Шымкентте «Денсаулық аралы»: саудa орталығы дәрігерлік кеңес беру алаңына айналды

14 қазан 2026 жыл. Шымкент қаласының ең үлкен сауда орталықтарының бірі — ЦУМ-да бұрын-соңды болмаған оқиға орын алды: мыңдаған адам шоппинг жасауға келіп, кездейсоқ тегін дәрігерлік тексеруден өтуге мүмкіндік алды. «Денсаулық аралы» атты акция аясында жүз адамнан астам шымкенттік маман дәрігерлердің кеңесін тыңдады, қан қысымын өлшетті, көзін тексертті және жүрегінің электрокардиограммасын жасатты. Бұл шара қаланың медициналық жүйесіндегі профилактикалық бағыттың күшейіп келе жатқандығының айқын куәсі болды.
Акцияны ұйымдастырған Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының Шымкент қалалық филиалы бұл шараны кездейсоқ өткізген жоқ. Соңғы жылдары Қазақстанда халықтың денсаулыққа деген немқұрайды қарауы, уақытылы дәрігерге бармау мәселесі өткір күн тәртібіне қойылып отыр. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректеріне сүйенсек, аурулардың 70-80 пайызы ерте анықталса, толық жазылу мүмкіндігі бірнеше есеге артады. Алайда статистика мынаны көрсетеді: қазақстандықтардың көпшілігі ауырып қалғанда ғана дәрігерге жүгінеді, алдын алу мақсатында тексеруге бармайды. Осы олқылықты жою үшін медицина мамандарын халыққа жақындату идеясы туындады — яғни адамдар өздері дәрігерге бармаса, дәрігерлер өздері халықтың арасына шыгуы тиіс.
«Студенттік емхана» мамандары акцияға толық дайындықпен келді. Хирургтар, кардиологтар, отоларингологтар, офтальмологтар және жалпы практика дәрігерлері — барлығы бірге жұмыс істеп, сауда орталығына келген адамдарды тегін тексерді. Акцияға қатысушы кардиолог Айгүл Сейтқалиева бұл туралы былай деді: «Бүгін жүрекке байланысты шағымы бар бірнеше адамды анықтадық. Олардың кейбірі жылдар бойы ешқайда бармаған. Қан қысымы жоғары, бірақ өздері байқамаған. Мұндай акциялар өте маңызды, өйткені адамдар кейде емханаға баруға уақыт тауып жатпайды, ал мұнда — нан алуға келіп, тексеруден өтіп кетеді». Офтальмолог Серік Байғожин де осы пікірмен келіседі: «Көру қабілеті нашарлаған бірнеше науқасты анықтадық. Олардың кейбіреулері мүлдем хабардар емес екен. Ерте анықтау — бұл жартылай емделгеннен бетер».
Акцияға сауда орталығының қызметкерлері, қала тұрғындары және жақын маңдағы оқу орындарының студенттері белсенді қатысты. Студенттік жастың қатысуы — ерекше назар аударарлық жайт. Жастардың арасында да созылмалы аурулардың алғашқы белгілері анықталды. Шымкент мемлекеттік университетінің екінші курс студенті Дәурен Қасымов: «Мен бүгін кездейсоқ осында болдым. Дәрігер маған қан қысымым сәл жоғары екенін айтты. Бұрын мұндай проблемам бар деп ойламаппын. Енді емханаға барып, толық тексеруден өтемін» деп бөлісті.
Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесі туралы да халыққа түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Қордың мамандары сақтандырылған азаматтардың қандай қызметтерді тегін пайдалана алатынын егжей-тегжейлі баяндады. Атап айтқанда, МӘМС аясында бейінді дәрігерлердің кеңесі, диагностикалық зерттеулер, жоспарлы стационарлық емдеу, медициналық оңалту және басқа да көмек түрлері қол жетімді. Алайда сарапшылардың айтуынша, халықтың бір бөлігі өзінің медициналық сақтандыру мүмкіндіктерін толық пайдаланбайды — жай ақпараттың жетіспеушілігінен. Осындай акциялар сол ақпараттық олқылықты жоюға тікелей ықпал етеді.
Шымкент — Қазақстанның оңтүстіктегі ірі қалаларының бірі, халқы 1 миллионнан асады. Медицина инфрақұрылымы жыл санап дамып келе жатқанымен, халықтың профилактикалық денсаулық сақтауға деген мәдениеті әлі де қалыптасу үстінде. Осы тұрғыдан алғанда, «Денсаулық аралы» сияқты акциялар тек медициналық қызмет емес, сонымен бірге халықты ағарту шарасы ретінде де маңызды. Қаланың денсаулық сақтау басқармасының мәліметіне қарасақ, Шымкентте соңғы үш жылда профилактикалық тексеруге жүгінушілер саны 23 пайызға өскен, бірақ мамандар бұл көрсеткіш жеткіліксіз деп санайды.
Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының Шымкент қалалық филиалының директоры Маржан Әбілова осы шаралардың тұрақты жалғасатынын мәлімдеді: «Біз бүгінгі акцияның нәтижесімен өте қанағаттандық. Жүзден астам адам тексеруден өтті. Бірнеше ауыр жағдай анықталды. Ең бастысы — адамдар денсаулықтарына назар аударды. Алдағы айларда мұндай акцияларды тұрғын үй аудандарында, нарықтарда, университеттер мен зауыттарда да өткізуді жоспарлап отырмыз». Оның сөзінше, 2027 жылға қарай осындай шаралардың саны екі есеге артырылмақ.
Сарапшылар бұл бастаманы дұрыс бағытта алынған қадам деп бағалайды. Дүние жүзіндегі озық тәжірибеге қарасақ, профилактикалық медицина мемлекетке науқасты емдеуден бірнеше есе арзанға түседі. Финляндия, Жапония, Оңтүстік Корея сияқты елдерде халықтың денсаулық мәдениеті жоғары болуының себебі — осындай ауқымды алдын алу шаралары жүйелі жүргізілуінің арқасы. Қазақстан да осы жолда алғашқы қадамдарын батыл жасап жатқандай. «Денсаулық аралы» акциясы — бір күндік шара ғана емес, халықтың денсаулыққа деген санасын оятуға бағытталған жүйелі жұмыстың бір бөлігі. Шымкент тұрғындары бүгін өздерінің ең қымбат байлығы — денсаулықтарына деген жауапкершілікті сезінді.