Тассай тұрғындары жаяу жол салуды талап етуде: мәселе шешімін күтіп тұр

Шымкент қаласының Тассай тұрғын массивінде тіршілік ететін жүздеген адам үшін қарапайым жаяу жол — тек ыңғайлылық емес, қауіпсіздік мәселесіне айналып отыр. Байтуған мен Жібек жолы көшелерінің арасындағы шамамен 300 метрлік учаскеде тротуар болмауы тұрғындарды күн сайын қиындыққа душар етеді. 2026 жылдың 14 қазанында Шымкент әкімінің жеке қабылдауында жергілікті тұрғын Батырбек Омар осы мәселені тікелей билік өкілдерінің алдына шығарып, оның шешімін жеделдетуін талап етті.
Тассай массиві — Шымкеттің Қаратау ауданында орналасқан, халқы жыл санап өсіп келе жатқан аудандардың бірі. Соңғы он жылда қала халқының саны айтарлықтай өскен: 2015 жылғы 900 мың адамнан бүгінгі таңда Шымкенттің халқы 1 миллион 200 мыңнан асып кетті. Бұл өсім тұрғын үй секторының жылдам дамуымен қатар жүрді, алайда инфрақұрылымның — тротуарлар, жарықтандыру, жол жабындысы — артта қалып жатқан жерлері жетерлік. Тассай осының айқын айғағы болып табылады.
Батырбек Омардың айтуынша, бұл учаскеде тротуар салу мәселесі бұрыннан бірнеше рет көтерілген. «Мен бұл туралы екі-үш жыл бұрын да айтқанмын. Бізге уәде берді, бірақ нақты ештеңе болған жоқ. Балалар алаңы жанымызда тұр, ал балалар сол жерге жету үшін жол бойымен жүруге мәжбүр», — деді ол. Шынымен де, аталған аумақта орналасқан балалар алаңы тұрғындар үшін маңызды демалыс орнына айналған, алайда оған апаратын ыңғайлы жаяу жол жоқ. Ата-аналар балаларымен бірге кез келген ауа-райында тасжолмен немесе топыраққа батып жүреді. Жаз айларында шаң-тозаң, күз бен көктемде батпақ — осы жағдай тұрғындарды жылдар бойы мазалап келеді.
Қаратау ауданы әкімінің орынбасары Жарылқасын Машбек мәселені жеке қабылдауда тыңдап, оны қарастыруға алғанын мәлімдеді. «Біз учаскені алдымен жергілікті жерде зерттеуіміз керек. Мамандар барып, нақты техникалық жағдайды бағалайды, содан кейін қаржыландыру көзін анықтаймыз», — деп атап өтті ол. Аудан әкімдігінің сарапшылары бірнеші нұсқаны қарастырып жатыр: спонсорлық қаражат тарту, бюджеттік қаражат немесе аудандық коммуналдық кәсіпорынның өз күшімен жұмыс жүргізуі. Бірінші кезекте жанында орналасқан Keramo Stone компаниясына демеушілік көмегі туралы ұсыныс жасау жоспарланып отыр.
Жаяу жол инфрақұрылымының маңыздылығы тек Тассай массивімен ғана шектелмейді. Қазақстан бойынша жол-көлік оқиғаларының статистикасына сүйенсек, жыл сайын жол апаттарында қаза тапқандардың 20-25 пайызы — жаяу жүргіншілер. Оның ішінде тротуар немесе жаяу жол болмаған жерлерде жол бойымен жүрген адамдар мен балалар айтарлықтай үлес алады. Экономикалық астана Алматы мен республиканың басқа ірі қалаларының тәжірибесі де осыны растайды: тротуар салынған ауданда жол апаттарының саны едәуір азаятыны статистикалық тұрғыда дәлелденген. Қалалық жоспарлау саласының сарапшысы Айгүл Нұрқызының пікірінше, «жаяу жол — бұл тек инфрақұрылым объектісі емес, бұл адамның өмірге деген құқығын қамтамасыз ететін базалық элемент». Ол сонымен қатар жаяу жол инфрақұрылымын жақсарту жанындағы аумақтардың тартымдылығын арттырып, жылжымайтын мүлік құнын да өсіретінін атап өтеді.
Шымкент қаласы 2018 жылы республикалық маңызы бар қалаға айналғаннан бері инфрақұрылымды жаңарту жобалары жедел жүргізіліп жатыр. Орталық бульварлар, жаңа жол торабтары, саябақтар мен скверлер — бұлардың барлығы бюджеттен қомақты қаражат бөлінуімен іске асуда. Алайда шеткі аудандар мен жаңа тұрғын массивтерге жекелеген жобалар жетпей жатқаны да шындық. Тассайдағы жаяу жол мәселесі осы тепе-теңсіздіктің тікелей айғағы. Тұрғындар: «Бюджет қаражаты орталыққа жұмсалады, ал біз жылдап күтіп отырамыз», — деп наразылығын білдіреді. Жергілікті белсенді Сауле Ахметова: «Бала ойнататын алаңның жанында тротуар болмауы — бұл жай ыңғайсыздық емес, бұл ұятсыздық», — деп ашынып айтты.
Маман инженерлердің бағалауы бойынша, 300 метрлік тротуар салу 5-8 миллион теңге шамасында тұруы мүмкін — бұл Keramo Stone сияқты ірі компания үшін шамалы ғана сома. Сарапшылар Қазақстанда корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік мәдениетінің өсіп келе жатқанын атап өтеді: соңғы жылдары жеке бизнестің жергілікті инфрақұрылымды қаржыландыруға белсенді қатысатын жағдайлары жиілеп барады. Егер Keramo Stone бұл бастамаға қол ұшын берсе, бұл жергілікті бизнес пен қоғамдастықтың ынтымақтастығының жақсы үлгісіне айналар еді. Аудан әкімдігі де мамандарды учаскеге жіберіп, техникалық бағалаудан кейін 2026 жылдың аяғына дейін нақты шешім қабылдауды жоспарлап отыр.
Тассай тұрғындары биліктің бұл жолы уәдесін орындауына, жаяу жол жұмыстарының нақты мерзімде басталуына үміт артуда. Жылдар бойы созылған мәселенің бүгін жеке қабылдауда жоғары деңгейде айтылуы — бұл қоғамдастықтың дауысының тыңдалатынын білдіреді. Қала дамуы тек орталықпен ғана шектелмеуі тиіс, ал Тассайдағы 300 метрлік жаяу жол — соны іс жүзінде дәлелдеуге мүмкіндік беретін бірінші қадам болуы мүмкін.