Шымкенттің Тіленшин көшесіндегі жаңа жол өткізгіші: қала тұрғындарының жылдар бойғы мәселесіне шешім табылды

1 қазан 2026 жыл. Шымкент қаласының Тіленшин көшесінде жаңа автомобиль жол өткізгіші іске қосылды. Бұл оқиға — қаланың көлік инфрақұрылымы тарихындағы маңызды бетбұрыс. Жүздеген жылдар бойы темір жол кесіп өткен бұл аймақтың тұрғындары үшін жол кептелісі күнделікті азапқа айналып кеткен болатын. Енді автомобиль және темір жол ағындары бір-бірінен бөлінді, ал жолаушылар поезд өтуін күтіп тұрмай-ақ, еркін жүре алады.
Тіленшин көшесіндегі теміржол өткелі ондаған жылдар бойы Шымкент тұрғындарының басты проблемасының біріне айналып келді. Осы теміржол учаскесі арқылы тәулігіне орта есеппен 59 поезд өтеді. Бұрын әрбір состав өткен сайын өткел 10–20 минутқа жабылатын, ал бұл уақыт аралығында жолда үлкен кептеліс пайда болатын. Математикалық тұрғыдан алғанда, тек поездтердің өтуіне байланысты тәулігіне 10–20 сағатқа дейін жол жабық тұратын. Бұл жағдай жүргізушілер үшін ғана емес, жаяу жүргіншілер мен жалпы қаланың логистикасы үшін де зор кедергі болып отырды. Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы және халқы 1,2 миллионнан асатын мегаполис. Мұндай қалада жол инфрақұрылымының тиімділігі тікелей экономикаға, азаматтардың өмір сапасына және жалпы қала дамуына әсер етеді.
Қаланың жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасының басшысы Ролан Ибрагимовтің айтуынша, жаңа жол өткізгіші бірнеше стратегиялық мақсатты орындайды. Ол қаланың орталық бөлігін, Сайрам тұрғын массивін және Төлеби ауданы бағытын байланыстырады. Сонымен қатар, маршрут бойынша туристік нысандар мен өнеркәсіп аймақтарына жету мүмкіндігі туды. "Бірінші кезекте, мұнда көлік қозғалысы үшін қауіпсіздік жағдайлары жақсарды. Жүргізушілер үшін жол жүру едәуір ыңғайлы болады", — деп атап өтті ол. Маман сонымен бірге жаңа объектінің аймақтық экономикаға оң ықпал ететінін де болжайды: өнеркәсіп аймақтары мен қала орталығының арасындағы тауар айналымы жеделдейді, жұмысшылардың жұмыс орнына баруы оңайлайды.
Шымкенттік инфрақұрылым сарапшысы, қала жоспарлау мәселелері бойынша маман Данияр Сейткалиевтің пікірінше, бұл объект тек жол кептелісін азайтумен ғана шектелмейді. "Теміржол өткелдерін жою — бұл заманауи қала жоспарлауының негізгі принциптерінің бірі. Автомобиль мен темір жол ағындарының бір деңгейде қиылысуы — ескірген шешім. Мұндай өткелдер статистикалық тұрғыдан жол-көлік оқиғаларының жоғары қаупін туғызады. Шымкент бұл бағытта дұрыс қадам жасады", — деді сарапшы. Шынында да, дүние жүзілік тәжірибе көрсетіп отырғандай, теміржол өткелдерін жою арқылы авариялар саны орта есеппен 40–60 пайызға қысқарады. Бұл — тек ыңғайлылық емес, алдымен адам өмірін сақтау мәселесі.
Тіленшин көшесінің маңайында тұратын Шымкент тұрғыны Үлбосын Атабекова жаңа жол өткізгішінің ашылуын шын жүректен қолдайды. "Бұрын поезд өтіп жатқанда мұнда үнемі үлкен кептелістер болатын. Қазір жүргізушілерге де, қала мен ауданға жұмысқа немесе оқуға күнде баратындарға да ыңғайлы болды", — деп бөлісті ол. Тұрғындардың бақылауынша, ертеңгілік және кешкі шыңдық уақыттарда Тіленшин бұрышы айналасында күнделікті 500–700-ге дейін автомобиль жиналатын. Енді бұл жасанды "тығын" жойылды. Аймақ тұрғындары жол уақытының орта есеппен 15–25 минутқа қысқаратынын болжайды, бұл — жұмысқа немесе оқуға күнде баратындар үшін аз емес үнемдеу.
Тіленшин көшесіндегі жол өткізгіші биылғы жылы Шымкентте іске қосылған екінші осындай нысан болып табылады. Бұған дейін Момынов көшесінде де автомобиль жол өткізгіші ашылған болатын. Демек, қала биліктері жол инфрақұрылымын жаңғырту бағытында жүйелі жұмыс жүргізіп жатыр. Салыстырмалы түрде алғанда, Алматы қаласы да соңғы жылдары осындай жол өткізгіштерін салу тәжірибесін белсенді жүргізуде. Астана мен Алматыдағы мұндай объектілердің тиімділігі дәлелденген: кептеліс деңгейі айтарлықтай төмендеп, жол қауіпсіздігі жақсарған. Шымкент де осы жолды ұстанып, заманауи мегаполис дамуының талаптарына сай инфрақұрылым қалыптастыруда.
Жол өткізгіші бойынша қозғалыс ашылған болса да, іргелес аумақты абаттандыру жұмыстары әлі жалғасуда. Биліктің жоспарына сәйкес, барлық жұмыстар аяқталған соң жаңа нысандар жолдың жүктемесін төмендетіп, автомобиль мен темір жол жолдарының қиылысатын учаскелерінде қозғалыс жағдайын түбегейлі жақсартады деп күтілуде. Сонымен қатар, инфрақұрылымды дамыту жұмыстарының жалғасатыны туралы ресми мәлімдемелер де бар. Тіленшин жол өткізгіші — бұл Шымкенттің болашаққа ойластырылған, кешенді жоспарының бір бөлшегі. Қала жыл сайын өсіп, халқы артып, көлік ағыны күшейіп келеді. Инфрақұрылымды осы өсуге сай дамыту — биліктің де, тұрғындардың да ортақ мақсаты. Тіленшиндегі жаңа жол өткізгіші осы мақсатқа жеткен тағы бір нақты қадам болып тарихта қалады.