Шарданың тіршілік көзі: жаңа су құбыры 30 мыңнан астам тұрғынның өміріне нәр берді

1 тамыз 2026 жыл. Түркістан облысының Шардара қаласы бүгін тарихи оқиғаға куә болды — «Шардара» тобтық су құбыры іске қосылып, 30 мыңнан астам тұрғын сапалы ауыз сумен қамтамасыз етілді. Бұл жоба Қазақстан тарихындағы өңірлік су жабдықтау саласындағы ең ірі инфрақұрылымдық жобалардың бірі болып, мемлекеттің бюджетінен 21 миллиард теңге бөлінді. Қос жылдық еңбектің жемісі — тек техникалық ғана емес, ең алдымен гуманитарлық жеңіс.
Шардара тұрғындары үшін таза ауыз судың жетіспеушілігі ондаған жылдар бойы өткір мәселе болып келді. Бұрын қала халқы ауыз суын негізінен Шарданың су қоймасынан алып тұрды, ал ол судың сапасы санитарлық нормаларға толық сай келмейтін. Жазғы аптап ыстықта су қоймасындағы су деңгейі төмендеп, ластану қаупі арта түсетін. Жергілікті тұрғындар жылдар бойы бұл мәселені билік алдында көтеріп, шешімін күтіп келген. Шардара ауданы әкімінің орынбасары Ерқебұлан Қаратұнов бұл туралы ашық айтты: «Тұрғындар сумен қамтамасыз ету мәселесін бізге көп рет жеткізді. Ауыз судың сапасы мен тұрақтылығы жылдар бойы маңызды мәселе болып келді. Бүгін біз осы мәселені түбегейлі шешіп отырмыз». Жобаның жүзеге асуы — халықтың талабына мемлекеттің нақты жауабы.
Жаңа су құбырының техникалық сипаттамалары өте ауқымды. Жоба аясында екі магистральдық желі тартылды, төрт су резервуары салынды, 14 ұңғыма бұрғыланды, екі сорғы станциясы мен заманауи тазарту құрылыстары іске қосылды. Жалпы ұзындығы шамамен 40 шақырымды құрайтын магистральдық су құбыры «Тама-Тастанбек» кен орнынан жерасты суын алып, қалаға жеткізеді. Үшінші сорғы станциясындағы 10 мың текше метрлік сыйымдылықтары бар резервуарларда жиналған су одан әрі орталық су жабдықтау жүйесіне беріледі. Жаңа су құбырының өнімділігі тәулігіне 24 мың текше метрді құрайды, ал қаланың қазіргі қажеттілігі тәулігіне 12 мың текше метр. Демек, жүйенің қуаты болашақ демографиялық өсуді де ескере отырып жобаланған — Шардараның тұрғын саны ұлғайса да, су жетіспеушілігі туындамайды.
Қазақстан Үкіметі атынан жобаның іске қосылу рәсіміне қатысқан Үкімет Басшысының орынбасары Қанат Бозымбаев жобаның стратегиялық маңызын атап өтті: «Бұрын қала тұрғындары Шарданың су қоймасынан ауыз су алатын. Енді жаңа жоба іске қосылғаннан кейін халық «Тама-Тастанбек» кен орнынан алынатын сапалы жерасты суымен үздіксіз қамтамасыз етіледі. Бұл адамдардың денсаулығына оң әсер етіп, өмір сүру сапасын арттырады. Жоба екі жыл ішінде Үкімет қолдауымен жүзеге асырылды, оны іске асыруға бюджеттен 21 миллиард теңге бөлінді». Вице-премьердің бұл сөздері жоба тек инфрақұрылымдық емес, сонымен бірге денсаулық сақтау саласына да тікелей қатысты екенін аңғартады. Таза жерасты суына көшу кишечный инфекциялар мен сумен байланысты аурулар санын айтарлықтай азайтады деп күтілуде.
Түркістан облысының әкімі Нұралхан Күшеров жобаның облыс үшін ерекше маңызын атап көрсетті. Оның айтуынша, жоба Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша Үкіметтің қолдауымен жүзеге асырылған және аймақ үшін стратегиялық мәні бар. Шардара — Түркістан облысының ірі қалаларының бірі, Сырдарияның жағалауында орналасқан аудан орталығы. Қаланың географиялық жағдайы мен климаты — ыстық жазы мен суық қысы — тұрғындарды тұрақты сумен қамтамасыз ету міндетін аса өткір етеді. «Бұл жоба — тек Шардараның ғана емес, бүкіл оңтүстік өңірдің су қауіпсіздігін нығайтуға бағытталған ірі қадам», — деп атап өтті облыс әкімі.
Су мәселесі — Орта Азия үшін ғаламдық сын-қатер. БҰҰ деректеріне сүйенсек, 2025 жылы әлемде 2 миллиардтан астам адам қауіпсіз ауыз суға қол жеткізе алмайды, ал климаттың өзгеруі бұл санды одан ары арттыруда. Қазақстанның оңтүстік өңірлері, оның ішінде Түркістан облысы, су тапшылығы тәуекелі жоғары аймақтарға жатады. Осы тұрғыдан алғанда, Шардарадағы жаңа су құбыры — тек жергілікті деңгейдегі шешім ғана емес, мемлекеттің ауыз су қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі ұзақмерзімді саясатының айқын көрінісі.
Жергілікті тұрғындардың қуанышы мен ризашылығы рәсім барысында айқын байқалды. Іске қосылу рәсіміне қатысқан Шардара тұрғыны, үш баланың анасы Гүлнар Сейткәлі өз сезімдерін жасырмады: «Біз жылдар бойы сапалы су туралы армандадық. Балаларымыз ауырып, дәрігерге жүгінгенде, кейде су сапасы кінәлі деп ойлайтынбыз. Енді Президентіміздің, Үкіметіміздің арқасында осы мәселе шешілді. Бұл біздің отбасымыз үшін үлкен мереке». Осындай пікірлер рәсімге жиналған жүздеген тұрғынның ортасынан жиі естілді.
Жобаның болашағы да өте үміткер. Ерқебұлан Қаратұновтың сөзіне қарағанда, жақын арада жобаның үшінші кезеңін іске асыру жоспарлануда — ауылдық округтерге су желілерін тарту. Бұл жоба аяқталғаннан кейін Шардара ауданының барлық тұрғындары, соның ішінде шалғайда орналасқан ауылдар да, сапалы ауыз сумен қамтамасыз етілмек. Сарапшылар бұл жобаның Қазақстанның басқа өңірлері үшін де үлгі бола алатынын атап өтеді. Тағдыры ұқсас өңірлер үшін «Шардара» жобасының тәжірибесі бағалы нұсқаулыққа айналуы мүмкін. Шардарадағы таза судың алғашқы тамшысы — бұл Қазақстанның болашаққа жасаған инвестициясы, халықтың денсаулығы мен игілігі жолындағы мемлекеттің нақты қадамы.