Есіл ауданында наркограффитилерге қарсы күрес жалғасуда: қала тазалыққа ұмтылады

Есіл ауданында наркограффитилерге қарсы күрес жалғасуда: қала тазалыққа ұмтылады

Астана қаласының Есіл ауданында наркотикалық заттардың таралуына қарсы күрес жаңа белсенді кезеңге қадам басты. 25 сәуір 2026 жыл күні «Астана – есірткісіз қала» жалпықалалық акциясының шеңберінде наркограффитилерді анықтау және жою бойынша кезекті іс-шара сәтті өтті. Аудан әкімдігі, полиция қызметкерлері мен жүздеген ерікті азаматтар бірлесе отырып, тұрғын үйлердің қабырғаларын, жертөле кіреберістерін және жаяу жүргіншілер жолдарын есірткі дилерлерінің жасырын жарнамасынан тазартты.

Бұл акцияның тарихы бірнеше жылға созылады. Астанада синтетикалық есірткінің таралуы соңғы онжылдықта елеулі мәселеге айналды. Арнайы зерттеулер көрсеткендей, есірткі сатушылар өз тауарларын насихаттау үшін ғимараттар қабырғасындағы жазулар мен суреттерді белсенді пайдаланады. Бұл жазулар сыртқы көзге қарапайым граффити болып көрінгенімен, шын мәнінде олар нақты телефон нөмірлері, мессенджер арналары және тауар сипаттамасы бар наркотикалық заттар «каталогына» айналады. Жастар мен жасөспірімдер осындай жасырын хабарламаларды оңай байқап, есірткі сатып алуға итермеленеді. Қала басшылығы бұл мәселені бірнеше жыл бұрын анықтап, жүйелі жою жұмыстарын бастады.

Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің мәліметтері бойынша, соңғы үш жылда елімізде синтетикалық есірткімен байланысты қылмыстардың саны айтарлықтай өсті. 2023 жылы тіркелген нашақорлыққа қатысты қылмыстардың 40 пайызынан астамы синтетикалық заттармен байланысты болса, 2025 жылға қарай бұл көрсеткіш 55 пайызға жетті. Астана бойынша жеке статистика да алаңдаушылық тудырады: соңғы екі жылда есірткіні бастапқы рет қолданғандардың орташа жасы 17-ден 15 жасқа дейін төмендеді. Мұндай ауыр сандар мемлекеттік органдарды, қоғамдық ұйымдарды және жай азаматтарды бірдей сергектікке шақырады.

Іс-шараға қатысқан Есіл ауданының әкімі Нұрлан Сейітов өткізілген жұмыстың маңыздылығын атап өтті: «Наркограффити — бұл жай қабырға жазуы емес. Бұл біздің балаларымызға бағытталған іс жүзіндегі жарнама. Оны жоймаған жағдайда, ол бір апта ішінде жүздеген жасөспірімнің назарына ілінеді. Сондықтан уақытылы анықтау мен жою жұмысы алдын алудың ең тиімді шараларының бірі болып табылады». Полиция департаментінің өкілі, подполковник Асқар Дүйсенов іс-шара нәтижелері туралы мынаны жеткізді: «Бүгін ғана біз аудан бойынша 47 наркограффитиді тіркеп, жойдық. Олардың басым бөлігі тұрғын үйлердің кіреберістері мен жертөлелерінде орналасқан болатын. Биыл жылдың басынан бергі кезеңде ауданда жойылған жалпы наркограффити саны 300-ден асты».

Іс-шараға белсене атсалысқан еріктілер де бұл жұмыстың мәнін жақсы түсінеді. Жергілікті жастар ұйымының мүшесі Айгерім Бекова өз пікірін ашық айтты: «Мен өзім де сол ауданда тұрамын. Кіреберісте мұндай жазулар тұрғанда, ата-аналар балаларын сыртқа шығарудан қорқады. Оларды жойған кезде адамдар жеңілдеп тыныс алады, қауіпсіздік сезімі артады. Бұл — нақты нәтиже». Волонтерлар акция барысында арнайы химиялық ерітінділер мен бояулар пайдалана отырып, граффитилерді мүлдем ізсіз жойды. Кей жерлерде ескі жазулардың орнына мотивациялық суреттер мен оң мазмұндағы паннолар орнатылды.

Сарапшылар мұндай акциялардың тек сыртқы тазалықпен шектелмейтінін атап өтеді. Әлеуметтанушы, Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің доценті Жандос Мұқанов бұл мәселеге кең пайымдаудан келеді: «Наркограффитиді жою — бұл алдын алу жұмысының бір бөлігі ғана. Ең маңыздысы — жастардың бос уақытын мазмұнды іс-шаралармен толтыру, отбасыларда ашық диалог орнату және есірткінің зардаптары туралы нақты ақпарат беру. Жою жұмыстарымен қатар психологиялық және әлеуметтік қолдауды да күшейту қажет». Ғалымның бұл сөздері іс-шараның кешенді сипатқа ие болуы тиіс екендігін еске салады.

Халықаралық тәжірибеге жүгінсек, граффитиге қарсы күрес дүние жүзінің көптеген қалаларында белсенді жүргізіледі. Нью-Йорк, Берлин, Варшава қалаларындағы тәжірибе граффитиді жылдам жоюдың қылмыстылықты азайтуға тікелей ықпал ететінін дәлелдейді. Зерттеулер бойынша, жазулар жойылған аймақтарда нашақорлыққа байланысты қылмыстар орта есеппен 20–30 пайызға азайған. Астана бұл жолды саналы түрде таңдап, жүйелі жұмысты одан ары жалғастыруды жоспарлауда.

Жалпы қалалық акцияның шеңберінде жыл бойы үздіксіз мониторинг жүргізу жоспарланған. Бұл үшін арнайы мобильді топтар құрылып, оларға ауданның барлық тұрғын секторлары бөлінген. Тұрғындар да белсенді рөл атқаруға шақырылуда: кез келген азамат «102» нөміріне немесе арнайы мобильді қосымша арқылы наркограффитиді хабарлай алады. Бұл механизм азаматтық жауапкершілікті арттырып, қоғамның тұтас иммунитетін нығайтады. Есіл ауданының мысалы басқа аудандар үшін де үлгі бола алатынын мамандар атап өтеді, ал бастама жалпықалалық деңгейде де кеңейтілуі тиіс деген пікір күн санап күшейе түсуде.