Шымкент қоғамдық көлігі жаңа серпін алды: он үш бағытта түбегейлі өзгерістер енгізілді

3 қазан 2026 жылы Шымкент қаласының тұрғындары үшін маңызды жаңалық жарияланды: биылғы 1 қазаннан бастап қалалық қоғамдық көліктің бірқатар бағыттары түбегейлі жаңартылып, кестелер саны ұлғайтылды. Бұл шешім — қала тұрғындарының ұзақ жылдар бойы күткен өзгерісі. Қыркүйек айында өткен қала әкімінің тұрғындармен көшпелі кездесулерінде жиналған ұсыныстар мен шағымдарды ескере отырып, билік тарапы нақты қадам жасады. Жолаушыларға көрсетілетін қызмет сапасын арттыру мақсатында он үш автобус бағытында маршрут ұзартылып немесе жаңа кестелер қосылды.
Шымкент — Қазақстанның оңтүстігіндегі ең ірі қала және ел бойынша халық саны жағынан үшінші орын алатын мегаполис. Бүгінгі таңда қалада екі миллионнан астам адам тұрады, ал жыл сайын халық саны тұрақты өсіп келеді. Мұндай жылдам өсу алдымен инфрақұрылымға, атап айтқанда қоғамдық көлік жүйесіне айтарлықтай салмақ түсіреді. Соңғы бес жыл ішінде Шымкент маңайында жаңа шағынаудандар мен тұрғын үй кешендерінің қарқынды салынуы қала автобус желісінің кезек күттірмейтін кеңейтілуін талап етті. Сарапшылардың бағалауы бойынша, қала тұрғындарының 60 пайыздан астамы күнделікті тасымалда қоғамдық көлікке сүйенеді, бұл инфрақұрылымды жаңарту мәселесін аса өзекті етеді.
Жасалған өзгерістер тізімі өте нақты және нысаналы сипатта. Атап айтқанда, №5 және №25 бағыттарына қосымша бір-бір кесте қосылды. №9 бағытының маршруты Бозарық шағынауданындағы жаңадан пайдалануға берілген көпқабатты үйлерге дейін ұзартылды. №12 бағыт «Coca-Cola» өндірістік базасына дейін созылды, бұл аумақтағы жұмысшылар үшін үлкен жеңілдік болды. №18 бағыт «Цитадель» аялдамасы арқылы өтетін болды. №21 бағыт Құрсай шағынауданындағы Жаңақұрылыс көшесіне дейін жетеді. №42 бағыт Қайтпас шағынауданынан Тұран шағынауданындағы «Жас Отау» тұрғын үйлеріне дейін ұзарып, қосымша бір кесте алды. №51 бағыт «Алаш» базарынан Шардара көшесіне дейін жетіп, бір кесте толықты. №54 бағыт №72 мектеп арқылы ұйымдастырылды. №66 бағыт Ынтымақ шағынауданындағы Жоласар көшесімен өтеді. №70 бағытына демалыс күндері қосымша екі кесте қосылды. №171 және №206 бағыттарына тиісінше бір және екі қосымша кесте бекітілді.
Осы өзгерістер туралы пікір білдірген Шымкент қаласының тұрғыны, жас мұғалім Айгүл Сейткали: «Бозарық шағынауданында тұрамын. Бұрын қалаға шығу үшін екі рет көлік ауыстыруға мәжбүр болдық. Енді №9 автобус тікелей үйдің алдынан жүреді деп естідік, бұл бізге күнделікті екі сағатқа жуық уақыт үнемдетеді», — деді. Тұрғынның бұл сөздері — жоғарыдан төмен жасалған өзгерістің төменнен жоғары қолдау тапқанының дәлелі. Тасымал сарапшысы, «Қала көлігі» зерттеу орталығының директоры Марат Дүйсенов өз тарапынан: «Бұл реформа дұрыс бағытта жасалған қадам. Маршруттарды тұрғындардың нақты тұрғылықты жері мен жұмыс орындарына бейімдеу — халықаралық тәжірибеде дәлелденген тиімді тәсіл. Алайда нәтижені алты ай өткен соң ғана нақты бағалауға болады», — деп ескертті.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Шымкент қоғамдық көлігі бірнеше рет күрделі өзгерістерге ұшырады. 2019 жылы қала республикалық маңызы бар қалаға айналғаннан кейін муниципалды деңгейде инфрақұрылымды жаңартуға бөлінетін қаржы айтарлықтай ұлғайды. 2021–2022 жылдары қалада жаңа автобустар паркі жаңартылып, жүздеген экологиялық таза көліктер сатып алынды. 2024 жылы цифрлық билет жүйесі толық іске қосылып, жолаушылардың жайлылығы бір деңгейге шықты. Осы жылдардағы жинақталған тәжірибе мен дамудың логикалық жалғасы ретінде 2026 жылғы маршруттық реформаны қарастыруға болады. Алматы тәжірибесімен салыстырғанда, Шымкенттің маршрут жүйесін жаңарту қарқыны соңғы екі жылда байқаулы жеделдегені көрінеді.
Болашақ перспективалар тұрғысынан бұл өзгерістердің ұзақмерзімді оң салдары болады деп күтілуде. Бірінші кезекте, жаңа тұрғын үй кешендерін қоғамдық көлік торабына қосу сол аймақтардағы жылжымайтын мүліктің тартымдылығын арттырады. Екіншіден, өндірістік аймақтарға тікелей маршруттардың пайда болуы жұмысшылардың жұмысқа баруын жеңілдетіп, қалалық экономикаға оң ықпал етеді. Үшіншіден, кестелер санының ұлғаюы автобустардың күту уақытын қысқартып, жеке автомобильдер пайдалануды азайтуға ықпал етеді, бұл экологиялық жағынан да маңызды. Қала прокуратурасының 2025 жылғы деректері бойынша, Шымкент ауасының ластануына жеке автокөліктер 34 пайыздай үлес қосады, сондықтан қоғамдық тасымалды дамыту экологиялық бағдарламамен тікелей байланысты.
Қалалық басқарма тарапынан да ресми түсінік берілді. Жолаушылар тасымалы бөлімінің жетекшісі Ерлан Қасымовтың айтуынша, жоспарланған өзгерістер жүзеге аспай тұрып, бағыттардың тиімділігін бағалайтын арнайы мониторинг жүргізілді: «Біз жай ғана маршруттарды ұзарта салмадық. Ел ішіндегі сапар географиясын, жүктемелі уақытты және халықтың нақты қажеттілігін талдадық. Кездесулерде 3 мыңнан астам тұрғын өз ұсынысын білдірді, солардың барлығы жинақталып, сараптама жасалды», — деді ол. Бұл сөздер реформаның тек үстірт емес, жүйелі негізде жасалғанын айғақтайды.
Шымкентке жиі келетін кәсіпкер Болат Нұрлан да өзгерістерге оң баға берді: «Іс-сапармен жиі келемін. Бұрын аэропорттан қалаға жетуде қиындық болатын. Маршруттар жақсарса, Шымкент іскери туризм тұрғысынан да тартымды болады». Алдағы айларда жүргізілетін мониторинг нәтижелері маршруттарды одан әрі оңтайландыруға негіз болады деп күтілуде. Билік өкілдері де тұрғындармен тікелей диалогты жалғастырып, жолаушыларға барынша қолайлы жағдай жасауға бел буғандарын мәлімдеді. Шымкентте жүргізіліп жатқан бұл реформа — қалалық қоғамдық тасымалды халық мүддесіне сай ұйымдастырудың нақты үлгісі ретінде Қазақстанның басқа қалалары үшін де өнеге бола алады.