Шымкенттің Көксай шағынауданы тұрғындары жаңа пәтерлерге көшті: реновация бағдарламасы жемісін беруде

28 қазан 2026 жыл. Шымкент қаласының Көксай шағынауданындағы №22 үйде өмір сүрген жеті отбасы ұзақ күткен армандарына қол жеткізді — олар жаңа пәтерлерге кілт алды. Тұрғын үй реновациясы бағдарламасы аясында жүзеге асырылған бұл қадам аймақтың тұрғын үй саясатындағы маңызды жетістіктердің бірі болып табылады. Екі жылдан астам уақыт күткен отбасылар енді Туран-1 және Shym City шағынаудандарындағы заманауи үйлерде жаңа өмір бастайды.
Көксай шағынауданының тарихы тереңге кетеді. Мұнда орналасқан 23 үй 1934 жылдан 1967 жылға дейінгі кезеңде салынған. Онлаған жыл бойы осы үйлер мыңдаған шымкенттік отбасыларына баспана болды. Алайда уақыт өтісімен ғимараттардың жағдайы күрт нашарлады: сылақтар ағып, қабырғалар жарылды, іргетастар сөгілді. Тұрғындар жыл сайын апатты жағдайдың ауырлай түскенін сезінді, дегенмен баспанасыздықтан басқа амал болмаған соң жаппай бұзылу қаупі бар ғимараттарда тұра берді. Қалалық әкімшілік 2019 жылы осы үйлерді ресми түрде апатты деп таныды және реновациялық бағдарламаның шеңберіне енгізді.
Тұрғын үй реновациясы бағдарламасы Қазақстанда соңғы жылдары айтарлықтай қарқын алды. Елімізде кеңестік дәуірден қалған жүздеген мың шаршы метр тұрғын үй қоры ескіріп, халықтың өмір сауатсыздығына тікелей әсер ете бастаған. Үкімет бұл мәселені жүйелі шешу мақсатында арнайы бағдарламалар қабылдады. Статистикалық деректерге сүйенсек, тек Шымкент қаласының өзінде апатты деп танылған 500-ден астам үй бар екені белгілі болды. Олардың барлығын жаңарту үшін миллиардтаған теңге қарастырылды. Көксай шағынауданы осы жаппай реновацияның алдыңғы қатарлы нысандарының бірі болды.
Шымкент қаласының әкімі Ғабит Сыздықбеков жаңа пәтерлердің кілттерін тұрғындарға өз қолымен табыс етті. Салтанатты рәсімде сөз алған әкім бағдарламаның маңыздылығын атап өтті: «Бізде осы отбасыларға тезірек жаңа баспана беру — ең басты міндет болды. Адамдар ескірген, қауіпті жерде тұрып жатырды. Бүгін біз тек үй бермей отырмыз — жаңа өмір, жаңа мүмкіндік беріп отырмыз», — деді ол. Шара барысында тұрғындардың көздерінен жас парлады. Осылайша, Көксайдағы 16 үйдің тұрғындары қайта қоныстандырылды, жалпы саны 135 отбасы жаңа пәтерлерге ие болды.
Жеті отбасының ішіндегі ең ұзақ уақыт күткендердің бірі — Ырысгүл Сайдқызы. Ол №22 үйде 37 жыл бойы тұрған. Бүгінгі таңда онымен бірге ұлы, келіні және төрт немересі тіршілік етеді. «Осы үйде балаларымды өсірдім, немерелерімді кірпіштен сызат кеткен қабырғалардың арасында ойнатып өстірдім. Жазда ыстық, қыста суық болды. Желдеткіш те жоқ, жылу да жетіспеді. Реновация туралы естіген күнімнен бастап дәл осы сәтті армандадым», — деп жеткізді Ырысгүл апай. Оның сөздері ғана емес, жаңа пәтерді тапқан сәттегі бетіндегі жарқын жымиыс та мыңдаған сөзден артық мағына жеткізеді.
Жаңа пәтерлер бірнеше жақты артықшылықтармен ерекшеленеді. Ең алдымен, ауданы кеңейді: бұрын 40–50 шаршы метр болған үйлердің орнына 60 шаршы метрден асатын заманауи пәтерлер берілді. Артық шаршы метрлер үшін тұрғындарға ешқандай қосымша төлем талап етілмеді. Жаңа үйлер су, электр және газ жүйелеріне толық қосылған. Әлеуметтік кәсіпкерлік корпорациясының өкілдері берген мәліметтерге қарасақ, ғимараттардың конструкциясына 25 жылдық кепілдік берілген, фасадтарына бес жыл, ал жалпы кепілдік қызметі бір жыл бойы жалғасады. Бұл — тұрғындарды ондаған жыл бойы үй жөндеу мәселесінен арылтатын маңызды фактор.
Тұрғын үй саясаты мамандары реновация бағдарламасының ауқымды әлеуметтік салдарын атап өтеді. Қалалық жоспарлау саласының сарапшысы Дәулет Нұрмаханов өз пікірін ортаға салды: «Реновация тек ескі үйлерді алмастыру емес. Бұл — қалалық кеңістікті сапалы жаңарту, тұрғындардың денсаулығы мен қауіпсіздігін қорғау, балалардың болашағына инвестиция. Шымкент тәжірибесі елімізге өнеге болуы тиіс». Шынында да, Алматы, Астана және басқа ірі қалалардағы ескі тұрғын үй қорының жағдайы ойландырады. Шымкент бастаған прецедент өзге өңірлерге де үлгі бола алады.
Бағдарламаның болашағы да жарқын болып көрінеді. Көксайдағы қалған үйлердің тұрғындары да жақын арада жаңа пәтерлерге ие болады деп жоспарлануда. Ресімдеу мәселелері мен меншік иелерімен байланысты сұрақтар шешілгеннен кейін қайта қоныстандыру жұмыстары жалғасады. Бүгінде 23 үйдің 16-сы бойынша жұмыс аяқталған. Алдағы уақытта қалған 7 үйдің тұрғындарын да осындай қуанышты күн күтіп тұр. Шымкент қалалық әкімдігі бағдарламаны аяқтауды 2027 жылдың аяғына жоспарлап отыр. Бұл — тек сандар мен статистика емес, нақты адам тағдырлары, нақты отбасылардың үміті. Ырысгүл апайдың немерелері бүгін бірінші рет заманауи, жылы және кең пәтерде ойнайды. Міне, реновацияның шынайы мәні осында.