«Ауыл аманаты»: Түркістан облысында бес мың жұмыс орны ашылды

8 шілде 2026 жылы Түркістан облысының орталығы Шымкентте өткен кеңесте «Ауыл аманаты» мемлекеттік бағдарламасының аралық қорытындылары жарияланды. Бағдарлама іске асырылған үш жыл ішінде облыста мыңдаған жобаға қаржылай қолдау көрсетілді, жаңа өндіріс орындары жұмыс бастады, ал ауылдық аудандардағы жұмыссыздық деңгейі елеулі түрде төмендеді. Бұл нәтижелер — тек сандар емес, нақты адамдардың өміріндегі нақты өзгерістердің дәлелі.
«Ауыл аманаты» бағдарламасы Қазақстан Үкіметі тарапынан ауылдық аймақтардың экономикалық дамуын жеделдету, шағын кәсіпкерлікті қолдау және халықтың тұрмыс деңгейін жақсарту мақсатында әзірленген. Бағдарлама 2023 жылы іске қосылып, алты негізгі бағытты қамтиды: мал шаруашылығын дамыту, жылыжай кешендерін салу, қайта өңдеу өнеркәсібін дамыту, шағын кәсіпкерлікті қолдау, ауыл шаруашылығын жаңғырту және жаңа жұмыс орындарын ашу. Облыс аймақтары арасында Түркістан облысы ерекше белсенділік танытып, жоғары нәтижелерге қол жеткізді. Бүгінде республикалық бюджеттен бөлінген 30 миллиард теңгеден астам қаражат аймақ өміріне тікелей игілік алып келді.
Облыс әкімі Нұралхан Кушеров кеңесте бағдарламаның жетістіктерін баяндай отырып, алдағы міндеттерді де нақты айқындады. «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында жаңа жұмыс орындарын ашатын және экономикаға нақты серпін беретін жобаларды бұдан әрі де қолдау қажет. Оған қоса, тек ауыл шаруашылығы жобаларын ғана емес, кәсіпкерлік пен өндіріс саласындағы бастамаларды да кеңінен қолдану керек», — деді ол. Облыс басшысының бұл сөздері бағдарламаның тар шеңберден шығып, кешенді экономикалық даму құралына айналып бара жатқанын аңғартады. Сарапшылар бұл бағытты дұрыс деп санайды: диверсификация болмаса, ауыл экономикасы жалғыз саланың дағдарысына тәуелді болып қала береді.
Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Әлібек Плалов кеңесте нақты нәтижелерді тізіп берді. 2023 жылдан бастап облыста 593 жылыжай кешені салынды, 4 223 шағын кәсіпкерлік субъектісі жұмыс істеп тұр, 4 635 жаңа жұмыс орны ашылды. Бұдан басқа, 79 қайта өңдеу кәсіпорны жұмысқа кірісті, ауыл шаруашылығы малының саны 76 887 басқа артты, ал адресті әлеуметтік көмек алушылардың саны 441-ге қысқарды. Соңғы көрсеткіш әсіресе маңызды: бұл бағдарламаның тек экономикалық емес, сонымен бірге әлеуметтік нәтижелер де бергенін дәлелдейді. Адамдар жәрдемақыдан бас тартып, өз табысымен күнелтуге мүмкіндік алды — бұл тұрақты дамудың ең сенімді белгісі.
Ауыл мектебінің мұғалімі Гүлмира Сейткали, бес жыл бойы ауылдағы жұмыссыздық мәселесінің куәгері болып келгендердің бірі, бағдарламаның практикалық маңызын атап өтті. «Бізде ер-азаматтар жұмыс таппай қалаға кетіп жататын. Енді ауылда жылыжай ашқан, шаруашылық жүргізіп жатқан жандар бар. Балалары ата-анасынан жырақ өспей, бірге тұрып жатыр — бұл ең үлкен жеңіс», — деп бөлісті ол. Оның сөздері статистика артындағы адами шындықты аша түседі. Экономикалық деректер бір нәрсені айтса, ауыл тұрғынының күнделікті тәжірибесі сол деректердің нақты мән-маңызын толықтырады. «Ауыл аманаты» — тек цифрлар емес, бірнеше отбасының болашағы.
Биылғы жылы бағдарламаны іске асыруға 15 миллиард теңгеден астам қаражат бөлінген. Жаңа өндіріс орындарының ашылуы да жоспарда тұр. Шардара ауданында балық жеміне арналған кооператив іске қосылмақ. Сауран ауданында макарон өнімдерін шығаратын кәсіпорын, Төлеби ауданында ет өнімдерін қайта өңдейтін цех, ал Келес ауданында шұлық өндіру зауыты жұмыс бастауға дайындалуда. Бұл жобалар алғашқы қарағанда қарапайым болып көрінгенімен, экономикалық тұрғыдан стратегиялық маңызы зор: жергілікті шикізатты жергілікті жерде өңдеу — ауылдан ақшаның сыртқа шықпауын қамтамасыз ететін ең тиімді тетік. Мамандар бұл жобалардың жалпы ауылдық экономикаға беретін мультипликативтік әсерін жоғары бағалайды.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстанда ауылды дамытуға бағытталған бағдарламалар бұрын да болған. Алайда «Ауыл аманаты» ерекше бір тұжырыммен жұмыс жасайды: сырттан инвестиция тартудан гөрі, ішкі кәсіпкерлік белсенділікті оятуды мақсат тұтады. Бұл тәсілдің артықшылығы сол — жергілікті халықтың өзі меншік иесіне айналады, жобаларға жауапкершілік сезімімен қарайды. Экономист Асқар Жақсыбеков бұл тұрғыда маңызды байқауын бөлісті: «Бұрынғы бағдарламалар инфрақұрылым салды, бірақ адамдарды кәсіпкер етпеді. «Ауыл аманаты» адамды бастамашы ретінде танып, сол бастамаға арқа сүйеді — бұл түбегейлі айырмашылық». Осы философиялық ауысым бағдарламаның ұзақ мерзімді тиімділігін арттыра түспек.
Алдағы жылдарда «Ауыл аманаты» бағдарламасының ауқымы одан да кеңейеді деп күтілуде. Облыс басшылығы жаңа бағыттарды — цифрлық ауыл шаруашылығын, агротуризмді және экспортқа бағытталған өндірісті — бағдарламаға енгізу мәселесін қарастырып жатыр. Түркістан облысының географиялық орны, тарихи мұрасы және табиғи ресурстары бұл бағыттарды нақты перспективалы етеді. Егер бағдарлама осы серпінмен дамуын жалғастырса, 2030 жылға қарай облыс ауылдары елімізде өнімділік пен тұрмыс деңгейі жоғары аймақтардың қатарына кіреді деген үмітті болжамдар айтылуда. «Ауыл аманаты» — жай ғана экономикалық бағдарлама емес, ауыл Қазақстанының жаңа келбетін қалыптастырудағы ұзақ мерзімді стратегиялық бет-бағдар.