Орталық Азияның жүрегінде тарих жазылады: Шымкентте 60 000 орындық алып арена салынады

2026 жылдың 24 қыркүйегінде қазақ спортының тарихына алтын әріптермен жазылатын жаңалық жарияланды: Шымкент қаласында Орталық Азиядағы ең үлкен стадион тұрғызылмақ. Бастапқыда 35 000 орындыққа жоспарланған нысанның сыйымдылығы 60 000 адамға дейін ұлғайтылды. Бұл шешім тек Оңтүстік Қазақстан өңірі үшін ғана емес, бүкіл Орталық Азия аймағы үшін жаңа дәуірдің басталғанын білдіреді.
Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы, тұрғын саны 1,2 миллионнан асатын өңірлік орталық. Соңғы онжылдықта қала экономикасы мен инфрақұрылымы жедел дамыды, бірақ спорт саласындағы ірі нысандар жағынан Алматы мен Астанадан кенжелеп қала берді. Осы олқылықты толтыру мақсатында ұзақ уақыттан бері ірі арена салу идеясы айтылып келеді. Алдын ала жоспарларда 35 000 орындық стадион көзделген болатын, алайда мемлекеттік деңгейдегі талқылаулар мен халықаралық стандарттардың талабы шеңберінде жоба түбегейлі өзгертілді. Атап айтқанда, FIFA мен UEFA-ның заманауи арена стандарттары, сондай-ақ болашақта халықаралық турнирлер қабылдау мүмкіндігі ескеріліп, сыйымдылық 60 000 деңгейіне дейін көтерілді.
Қазіргі уақытта Шымкент қаласының әкімдігі, мердігер компания және жобаны жетекшілік ететін тарап арасында үшжақты келіссөздер белсенді жүргізілуде. Тараптардың мақсаты — жобаны толықтай бақылауға алып, жаңа архитектуралық жобалау жұмыстарын барынша тез арада бастау. Шымкент қаласының әкімі Мұрат Әйтенов мәлімдемесінде: «Бұл стадион — Шымкенттің болашаққа деген сенімінің символы. Біз тек спорттық нысан емес, қаланың жаңа жүрегін саламыз. Ол өңір экономикасына, туризміне және мәдениетіне ерекше серпін береді» — деді. Сарапшылардың болжамынша, мұндай ауқымды жобаны іске асыру кемінде 4–5 жылды алады, ал жалпы құны 300–400 миллион АҚШ долларына жетуі мүмкін.
Жобаның маңыздылығын жете бағалау үшін аймақтың спорт инфрақұрылымына бір шолу жасаған жөн. Орталық Азиядағы ең үлкен қолданыстағы стадион — Ташкенттегі «Ўзбекистон Миллий» стадионы болып табылады, оның сыйымдылығы шамамен 34 000 орын. Алматыдағы «Орталық» стадионы 25 000, ал Астанадағы «Астана Арена» — 30 000 орынды қамтиды. Осы фонда 60 000 орындық Шымкент аренасы бүкіл аймақтың ең ірі нысанына айналып, халықаралық маңыздылыққа ие болары анық. Спорт экономисті Дінмұхамед Сейітов бұл туралы: «Мұндай сыйымдылықтағы арена Қазақстанға FIFA Әлем чемпионатының матчтарын, UEFA Еуропалық чемпионатының іріктеу кезеңдерін, сондай-ақ атлетика мен регби сияқты бірнеше спорт түрінен ірі халықаралық жарыстар қабылдауға мүмкіндік береді» — деп атап өтті.
Стадионның экономикалық əсері де назар аударарлық. Халықаралық тәжірибеге сүйенсек, мұндай ірі спорт нысандары айналасында тұтас индустрия қалыптасады: қонақүйлер, мейрамханалар, көлік инфрақұрылымы, жұмыс орындары. Ұлттық спорт агенттігінің есебіне сәйкес, ірі стадион бар қалада жыл сайынғы спорттық туризм кірісі орташа есеппен 15–20 пайызға өседі. Шымкент — Орта Азия мен Ресейді, Қытай мен Батысты байланыстыратын логистикалық торапта орналасқан қала. Демек, ірі спорт шараларын ұйымдастыру жағынан оның географиялық орны бірегей артықшылық болып табылады. Болжамды мәліметтер бойынша, стадион іске қосылғаннан кейінгі бес жылда Шымкент туристік ағымы 30 пайызға дейін өсуі күтілуде.
Қоғамның реакциясы да жылы болды. Әлеуметтік желілерде стадион жаңалығы бірнеше сағаттың ішінде вирусқа айналды. «Бұл — Шымкент үшін ғасырдың жобасы», «Ең соңында оңтүстіктің де арнайы аренасы болады» деген пікірлер жайлады. Жергілікті футбол жанкүйерлері ерекше шаттанып, «Ордабасы» клубының ресми бетінде жүздеген жылыжылы тілек пен пікір жарияланды. «Ордабасы» клубының президенті Арман Қасымов: «Бұл стадион клубымыздың тарихында жаңа бет ашады. Ауқымды арена — бұл ірі халықаралық бәсекеге шыға алатын клубтың алғышарты. Енді ойыншылар трансферіне, инфрақұрылымға инвестиция тарту оңайырақ болады» — деп үміт білдірді.
Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл жоба Қазақстанның 2000-жылдардан бастап жүргізіп келе жатқан ірі инфрақұрылымдық саясатының заңды жалғасы болып табылады. Астанадағы «Астана Арена» стадионы 2009 жылы салынып, ел футболының дамуына серпін берді. Алматыдағы Х.Мұқанов атындағы арена мен су спорты кешені де осы дамудың бөлігі. Енді оңтүстік өңір де осы үдерістен өз үлесін алмақ. Аналитиктер Шымкент стадионын Астананың жаңа іскерлік орталықтарымен, не болмаса Алматы «Шаңырағының» реконструкциясымен қатар қоятын стратегиялық жоба ретінде бағалайды.
Болашақ перспективалар жарқын. 2030–2034 жылдар аралығында ФИФА Әлем чемпионатын ұйымдастыруда бірлескен өтінім беру мүмкіндіктерін зерттеп жатқан Орталық Азия елдерінің арасында Қазақстан белсенді орын алады. Шымкент аренасы осы жоспарда маңызды тіректердің біріне айналуы мүмкін. Сонымен қатар, 2028 жылы өткізілетін Азия ойындарына байланысты арена бірнеше спорт түрінен жарыстар қабылдай алатын әмбебап нысан ретінде жоспарлануда. Қысқасы, 60 000 орындық Шымкент стадионы — бұл тек бір ғимарат емес, Қазақстан спортының жаңа кезеңін, оңтүстік өңірдің жаңа серпілісін және Орталық Азиядағы жаңа теңгерімді білдіретін символдық жоба. Оның құрылысы аяқталған күні — тарихи жеңіс болмақ.