Шымкент марафоны: қала тыныс алады, транспорт бағытын өзгертеді

Шымкент қаласы 2026 жылдың 12–13 қыркүйегінде өткізілетін қалалық марафонға дайындық үстінде. Спорттық іс-шараның ауқымды сипатына байланысты қаладағы жалпыға ортақ көлік қозғалысының кестесі уақытша өзгертіледі. 11 қыркүйек 2026 жылы Шымкент қалалық атқарушы органы тұрғындарға ресми хабарлама жариялады: марафон маршруты өтетін бірнеше негізгі бағыт екі күн бойы жабылатын болады, ал жүздеген мың жолаушыға қызмет ететін ондаған автобус бағыттары уақытша өзгертіледі.
Марафон — жай ғана спорттық жарыс емес. Бұл қала үшін өзіндік бір мереке. Соңғы жылдары Қазақстанның ірі қалаларында, оның ішінде Алматы мен Астанада өткізілген марафондар мыңдаған қатысушыны тарту арқылы спорттық мәдениетті дамытуға айтарлықтай үлес қосты. Шымкент те осы дәстүрге ілесіп, халықаралық деңгейге шығуға бет алған. Биылғы марафонға тіркелген қатысушылар саны бес мыңнан асып кеткені хабарланып отыр. Бұл — қала тарихындағы ең ауқымды жаппай спорттық шара деп бағалауға болады.
Қозғалыс шектеулері екі кезеңге бөлінген. Бірінші кезеңде, 12 қыркүйек күні таңертеңгі сағат 06:00-ден бастап Әл-Фараби алаңына апаратын жолдарда қозғалыс шектеледі. Осыған байланысты №56, 69 және 92 нөмірлі автобустардың маршруттары уақытша өзгертілетін болады. Бұл маршруттар қаланың бірнеше тұрғын аудандарын іскерлік орталықпен байланыстыратындықтан, кейбір жолаушылар баламалы жолдарды алдын ала белгілеп алуы тиіс. Қала көлік басқармасының өкілі Дәурен Сейітқалиевтің айтуынша, шектеулер мүмкіндігінше қысқа уақытты алатын етіп жоспарланған: «Біз жолаушыларға қолайсыздық тудырмауға тырысамыз. Маршруттар марафон аяқталған соң дереу қалпына келтіріледі. Тұрғындарды кешірім сұрай отырып, олардың түсіністікпен қарайтынына сенеміз».
Ең үлкен өзгерістер 13 қыркүйек күні, марафонның негізгі өту күні байқалады. Таңғы уақыттан бастап сағат 13:30-ға дейін Әл-Фараби алаңынан Асқаров көшесі арқылы Түркістан көшесіне, одан Қонаев даңғылы мен Байдібек би көшесі арқылы Арғынбеков көшесімен қиылысқа дейінгі бүкіл маршрут жабылады. Аталған учаскеде 31 автобус бағытының қозғалыс схемасы өзгертіледі. Нақтырақ айтсақ, №12, 17, 19, 26, 27, 27А, 34, 42, 45, 45А, 52, 57, 64, 67, 68, 70, 74, 84, 102, 103, 104, 108, 113, 114, 133, 135, 169, 171, 171А, 171Б және 182 нөмірлі автобустар уақытша өзгертілген маршрут бойынша жүреді. Бұл — сан жағынан алғанда, Шымкент тарихында бір іс-шара барысында бір мезгілде өзгертілген ең көп автобус бағыты болып табылады.
Қалалық ұйымдастырушылар бұл шаралардың халыққа тигізетін әсерін барынша азайту үшін алдын ала кең ауқымды хабарлама науқанын жүргізіп жатыр. Соның ішінде қала әкімдігінің ресми сайтында, әлеуметтік желілерде және мобильді қосымшаларда маршрут өзгерістерінің толық тізімі жарияланды. Шымкент тұрғыны Айгүл Нұрлановна пікірін бөлісті: «Мен бұл туралы заманауи деректер қорынан оқыдым. Жақсы, бәрі алдын ала хабарланды. Балаларымды ертіп, марафонды тамашалауға барамын, ал жұмысқа бармас бұрын маршрутымды қайта жоспарладым». Шынында да, заманауи цифрлық коммуникация азаматтарға осындай іс-шараларға бейімделуді едәуір жеңілдетеді.
Шымкенттегі марафон дәстүрі соңғы бес жылда жүйелі түрде дамып келеді. 2021 жылы алғаш рет ұйымдастырылған кезде жарты мыңға жуық қатысушы тіркелсе, бүгінгі таңда бұл көрсеткіш он есеге дейін өскен. Спорттану ғылымдарының кандидаты, дене шынықтыру мамандары арасында беделді сарапшы Марат Ахметов бұл үрдісті оң бағалайды: «Қазақстанда жаппай спортқа деген қызығушылық артып келеді. Марафон — бұл жай ғана жарыс емес, бұл қала тұрғындарының денсаулыққа деген санасының жетілгенін көрсететін нышан. Шымкенттің бұл бағытта жылдам дамып отырғаны — өте қуантарлық жайт». Сарапшылар болашақта Шымкент марафонының халықаралық статус алып, шет елдерден де жарысушыларды тартатынын болжайды.
Іс-шараның ауқымы мен қалалық инфрақұрылымға тигізер салмақтың молдығын ескере отырып, ұйымдастырушылар жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету, медициналық қызметті орналастыру және қосымша жол патруль топтарын жұмылдыру жұмыстарын жүргіздіреді. Бәсекелестік трассасының бойына 200-ден астам волонтер тартылады, ал жедел жәрдем бригадалары маршруттың стратегиялық нүктелерінде кезекшілікте тұрады. Бұл шаралар жарысушылардың да, тамашалаушылардың да қауіпсіздігін толықтай қамтамасыз ету мақсатында жоспарланған.
Шымкент тұрғындары мен қала қонақтарынан маршруттарын алдын ала жоспарлап, уақытша шектеулерді ескеруін сұраған. Маршрут өзгерістерінің толық тізімі қалалық әкімдіктің ресми сайтында және мобильді қосымшасында жарияланған. Қала басшылығы бұл іс-шараның Шымкентті Орталық Азия аймағындағы спорттық туризм орталықтарының біріне айналдыруда маңызды қадам болатынына сенімді. Марафон аяқталған соң, 13 қыркүйек күні сағат 13:30-дан кешіктірілмей барлық автобус маршруттары өз бастапқы қалпына қайтарылатын болады.