Түркістан облысы қауіпсіздік рейтингінде елдің ең алдыңғы қатарына шықты

2026 жылдың 23 маусымында өткен арнайы кеңесте Түркістан облысының полиция департаменті мен жергілікті атқарушы органдар «Заң және тәртіп» қағидатын іске асырудың аралық қорытындыларын жасады. Кеңесте жарияланған мәліметтер бүкіл республикалық қоғамдастықтың назарын аударды: Түркістан облысы криминогендік жағдай деңгейі бойынша Қазақстанның ең қауіпсіз өңіріне айналды. Бұл — жай ғана статистикалық жетістік емес, жылдар бойы жүргізілген жүйелі жұмыстың нақты жемісі.
Түркістан облысының тарихи маңыздылығын ескерсек, бұл жетістік ерекше бағаланады. Бұрыннан қала­лық халқы тығыз орналасқан, сауда-экономикалық белсенділігі жоғары және туризм ағыны мол аймақ ретінде танылған облыс, дәл сол себепті де әртүрлі әлеуметтік қақтығыстар мен құқықбұзушылықтарға бейім болып саналатын. Дегенмен соңғы жылдарда жергілікті билік пен құқық қорғау органдарының бірлескен күш-жігері бұл стереотипті түбегейлі өзгертіп жіберді. Аймақтың халық саны жылдан-жылға өсіп, инфрақұрылымы кеңейіп жатқан кезде қоғамдық тәртіпті сақтау мәселесі бұрынғыдан да өзекті болып отырды.
Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша іске қосылған «2025–2030 жылдарға арналған қоғамда заң мен тәртіп идеологиясын дамыту тұжырымдамасы» бес негізгі бағыт пен 55 іс-шараны қамтиды. Оның тоғыз тармағы полиция департаменті мен жергілікті атқарушы органдардың тікелей жауапкершілігінде. Есепті кезеңде құқықбұзушылықтар саны 4,6 пайызға, қылмыстар саны 4,5 пайызға азайды. Қоғамдық орындарда жасалған қылмыстар 3,6 пайызға, оның ішінде көшелерде тіркелген оқиғалар 1 пайызға төмендеді. Бұл сандар кішкентай болып көрінуі мүмкін, алайда жыл сайын жарты миллионнан астам тұрғыны болатын облыс үшін бұл — мыңдаған адамның тікелей қауіпсіздігіне тікелей қатысты нақты нәтижелер.
Облыс полициясының бас маманы, полковник Серікбол Жақсыбеков: «Біздің жетістігіміздің басты сыры — тек жазалаудан емес, алдын алудан бастауымызда. Тұрғындармен ашық диалог орнатып, олардың өздерін де қоғамдық тәртіпті қорғауға тарттық. Нәтиже өздігінен келді», — деп атап өтті. Шынында да, бүгінде облыста 1200-ден астам қоғамдық көмекші тәртіп сақшыларымен иық тіресе жұмыс істейді. Олардың белсенді қатысуымен 450-ден астам әкімшілік құқықбұзушылық анықталды, 11 қылмыс ашылды. Бұл — азаматтық қоғамның нақты мемлекеттік функцияны атқарып жатқандығының айқын дәлелі.
Облыс тұрғынларымен жұмыс жасаудың тиімді нысандарының бірі — «Жолдағы қабылдау» акциясы болды. Жыл басынан бері 23 рет өткізілген бұл акция барысында үш мыңнан астам азаматтың өтініші қарастырылып, әрқайсысына қажетті заңдық кеңес берілді. Облыс әкімінің баспасөз қызметі мәлімдегендей, мұндай тікелей байланыс нысандары тұрғындардың полицияға деген сенімін арттыруға ықпал етеді. Заң мен тәртіп — тек мемлекеттік міндет емес, ол ең алдымен әр азаматтың жауапкершілігі екендігін жеткізу — тұжырымдаманың негізгі хабарламасы осы.
Ерекше назар аударуды қажет ететін бағыт — жастармен жүргізілетін алдын-алу жұмысы. «Заң және тәртіп» қағидаты аясында жастар арасында 329 алдын-алу іс-шарасы өткізіліп, шамамен 30 мың адам қамтылды. Облыста 21 «Жас сақшы» полиция сыныбы ашылды, онда 458 оқушы білім алуда. Прокуратурамен бірлесіп жүзеге асырылатын «Қауіпсіз балалық шақтың кепілі» жобасы аясында мектептерде тұрақты алдын-алу сабақтары өткізіліп, оқушылардың құқықтық сауаттылығы арттырылуда. Бұған қоса, нашақорлық, лудомания, ерте жүктілік, буллинг, сталкинг және өзіне-өзі зиян келтіру мәселелеріне арналған мыңға жуық психопрофилактикалық кездесу мен дәріс ұйымдастырылды. Мұндай кешенді тәсіл жастарды қылмыс жолынан алыстатып, олардың санасына заңдылық пен жауапкершілік ұғымдарын бала кезінен сіңіруге мүмкіндік береді.
Сараптамалық қоғамдастық бұл нәтижелерді Қазақстандағы аймақтық деңгейдегі ең сәтті тәжірибелердің бірі ретінде бағалайды. «Түркістан облысының тәжірибесі — Орталық Азияның ірі аймақтары үшін үлгі бола алатын модель. Мұнда репрессивтік шаралар мен азаматтық қатысудың оңтайлы балансы табылған», — деп пікір білдіреді Алматыдағы қоғамдық қауіпсіздік мәселелері жөніндегі тәуелсіз сарапшы Ақмарал Дүйсенова. Тарихи тұрғыдан алғанда, 2010 жылдардың ортасында облыстың бірқатар аудандарында қоғамдық тәртіп жағдайы мүлдем басқаша болды — сол кездегі жоғары криминогендік деңгеймен салыстырғанда бүгінгі статистика шынымен де революциялық өзгерісті білдіреді.
Алдағы кезеңге қатысты облыс басшылығы жасалған жетістікте тоқтап қалмай, тұжырымдаманың 2030 жылға дейінгі бағдарламасын толық іске асыруды жоспарлайды. Жаңа технологияларды — бейнебақылау жүйелерін кеңейту, жасанды интеллект негізіндегі аналитика қолдану, цифрлық платформалар арқылы азаматтармен байланысты күшейту — алдын-алу жұмысына енгізу басым бағыттардың бірі болмақ. Сондай-ақ облыс аумағындағы барлық елді мекендерде «Жас сақшы» сыныптарын ашу және психопрофилактикалық жұмыстың географиясын кеңейту жоспарда бар. Түркістан облысының бүгінгі жетістігі — ел болашағына салынған инвестиция, өйткені заңды сыйлайтын және қоғамдық тәртіпке жауапкершілікпен қарайтын ұрпақ тәрбиелеу — кез келген мемлекеттің ең басты міндеттерінің бірі болып қала береді.