Шымкентте мүмкіндігі шектеулі азаматтарға арналған заманауи реабилитация орталығы ашылды

Қазақстанның оңтүстік өлкесінде, Шымкент қаласында мүмкіндігі шектеулі азаматтардың өмір сапасын жақсартуға бағытталған ірі әлеуметтік жоба іске асырылды. 2026 жылдың 7 қазанында «Бозарық» шағынауданында 150 орынға арналған жаңа реабилитация орталығының есігі алғаш рет ашылды. Бұл оқиға тек қала тұрғындары үшін ғана емес, бүкіл Оңтүстік Қазақстан аймағы үшін маңызды кезең болып табылады, өйткені мұндай ауқымды мамандандырылған кешен бұл өңірде бұрын-соңды болмаған.
Жаңа орталықтың құрылысы шамамен екі жыл бұрын басталды. Жобаны жүзеге асыруға 26 ай уақыт бөлінген болатын, алайда мердігерлер мен уәкілетті органдардың ынтымақтастығы арқасында негізгі жұмыстар 22 айда аяқталды. Яғни объект жоспарланған мерзімнен бұрын іске дайын болды — бұл отандық құрылыс саласы үшін айтарлықтай жетістік. Кешен 5 гектардан астам аумақта орналасқан, ал барлық ғимараттардың жалпы ауданы 22 мың шаршы метрден асады. Осы ауқымды кеңістікте үш қабатты реабилитация корпусы, емдік бассейн, спорт залы, актовый зал, екі қабатты стационар, асхана және арнайы шеберханалар жайғасқан.
Орталықтың техникалық жарақтандырылуы ерекше назар аударады. Медициналық және реабилитациялық жабдықтардың едәуір бөлігі шетелден сатып алынған. Атап айтқанда, мұнда қозғалыс функцияларын қалпына келтіруге арналған арнайы аппараттар мен емдік бассейнде жаттығуға арналған жабдықтар орнатылған. Мамандардың айтуынша, пациенттерге бір мезгілде сегіз бағыт бойынша көмек көрсетілетін болады: кинезотерапия, физиотерапия, логопедиялық қызмет, психологиялық қолдау, кәсіби оңалту, әлеуметтік бейімдеу, ерготерапия және дәрілік емдеу. Бұл кешенді тәсіл науқастың тек дене бітімін ғана емес, психологиялық жай-күйі мен қоғамдық белсенділігін де қалпына келтіруге мүмкіндік береді.
Реабилитолог дәрігер Жандос Пердиевтің пікірінше, жаңа нысанның ашылуы қала үшін өте өзекті болып отыр: «Бүгінгі таңда қалада бірінші және екінші топтағы мүгедектігі бар 4500-ден астам азамат тіркелген. Ал қазір бір мезгілде 150 қызмет алушыны қабылдай алатын ғимарат пайдалануға дайын». Бұл сандар аймақтағы мәселенің ауқымын айқын көрсетеді. Бұрын мүмкіндігі шектеулі шымкенттіктер мамандандырылған көмек алу үшін Алматыға немесе Нұр-Сұлтанға баруға мәжбүр болатын, бұл олар үшін үлкен қаржылық және физикалық ауыртпалық тудырып жататын. Жаңа орталық осы олқылықты толтырады және оңтүстік аймақ тұрғындарына сапалы реабилитацияға қол жеткізуді айтарлықтай жеңілдетеді.
Қалалық денсаулық сақтау басқармасының мәліметтері бойынша, Шымкентте соңғы бес жыл ішінде мүмкіндігі шектеулі адамдар санының артқаны байқалған. Бұл жағдай жетілдірілген статистикалық есепке алу мен диагностикалық мүмкіндіктердің кеңеюімен де байланысты. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректеріне сүйенсек, әлемде 1,3 миллиарддан астам адам, яғни ғаламдық халықтың 16 пайызы қандай да бір мүгедектікпен өмір сүреді. Қазақстанда бұл үлес шамамен 5–6 пайыз деңгейінде. Осы контексте мемлекеттің реабилитация инфрақұрылымын дамытуға салатын инвестициясы ерекше маңызға ие болып отыр. «Инклюзивті қоғам тек декларативті шараларға емес, нақты, пайдалануға дайын объектілерге негізделуі тиіс. Бүгін біз дәл осындай қадам жасадық», — деді Шымкент қаласының әлеуметтік саясат жөніндегі вице-мэрі Айгүл Мұхамеджанова нысанды таныстыру барысында.
Орталықтың қоғамдық маңызын баса атап өткен жергілікті тұрғындар мен ардагерлер ұйымдарының өкілдері де өздерінің оң бағасын білдірді. «Бұл орталықтың ашылуын мен бірнеше жылдан бері күттім. Балама бастапқы реабилитация курсын Алматыда алуға тура келді, ол өте қымбатқа түсті. Енді мұндай мүмкіндік жанымызда болады», — деп бөлісті екінші топтағы мүгедектігі бар Серік Ахметов. Оның сөзі — қалада жаңа орталыққа деген нақты сұраныстың бар екенінің айқын дәлелі. Сарапшылар орталықтың толық қуатпен жұмыс істей бастауымен алғашқы жылдың өзінде-ақ бірнеше мың адамға реабилитациялық қызмет көрсетілетінін болжайды.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Кеңес дәуірінде Қазақстанда мүгедектерге арналған мекемелер болғанымен, олардың басым бөлігі ескі үлгідегі интернат типіндегі мекемелер еді. Тәуелсіздік алғаннан кейін, әсіресе 2010 жылдардан бастап, ел халықаралық стандарттарға сай реабилитация орталықтарын дамытуға бет бұрды. «Рухани жаңғыру» бағдарламасы мен «Қазақстан-2050» стратегиясы шеңберінде инклюзивтілік пен барлық азаматтарға тең мүмкіндік беру ұстанымы мемлекеттік саясаттың өзегіне айналды. Шымкенттегі жаңа орталық осы ұзақмерзімді бағыттың нақты жемісі деп бағалауға болады.
Алдағы айларда орталыққа мамандар тобы жасақталады, жабдықтар толық күйге келтіріледі және алғашқы науқастар қабылданады. Реабилитациялық қызметтер жартылай стационарлық форматта ұсынылатын болады, бұл пациенттерге бір мезгілде үйлерінде тұра отырып емделуге мүмкіндік береді. Денсаулық сақтау министрлігі орталықтың жұмыс тәжірибесі негізінде ұқсас нысандарды елдің басқа өңірлерінде де салу мүмкіндігін қарастырып жатқандығын хабарлады. Егер Шымкент үлгісі тиімді болып шықса, ол бүкіл Қазақстандағы реабилитация жүйесін жетілдіруге негіз болуы ықтимал. Мемлекет пен қоғамның бірлескен күш-жігері арқасында мүмкіндігі шектеулі адамдарға деген көзқарас өзгеріп, олар үшін толыққанды өмір сүру жағдайлары жасалып жатқаны — бұл жобаның ең маңызды рухани мәні болып табылады.