Түркістан облысы денсаулық сақтауды нығайтуда: егілуден бастап бюджет бақылауына дейін

21 шілде 2026 жылы Түркістан облысының әкімі Нұралхан Күшеров денсаулық сақтау саласының өзекті мәселелерін талқылауға арналған кеңес өткізді. Жиында инфекциялық аурулардың алдын алу, халықты вакцинациялау және медициналық көмектің қолжетімділігін арттыру мәселелері кең талқыға түсті. Кеңестің қорытындысы бойынша ауданның денсаулық сақтау жүйесін жаңа деңгейге көтеруге бағытталған бірқатар маңызды тапсырмалар берілді.
Түркістан облысы — Қазақстандағы халқы жағынан ең тығыз орналасқан өңірлердің бірі. Бүгінгі таңда облыс халқы үш миллионнан астам адамды құрайды. Мұндай демографиялық жүктеме медициналық инфрақұрылымға елеулі талаптар қояды. Тарихи тұрғыдан алғанда, оңтүстік өңірлер денсаулық сақтау саласында орталық немесе солтүстік аймақтармен салыстырғанда белгілі бір кемшіліктерге ие болған. Осы орайда мемлекеттік саясаттың басымдықтарын оңтүстікке бұру — саяси емес, объективті қажеттіліктен туындаған шешім. Соңғы жылдары облыста ауруханалар мен емханалар желісі кеңейтілді, дегенмен тұрғындардың саны мен медицина мекемелерінің қуаты арасындағы теңсіздік толығымен жойылған жоқ.
Облыстық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Асқан Байдуалиев кеңесте саланың жұмысы туралы егжей-тегжейлі есеп берді. Оның айтуынша, тіркелген емханаларда 11 қауіпті инфекциядан тегін егу жасалуда: туберкулез, А және В вирустық гепатиттері, гемофильдік инфекция, қабыршақ жөтел, дифтерия, сіреспе, қызылша, қызамық, эпидемиялық паротит, полиомиелит және адам папилломавирусы. "Бұл — халықтың денсаулығын сақтаудың ең тиімді және үнемді жолы. Профилактика — емдеуден әрдайым арзан және нәтижелі", — деді Байдуалиев. Аталған инфекциялардың бірнешеуі, мәселен туберкулез бен қызылша, ел ішінде əлі күнге дейін жойылмаған эпидемиологиялық қауіп болып табылады. Сол себепті егу науқанының жүйелі жүргізілуі стратегиялық маңызға ие.
Кеңесте ерекше назар аударылған тағы бір мәселе — МЖҚС жүйесінде сақтандырылмаған және осал топтарға жататын тұрғындарға медициналық көмек көрсету. Мамандардың бағалауынша, облыста міндетті медициналық сақтандыруға қамтылмаған азаматтардың үлесі жалпы халықтың он пайызынан асуы мүмкін. Бұл — оншақты мың адам. Олардың арасында жұмыссыздар, маусымдық жұмысшылар, егде жастағылар мен мүгедектер бар. Осы санаттарды қамту мақсатында арнайы жұмыс тобы құрылған. Топ тұрғындарды тегін медициналық қызмет туралы хабардар ету және оларға нақты қолжетімділікті қамтамасыз ету міндетін атқарады. "Ешбір адам ақшасының жоқтығынан дәрігерге бара алмай қалмауы тиіс", — деп мәлімдеді облыс әкімі Нұралхан Күшеров кеңес барысында.
Статистика да жағымды серпінді көрсетіп отыр. Тек маусым мен шілде айларында ғана мемлекеттік медициналық ұйымдарға 28 700-ден астам адам жүгінген, ал 6 000-нан астам тұрғын жеке клиникалардан көмек алған. Жыл басынан бергі жиынтық көрсеткіш 58 000 адамнан асып отыр. Бұл санды бағалай білу маңызды: екі айда ғана 34 мыңнан астам адамның медициналық мекемелерге өтініш жасауы — халықтың медицинаға деген сенімін де, жүйенің жұмыс қабілетін де айғақтайды. Алайда салыстырмалы тұрғыдан қарасақ, облыс халқының санын ескере отырып, бұл өлшемнің әлі де жеткіліксіз екенін, профилактикалық тексерулерге қамтылу деңгейін арттыру қажет екенін мамандар атап өтеді.
Денсаулық сақтау саласындағы жалпыұлттық бағдар да Түркістан облысының жасап жатқан қадамдарымен үндесіп жатыр. Қазақстан соңғы бірнеше жылда денсаулық сақтауды реформалауда айтарлықтай прогреске қол жеткізді: МЖҚС жүйесін енгізу, ауылдық жерлерде медициналық пункттер желісін кеңейту, телемедицина мүмкіндіктерін дамыту — осының барлығы оңтүстік өңірлер үшін де мүмкіндіктер ашуда. Дегенмен реформалардың нәтижесі облыстың тек есеп жазбасында емес, нақты тұрғынның нақты ауылда дәрігерге барып, тегін ем алуында ғана сезіледі.
Кеңестің қорытындысы бойынша облыс әкімі бірқатар нақты тапсырмалар берді. Бюджет қаражатын пайдалануға бақылауды күшейту, оны мақсатсыз жұмсауды болдырмау, халыққа сапалы және қолжетімді медициналық көмекті қамтамасыз ету — осы үш бағыт басымдық ретінде белгіленді. Тапсырмалардың орындалуы арнайы бақылауға алынды. Бюджеттің мақсатты жұмсалуы мәселесі — бүгін ғана туындаған проблема емес. Елімізде денсаулық сақтауға бөлінген қаражаттың тиімсіз немесе мақсатсыз пайдаланылу жағдайлары бұрын да тіркелген. Осы тұрғыдан алғанда Күшеровтің бақылауды күшейту туралы нұсқауы өте орынды және уақтылы шешім болып табылады.
Сарапшылар бұл кеңестің маңыздылығын жоғары бағалайды. Алматылық эпидемиолог, медицина ғылымдарының кандидаты Гүлнар Сейтқалиеваның пікірінше, вакцинацияның 11 инфекциядан жасалуы — халықаралық стандарттарға сәйкес келетін жүйелі тәсіл. "Мәселе тек егудің өзінде емес, оны кімге, қашан және қалай жасайтындығыңда. Осал топтарды анықтап, арнайы жұмыс тобын құру — дұрыс бағыттағы маңызды қадам", — дейді ол. Жалпы алғанда, Түркістан облысының денсаулық сақтау саласындағы жүйелі жұмысы — бұл тек ауруды емдеу емес, алдын алу парадигмасына өту. Ал бұл парадигма ұзақ мерзімде мемлекетке де, әрбір тұрғынға да экономикалық және әлеуметтік пайда әкеледі. Кеңестің нәтижесінде берілген тапсырмалардың нақты орындалуы облыстағы медицина жүйесінің сапалы серпін жасауына негіз болар деген үміт бар.