Түркістан өңірінде металлургия саласындағы ірі жоба іске асырылады

2026 жылдың 23 маусымында Түркістан облысының әкімі Нұралхан Күшеровтің Қытайға жұмыс сапары нақты нәтижелер бере бастады. Түркістан қаласында Қытайдың Henan Sulipu Cable Co., Ltd. компаниясының өкілдерімен кездесу өтіп, онда кабель өнімдерін шығаратын және түсті металдарды терең қайта өңдейтін заманауи өндірістік кешен салу мәселесі талқыланды. Жобаның жалпы инвестициялық көлемі 8,5 миллиард теңгені құрайды. Бұл Түркістан облысы үшін соңғы жылдардағы ең ірі өнеркәсіптік жобалардың бірі болмақ.
Аймақтың инвестициялық тартымдылығын арттыру бағытындағы жұмыс соңғы бірнеше жылда айтарлықтай жеделдеді. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың өңірлерде өндірісті дамыту, экономиканы әртараптандыру және шетел инвестицияларын тарту жөніндегі тапсырмасын орындау аясында Түркістан облысы бірқатар ірі жобаларды іске асыруда. Облыс соңғы үш жылда 15-тен астам шетелдік инвесторлармен шарт жасасты, ал тартылған инвестициялардың жалпы көлемі 200 миллиард теңгені асып кетті. Осы жылы ғана Қытай, Оңтүстік Корея және Еуропа елдерімен 12 жаңа келісім жасалды.
Henan Sulipu Cable Co., Ltd. компаниясы Қытайдың Хэнань провинциясында орналасқан және кабель өнімдері мен түсті металдарды өңдеу саласындағы 25 жылдан астам тәжірибесі бар ірі өндіруші. Компания жыл сайын 500 мың тонна кабель өнімін шығарып, Азия, Африка және Еуропа нарықтарына экспорт жасайды. Осындай тәжірибелі серіктестің Түркістан облысына келуі кездейсоқ емес: өңіркеліспелі географиялық орны, еңбек ресурстарының молдығы және мемлекеттік қолдау шаралары инвесторлар назарын бұл аймаққа аударуда. Облыс экономика департаментінің деректері бойынша, соңғы бес жылда өңірдегі жан басына шаққандағы ІЖӨ 34 пайызға өскен, бірақ өнеркәсіптің үлесі әлі де толыққанды деңгейге жеткен жоқ.
Жоба екі кезеңде жүзеге асырылмақ. Бірінші кезеңде мыс, алюминий және жезді қайта өңдеу арқылы кабель өнімдері мен түсті металл бұйымдарын шығаратын заманауи зауыт салынады. Оның өндірістік қуаты тәулігіне 30 тонна өнімге жетеді. Аталған зауыт іске қосылғаннан кейін жергілікті нарықты отандық кабель өнімімен қамтамасыз ету мүмкіндігі пайда болады, ал бұл өз кезегінде импортқа тәуелділікті едәуір төмендетеді. Қазіргі уақытта Қазақстан кабель өнімдерінің 60 пайызға жуығын шетелден, соның ішінде негізінен Ресей мен Қытайдан сатып алады. Екінші кезеңде қорғасын мен мырыш оксидін шығаратын жоғары технологиялық кешен құрылмақ. Оның жобалық қуаты жылына 15 мың тоннаға жетеді. Өндірісте заманауи экологиялық қауіпсіз технологиялар қолданылатын болады.
Облыс әкімі Нұралхан Күшеров жобаның стратегиялық маңыздылығына тоқтала отырып: «Президенттің тапсырмасына сәйкес өңірлерде инвестицияларды тарту, өндірістерді дамыту және экономиканы әртараптандыру жұмысы жүргізілуде. Түркістан облысы ірі инвестициялық жобаларды іске асыру алаңына айналып келеді. Біздің мақсатымыз — шикізат экспортынан жоғары қосылған құны бар өнімдер шығаруға өтіп, нарыққа бәсекеге қабілетті тауар ұсыну. Ұсынылған жоба осы міндеттерге толық сай келеді» — деді. Экономист, Оңтүстік Қазақстан университетінің профессоры Бауыржан Сейтқалиев бұл жобаны аймақ экономикасы үшін маңызды серпін ретінде бағалады: «Мұндай жобалар тек жұмыс орындарын ашумен шектелмейді. Олар маңайындағы шағын және орта бизнеске тапсырыс береді, инфрақұрылымды дамытады, жергілікті инженерлер мен мамандардың тәжірибесін арттырады. Бұл — мультипликациялық эффект».
Жобаның іске асырылуы өңіргеде жүздеген жаңа жұмыс орнын ашады. Алдын ала бағалауларға сәйкес, тек бірінші кезеңнің өзінде 350-ден астам тұрақты жұмыс орны пайда болады, екінші кезең аяқталғаннан кейін бұл сан 600-ден асады. Мамандардың пікірінше, жанама жұмыс орындарын ескергенде, жобаның жалпы жұмыспен қамту тиімділігі 1500 адамға дейін жетуі мүмкін. Бұл Түркістан облысы үшін аса маңызды: аймақ Қазақстанның ең халықты өңірлерінің бірі болып табылады және жастар жұмыссыздығы мәселесі мұнда бүгінгі күні де өзекті болып қала береді. Облыста 2025 жылдың деректері бойынша жұмыссыздық деңгейі 5,2 пайызды құраса, жастар арасында бұл көрсеткіш 9 пайызға жуықтаған.
Қазақстан — Қытай экономикалық ынтымақтастығы соңғы жылдарда мейлінше белсенді сипат алды. 2022 жылы екі ел арасындағы сауда айналымы 31 миллиард долларды асты, ал 2025 жылы бұл көрсеткіш рекордтық деңгейге жетті. Қытайдың Казақстандағы тікелей инвестициялары жылдан жылға өсіп, мұнай-газ саласынан басқа секторларды да қамтуда. Металлургия, химия өнеркәсібі, логистика — осы бағыттарда Қытай капиталының қатысуы соңғы үш жылда екі есеге арттыЕ. Henan Sulipu компаниясының Түркістандағы жобасы осы үрдістің тағы бір көрінісі болып табылады.
Түркістан облысының өнеркәсіп дамуының болашағы перспективалы болып көрінеді. Жобаның толық іске асырылуы аймақтық ЖІӨ-ге 0,8–1,2 пайыздық үлес қосады деп болжанды. Сарапшылардың пікірінше, осы жоба аяқталғаннан кейін өңір шикізат базасынан жоғары технологиялық өндіріс орталығына айналу жолында маңызды қадам жасайды. Облыстың инвестициялық климаты жақсара түскен сайын жаңа серіктестер мен инвесторлардың ынтасы да арта бермек. Барлық осы факторлар Түркістан облысын Қазақстан Оңтүстігіндегі ең серпінді дамып келе жатқан өнеркәсіптік өңірлердің бірі ретінде орнықтырады.