграрлық секторы тек тіршілік ете қоймай, нақты серпінмен алға жылжып жатқанын дәлелдейді.
Ресми деректерге сәйкес, 2026 жылдың қаңтар–сәуір айларында Түркістан облысының ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы көлемі 206 миллиард теңгеге жетті. Өсу қарқыны 111 пайызды құрады, бұл өткен жылдың сол кезеңімен салыстырғанда айтарлықтай жоғары нәтиже. Бұдан да маңызды факт — агроөнеркәсіп кешеніне тартылған негізгі капиталға инвестициялар 56 миллиард теңгеден асып, жоспарлы көрсеткіштен 1,8 есе жоғары болды. Бұл сандар — жай ғана статистика емес, олар аймақтың экономикалық болашағы үшін терең мағыналы сигнал.
Түркістан облысы — Қазақстанның агроөнеркәсіп картасында ерекше орын алатын аймақ. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл жер — Орта Азияның ең құнарлы алқаптарының бірі. Сырдария өзенінің бойында орналасқан облыс жүздеген жылдар бойы бидай, мақта, жеміс-жидек және көкөніс өсіріп, Ұлы Жібек жолының маңызды азық-түлік базасына айналған. Кеңестік кезеңде аймақта ірі ирригациялық жүйелер салынды, алайда тәуелсіздіктен кейінгі алғашқы онжылдықтарда инфрақұрылымның тозуы, тиімді инвестиция жетіспеушілігі және нарықтық бейімделудің қиындықтары аграрлық секторды тежеді. Соңғы жылдардағы мемлекеттік бағдарламалар мен жеке инвестициялардың бірлескен әсері арқасында облыс жаңа қалпына келу кезеңіне аяқ басты.
Аграрлық сарапшы Айгүл Сейітқалиеваның пікірінше, бұл нәтижелер кездейсоқ болмады. «Түркістан облысы соңғы үш жылда ауыл шаруашылығын цифрландыру, суармалы жерлерді кеңейту және ауыл тұрғындарын кәсіби оқыту бағыттарында жүйелі жұмыс жүргізді. Инвестиция тарту көрсеткішінің жоспардан 1,8 есе асуы — бұл нарықтың аймаққа деген сенімінің нақты көрінісі», — деді ол. Эксперт сондай-ақ мемлекеттік субсидиялар мен жеңілдікті несиелендіру механизмдерінің фермерлерді белсендіруде шешуші рөл атқарғанын атап өтті. Тек қаңтар–сәуір аралығындағы инвестициялық белсенділіктің өзі-ақ аймақта жаңа ауқымды жобалардың іске қосылып жатқанын айғақтайды.
Облыс жетекшілігі болашаққа орасан зор мақсаттар қойған. Үкімет отырысында Нұралхан Күшеров жыл соңына дейін ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы көлемін одан әрі ұлғайту, мал шаруашылығы мен өсімдік шаруашылығын дамытудың кешенді шараларын жалғастыру жоспарларымен бөлісті. Атап айтқанда, облыста жем-шөп базасын нығайту, су үнемдейтін технологияларды енгізу және ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу кәсіпорындарының желісін кеңейту басым бағыттар ретінде айқындалып отыр. «Біздің мақсатымыз — Түркістан облысын Қазақстанның азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ететін негізгі өңірлердің бірі ретінде нығайту», — деп мәлімдеді облыс әкімі.
Осы жетістіктердің қоғамдық маңыздылығы да ерекше. Облыста тұратын ауыл халқы үшін аграрлық секторының өсуі — тікелей өмір сапасының жақсаруын білдіреді. Жаңа инвестициялар жаңа жұмыс орындарын тудырады, инфрақұрылымды жетілдіреді, жергілікті нарықты молықтырады. Ауыл тұрғыны, диқан Серікбай Оразов: «Биыл несие алу оңайлады, тұқым мен тыңайтқышқа мемлекет қолдау жасады. Өткен жылға қарағанда өнімділік арта бастады, бұл бізді ынталандырады», — деп жеткізді өз сезімін. Нақты адамдардың нақты өміріндегі оң өзгерістер — ауыл шаруашылығы саясатының тиімділігінің ең шынайы өлшемі.
Республикалық деңгейде де бұл жаңалық маңызды контексте бағаланады. Қазақстан агроөнеркәсіп кешенін жандандыру мен азық-түлік экспортын ұлғайту стратегиясын ондаған жылдан бері жүргізіп келеді. Алайда 2022–2025 жылдары ғаламдық азық-түлік нарығындағы тербелістер, логистикалық қиындықтар және климаттық өзгерістердің салдарынан бірқатар аймақтарда жоспарлы көрсеткіштерге жету мүмкін болмады. Осы жағдайда Түркістан облысының нәтижелері — елдің аграрлық саясатының нақты жемісі ретінде республикалық деңгейде де үлгі ретінде қарастырылып отыр. Ауыл шаруашылығы министрлігінің өкілдері аймақтың тәжірибесін жалпылап, басқа облыстарға тарату мүмкіндігін зерттеп жатқанын хабарлады.
Алдағы айлардың маңыздылығы да жоғары. Жазғы егін жинау науқанының нәтижелері жылдық қорытынды үшін шешуші болмақ. Сонымен бірге климат талаптарына бейімделген жаңа дақылдарды пайдалану, цифрлық технологиялар мен дрон технологиясын ауыл шаруашылығына кеңінен енгізу аймақтың ұзақ мерзімді бәсекеге қабілеттілігін арттырады. Сарапшылар 2026 жылдың соңына дейін облыстың ауыл шаруашылығы өнімдері көлемінің жыл бойынша 15–18 пайызға өсуі мүмкін деп болжайды. Бұл болжам орындалса, Түркістан облысы тек Қазақстан ішіндегі ғана емес, Орталық Азия аймағы бойынша да аграрлық дамудың ең жылдам секторларының бірі ретінде танылатын болады. Бүгінгі жетістіктер ертеңгі табыстың негізін қалайды.