Түркістан облысы инвестиция нарығында серпінді өсу жолымен: жаңа жобалар бастауда

2026 жылдың 15 маусымында Түркістан облысы аким Нұралхан Күшеровтің төрағалығымен өткен аппараттық кеңесте еліміздің оңтүстік өңіріндегі инвестициялық белсенділіктің жоғары деңгейде сақталып отырғаны тағы бір мәрте дәлелденді. Биылғы жылдың алғашқы бес айының қорытындысы бойынша облыс экономикасына 614 миллиард теңгеден астам инвестиция тартылды — бұл өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда 50 пайыздан жоғары өсімді білдіреді. Бұл сан тек қана сандық жетістік емес, ол аймақтың жүйелі стратегиялық дамуын айқын көрсетіп отырған маңызды белгі.
Түркістан облысының инвестициялық серпіні бір күнде пайда болған жоқ. 2019 жылы Шымкент қаласы дербес облыстық мәртебе алғаннан кейін Түркістан жаңа әкімшілік орталыққа айналып, ол аймақтың дамуы үшін сапалы жаңа бастаудың нышанасы болды. Сол кезден бастап облыс билігі инвесторлармен жүйелі жұмыс жүргізу бағытын ұстанып, арнайы инвестициялық карта мен жобаларды іріктеудің ашық тетіктерін қалыптастырды. Нәтижесінде, 2025 жылдың қорытындысы бойынша облысқа тартылған тікелей шетелдік инвестиция көлемі 2 миллиард долларға жетіп, жоспарлы көрсеткіштен төрт есе асып кетті. Бұл нәтиже Түркістан облысын Қазақстан бойынша инвестиция тарту жөнінде бірінші орынға шығарды — оңтүстік өңір елдің экономикалық картасында мүлдем жаңа орынға ие болды.
Биылғы жыл да нақты жетістіктермен сипатталуда. Ағымдағы жылдың өзінде іске асыруға 369 миллиард теңгеге жуық 67 жоба іріктеліп алынды. Осы жобалардың 11-і қазірдің өзінде пайдалануға берілді, олардың жалпы құны 42 миллиард теңгені құрайды. Бұл объектілер іске қосылуымен 400-ден астам жаңа жұмыс орны ашылды. Экономист Жандос Сейітовтің бағалауынша, бір жұмыс орнының ашылуы жанама түрде жалпы ішкі өнімнің да өсуіне ықпал ететіндіктен, облыс бюджетіне түсетін салық түсімі де арта түсетін болады. "Бұл жерде маңыздысы — жобалардың шоғырланбай, облыстың түрлі ауданына таралып орналасуы. Бұл жергілікті тұрғындардың тікелей пайда алуына жол ашады", — дейді маман.
Облыс өнеркәсібі мен ауыл шаруашылығы секторлары жаңа жобалар арқылы сапалы жаңартылуда. Түркістан қаласының өзінде тоқыма және бояу-өңдеу фабрикалары, үй тоқыма бұйымдарын шығаратын кәсіпорындар салынуда. Отырар ауданында мақта өңдейтін зауыттардың іргетасы қаланды. Облыстың өзге аудандарында ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдейтін, өсімдік майын шығаратын, мал шаруашылығы кешендерін, құс фабрикаларын, ет пен сүт өңдейтін зауыттарды іске асыруға бағытталған жобалар жанды кезеңде. Облыс өнеркәсібі мен жеңіл өнеркәсібін Түркістанның тарихи мамандануымен — жібек жолы бойындағы сауда мен қолөнер дәстүрімен — байланыстырып жатқан бұл жобалар аймақтың ерекше бәсекелік артықшылығына айналуы тиіс.
Аппараттық кеңесте облыс әкімі Нұралхан Күшеров инвестициялық жобаларды іске асырудың сапасы мен мерзімдерін қамтамасыз ету міндетін барлық тиісті басқармалар алдына айқын қойды. "Іске асырылып жатқан инвестициялық жобаларды уақтылы және сапалы пайдалануға беруді қамтамасыз ету қажет. Инвестиция тарту жұмыстары жүйелі жүргізілуі тиіс, әрбір жобаның сүйемелденуі қатаң бақылауда болуы керек", — деп атап өтті аким. Бұл нұсқаулар формальды сөздер емес — облыс аумағындағы инвестициялық климаттың сапасын арттыру жолындағы нақты іс-қадамдарды бекітеді.
Облыстың өнеркәсіп және индустриялық-инновациялық даму басқармасының басшысы Нұрлыбек Ысаев берген мәліметтер де жағдайдың ауқымын айқын аңғартады. Оның айтуынша, облыста 2,8 триллион теңге тұратын 122 инвестициялық жобадан тұратын тізім қалыптасқан. Осы жобалардың барлығы іске асырылған жағдайда 17 820 жаңа жұмыс орны ашылады. Соның ішінде 30 жоба шетелдік капиталдың қатысуымен жүзеге асырылуда. Аймақтық экономика зерттеушісі Айгүл Бекованың пікірінше, шетелдік инвесторлардың 30 жобаны бір мезгілде іске асыруы — Түркістан облысының халықаралық инвестициялық беделінің нақты дәлелі. "Шетелдік инвестор барған жерде заңдылық пен сенімділік жоғары болады деп есептеледі. Бұл облыстың өзге өңірлер үшін де үлгіге айналуының белгісі", — дейді сарапшы.
Болашаққа деген болжам да сенімді. Егер ағымдағы жылдың алғашқы бес айының қарқыны сақталса, жыл соңында инвестиция көлемі 2025 жылғы жалпы нәтижені де басып озуы мүмкін. 122 жобаның толық іске асырылуы 17 мыңнан астам жұмыс орнын ашумен қатар, облыс экономикасының жалпы өнімін, салық базасын және тұрғындардың табысын едәуір арттырады деп күтілуде. Облыстың тоқыма өнеркәсібі дамыса, Орталық Азия нарығына отандық өнімнің экспорты да ұлғаяды. Ет, сүт, мақта өнімдерін өңдейтін жаңа кәсіпорындар ауылдық жерлердегі тұрғындардың табысын арттырып, аграрлық секторды нарықпен тікелей байланыстыратын маңызды звено болып табылады. Жергілікті тұрғын, Мырзакент ауданының фермері Бекзат Ұзаков: "Бізге зауыт жақын болса, өнімімізді алысқа тасымалдауға кетін шығынымыз азаяды. Баға да тұрақтанады, жұмыспен қамту да жақсарады", — деп пікірін ортаға салды.
Қорытындыласақ, Түркістан облысының инвестициялық белсенділігі — бұл нақты жоспарға, жүйелі жұмысқа және облыс басшылығының саяси еркіне негізделген ілгерілеудің нәтижесі. Алты жылдан аз уақыт ішінде өңір Қазақстанның инвестициялық лидеріне айналды. Бүгінгі 614 миллиард теңгелік инвестиция — ертеңгі мыңдаған жаңа жұмыс орнының, жаңа кәсіпорындардың және Оңтүстік Қазақстан тұрғындарының жақсы өмірінің кепілі.