Түркістан облысында су қауіпсіздігі: алдын алу шаралары күшейтілді

2026 жылғы 23 маусымда Түркістан облысының төтенше жағдайлар департаменті жазғы маусымда су қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселесіне арналған арнайы кеңес өткізді. Аймақ басшылығы суда батып қалу оқиғаларының алдын алуды басым мақсаттардың бірі ретінде белгілеп, профилактикалық жұмыстарды едәуір күшейту туралы нақты тапсырмалар берді. Статистикалық деректер соңғы жылдармен салыстырғанда оң серпіліс байқалып отырғанын көрсетсе де, мамандар бұл нәтижеге тек жүйелі жұмыстың арқасында ғана қол жеткізуге болатынын атап өтті.
Су қауіпсіздігі мәселесі Түркістан облысы үшін жыл сайын өзекті болып қала береді. Облыс аумағында ондаған өзен, канал, су қоймасы мен жасанды тоған орналасқан, ал жаз айларында тұрғындар мен демалушылардың судағы белсенділігі күрт артады. Мұндай жағдайда бақылаусыз аймақтар мен жабдықталмаған жағажайлар нақты қауіп туғызады. Өткен жылдардағы ауыр оқиғалар — балалар мен жасөспірімдердің, ал кейде ересек адамдардың да мерт болуы — биліктің назарын осы проблемаға аударуға мәжбүр етті. Департамент мамандарының есептері бойынша, трагедиялардың басым бөлігі бірнеше қарапайым себептерге байланысты: тыйым салынған немесе жабдықталмаған жерлерде жүзу, қауіпсіздік ережелерін сақтамау, алкогольдік мас күйде суға түсу және жауапсыздық. Балалардың өліміне келетін болсақ, оның негізгі себебі — жағалауда үлкендердің бақылауынсыз қалуы.
Кеңесте Түркістан облысының әкімі Нұралхан Күшеров маңызды нұсқаулар берді. «Жүзу маусымында қауіпсіздік шараларын күшейту үшін халық арасында профилактикалық және түсіндіру жұмыстарын белсендіру қажет. Соңғы үш жылда батып қалу оқиғалары жиі тіркелген аумақтарды зерттеп, сол жерлерге ескерту белгілерін орнату маңызды. Жүзу маусымы бойы облыстың барлық су объектілеріндегі жағдайды қатаң бақылауда ұстауды тапсырамын», — деді облыс әкімі. Бұл тапсырма тек ресми нұсқаулық қана емес, нақты іс-шаралар жоспарымен бекітілген кешенді бағдарламаның бір бөлігі болып табылады.
Облыс аумағында күнделікті профилактикалық рейдтер жүргізілуде. Осы маусым ішінде қауіпсіздік ережелерін бұзғаны үшін 107 азамат жауапкершілікке тартылды, ал тағы 247 адамға әкімшілік ескерту жасалды. Төтенше жағдайлар департаментінің өкілі Сейіт Жақсыбеков журналистерге берген түсіндірмесінде: «Жаза қолдану біздің мақсатымыз емес. Ең бастысы — адамдардың санасында қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру. Бірақ ережені бірнеше рет бұзған адамдарға заңда көзделген шаралар қолданылатын болады», — деп атап өтті. Рейдтер барысында инспекторлар тек айыппұл салумен шектелмей, халыққа ережелер туралы ақпараттық материалдар таратып, тәуекелді түсіндіру жұмыстарын да жүргізеді.
Инфрақұрылым мәселесінде де елеулі жұмыстар атқарылуда. Қазіргі уақытта облыста 53 ресми жағажай айқындалды, тағы 17-сін ашу жоспарланып отыр. Жабдықталған жағажайлардың артықшылығы — онда құтқарушылар дежурство атқарады, алғашқы медициналық көмек бекеттері жұмыс істейді, ескерту белгілері мен тыйым салынған аймақтардың шектері белгіленген. Ауылдық жерлерде, жүзу орындары жоқ елді мекендерде балалардың қауіпсіз демалуын қамтамасыз ету мақсатында модульдік бассейндер орнатылуда. Жалпы жоспар бойынша 900 бассейн орнатылуы тиіс, алайда қазіргі уақытта олардың 441-і жұмыс істеп тұр. Бұл шара кішкентай балалардың бақылаусыз табиғи суларға жетуін болдырмаудың маңызды тетігі ретінде бағаланып отыр.
Мамандар бұл бастаманың маңыздылығын жоғары бағалайды. Балалар дәрігері және қоғамдық денсаулық сақтау саласының маманы Гүлнар Асанова: «Модульдік бассейн — тек демалыс орны ғана емес, бұл тікелей өмірді сақтайтын шара. Баланың суда жүзуге деген табиғи ынтасы болады, оны тоқтата алмайсыз. Бірақ оны қауіпсіз ортаға бағыттай аласыз», — деген пікірін білдірді. Психологтар мен педагогтар да су қауіпсіздігі тақырыбы мектеп бағдарламасына жүйелі енгізілуі тиіс деп есептейді. Бүгінгі таңда облыстың бірқатар мектептерінде жаз каникулы қарсаңында оқушылармен арнайы сабақтар өткізілді, онда кішкентай балаларға судағы қауіп туралы жасына сай ақпарат берілді.
Қазақстан ауқымында алғанда, суда батып қалу оқиғаларының статистикасы соңғы бес жыл ішінде тұрақты азайып келеді, алайда мамандар бұл үрдісті «жеткілікті» деп бағаламайды. Ұлттық статистика агенттігінің деректеріне сүйенсек, жаз айларындағы батып қалу оқиғаларының ең жоғары деңгейі маусым-тамыз айларына тура келеді, ал қаза тапқандардың 30–35 пайызы — 18 жасқа толмаған жасөспірімдер мен балалар. Осы себепті Түркістан облысының модульдік бассейн орнату тәжірибесі елдің басқа өңірлері үшін де үлгі бола алатын бастама ретінде қаралуда.
Биліктің жауапты өкілдері жүзу маусымы аяқталғанша профилактикалық жұмыстар үздіксіз жалғасатынын растады. Барлық су объектілері тізімге алынып, қауіпті учаскелер белгіленген, ал жергілікті атқарушы органдарға халықпен байланыс жұмыстарын жандандыру нақты тапсырылды. Түркістан облысының бұл жылғы тәжірибесі тек сандармен өлшенбейді — ол қоғамдық санаға жаңа қауіпсіздік мәдениетін сіңіру жолындағы жүйелі алға басудың айқын дәлелі. Ең бастысы — биыл бірде-бір отбасы жазды қайғымен аяқтамасын деген бірауыздан дауыс облыс бойынша жаңғырып тұр.