Түркістан облысы жаңа оқу жылына дайындалуда: рекордтық қабылдау, жасанды интеллект және бюджеттік тәртіп

21 шілде 2026 жыл. Түркістан облысының білім беру жүйесі жаңа оқу жылына кешенді дайындық үстінде. Биылғы оқу жылы аймақ үшін бірқатар маңызды жетістіктермен белгіленді: білім сапасының өсуі, «Болашақ мектептері» жобасының кеңеюі және мектепке дейінгі білім беру саласындағы жүйелік реформалар осының айқын дәлелі. Алайда табыстармен қатар, шешімін күткен проблемалар да жеткілікті.
Облыстың білім беру басқармасы басшысы Ғалымжан Орыновтың мәліметінше, жаңа оқу жылында облыстың 1 106 мектебіне 568 мыңнан астам оқушы қабылданады. Бұл — өңір тарихындағы ең жоғары көрсеткіш. Қазіргі таңда мектептерде 550 мыңнан астам бала білім алып, 67 мыңнан астам педагог еңбек етеді. Бірінші сыныпқа рекордтық 50 273 баланы қабылдау жоспарланып отыр. Құжат қабылдау 29 маусымнан 31 тамызға дейін жүргізіліп, бүгінгі күні жоспарланған санның 44 пайызы тіркелген. Мұндай қарқынды өсу — өңірдегі демографиялық серпіннің және халықтың мектепке деген сенімінің артқанының белгісі.
Облыстың білім беру жүйесіндегі ерекше назар аударатын бағыт — «Болашақ мектептері» жобасы. Қазіргі таңда аймақта 29 осындай мектеп жұмыс істейді, олардың толымдылығы 95 пайызға жетті. Жаңа оқу орындарына 1 581 педагог қабылданды. Бұл мектептер заманауи инфрақұрылыммен, цифрлық оқыту құралдарымен және инклюзивті ортамен жабдықталған. «Комфортты мектеп» жобасы шеңберінде бес мектептің директорлары Үрімші қаласындағы педагогикалық университетте жасанды интеллект технологияларын білім беруде қолдану бойынша оқудан өтіп, қытайлық әріптестерімен тәжірибе алмасты. Бұл халықаралық ынтымақтастық — Қазақстан білімінің жаһандық үрдістерден қалыспайтынының айғағы. Білім беру саласының сарапшысы Айнұр Сейткалиеваның пікірінше, жасанды интеллектті оқу процесіне енгізу мұғалімдердің жүктемесін азайтып, оқушылардың жеке ерекшеліктеріне бейімделген білім алуына мүмкіндік береді. «Бұл — болашақтың мектебі, және Түркістан облысы осы жолда нақты қадамдар жасап отыр», — деді ол.
2025–2026 оқу жылының қорытындысы бойынша облыстағы білім сапасының көрсеткіші 60 пайызға дейін өсті, ал ҰБТ-ның орташа балы 62,4-ке жетіп, республикалық деңгейден жоғары болды. Бұл нәтиже — жүйелі жұмыстың жемісі. Соңғы бес жылда облыс ҰБТ бойынша тұрақты өсу динамикасын көрсетіп келеді. Салыстыру үшін айта кетсек, 2021 жылы облыстың орташа балы республикалық деңгейден төмен болса, бүгін бұл көрсеткіш елдің алдыңғы қатарлы өңірлерімен иық тіресіп тұр. Мектептердің материалдық-техникалық базасын нығайту, педагог мамандардың біліктілігін арттыру және мотивациялық бағдарламалардың іске қосылуы осы нәтижеге жетуде шешуші рөл атқарды.
Мектепке дейінгі білім беру саласында да маңызды өзгерістер жүріп жатыр. Облыста 1 441 мектепке дейінгі ұйым жұмыс істейді, оларда 153 мыңнан астам бала тәрбиеленеді. 2027 жылдың 1 қаңтарынан балабақшаларды кезең-кезеңімен лицензиялау басталады. Бұл реформаның мақсаты — мектепке дейінгі білім сапасын арттыру, балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету және мемлекеттік қаражаттың тиімді жұмсалуын бақылау. Дайындық жұмысы меншік құқығын растайтын құжаттарды тексеруді, қауіпсіздік жүйелерін, медициналық қызметті, тамақтандыруды, инклюзивті орта мен оқу-ойын жабдықтарымен қамтамасыз етуді қамтиды.
Алайда тексерулер барысында байқалған олқылықтар да алаңдатарлық. Ғалымжан Орыновтың айтуынша, 2026 жылдың наурыз-сәуір айларында мемлекеттік білім беру тапсырысы бойынша жұмыс істейтін 594 мектепке дейінгі ұйымда мониторинг жүргізілді. Тексеру барысында нақты мекенжайлардың мәлімделген деректерге сәйкес келмейтін жағдайлары анықталды, сонымен қатар іс жүзінде балабақшаға келмеген балалар үшін мемлекеттік қаржыландыру есептелгені айқындалды. Тексеру нәтижесінде 974 мемлекеттік тапсырыс орнының қаржыландыруы тоқтатылды. Бұл шара айына шамамен 64 миллион теңгенің негізсіз жұмсалуының алдын алды. Облыс әкімі Нұралхан Күшеров бұл мәселеге ерекше назар аудара отырып, бюджеттік тәртіпті сақтауды қатаң талап етті.
Жаңа оқу жылына дайындық шеңберінде бюджеттен оқулық сатып алуға 7 миллиард теңгеден астам қаражат бөлінді. Әлеуметтік осал отбасылардан шыққан 60 мыңнан астам оқушы мектеп керек-жарақтарымен толықтай қамтамасыз етіледі. Білім беру объектілерін жылыту маусымына дайындау жұмыстары да жүргізіліп жатыр: отын қоры жасалып, 110 білім беру объектісін табиғи газға көшіру жоспарланған. Бұл шара жылына шамамен 180 миллион теңге бюджет қаражатын үнемдеуге мүмкіндік береді. Облыс әкімі Нұралхан Күшеров оқу жылы басталғанға дейін барлық мектептердің жөндеу жұмыстарын аяқтауды, материалдық-техникалық базаны нығайтуды, оқушыларды оқулықтармен және әлеуметтік қолдаумен толық қамтамасыз етуді, сондай-ақ жасанды интеллект технологияларын білім беру процесіне белсенді енгізуді тапсырды.
Түркістан облысының білім беру саласындағы бұл жан-жақты дайындық — жай ғана статистикалық есеп емес, бүкіл өңір балаларының болашағына жасалған нақты инвестиция. Рекордтық оқушы қабылдауы, халықаралық тәжірибе алмасу, бюджеттік бақылаудың күшеюі және заманауи технологиялардың енгізілуі — осының бәрі Түркістан облысы білім беру жүйесінің жаңа сатыға шығып жатқанын айғақтайды. Жаңа оқу жылы 1 қыркүйекте басталады.