«Ydro Process» технологиясы: су ресурстарын қорғауда жаңа серпіліс

«Ydro Process» технологиясы: су ресурстарын қорғауда жаңа серпіліс

Қазақстандағы қалдықтарды өңдеу саласында маңызды оқиға орын алды. «Водные ресурсы – Маркетинг» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі су қорғау белдеулерін кешенді зерттеу жұмыстарын жалғастыра отырып, 29 мамыр 2026 жыл күні кәріз тазарту құрылыстарындағы шламды сусыздандыру цехінде «Ydro Process» инновациялық технологиясын енгізудің нәтижелерін жариялады. Бұл жетістік тек жергілікті маңызы бар емес — ол бүкіл Қазақстан үшін тұрмыстық қалдықтарды өңдеудің болашағына жаңа мүмкіндіктер ашуда.

Кәріз тазарту құрылыстарындағы шламды сусыздандыру цехі — ашыту процесінен өткен шламды одан әрі сақтауға немесе жоюға дайындайтын арнайы технологиялық торап. Бұл жай ғана цех емес, бүкіл тазарту жүйесінің соңғы және өте маңызды буыны. Ферменттелген шлам өзінің физикалық-химиялық қасиеттері бойынша өте күрделі материал болып табылады: оның құрамындағы су мөлшері 95–97 пайызға жетуі мүмкін, ал органикалық заттар мен патогенді микроорганизмдердің болуы оны экологиялық тұрғыдан ерекше қауіпті етеді. Осы себептен шламды сусыздандыру мен залалсыздандыру мәселесі жылдан жылға өткір болып қала береді.

Қазақстанның өнеркәсіптік және тұрғын аудандарында кәріз тазарту мәселесінің тарихы тереңге кетеді. Кеңестік дәуірден мұра болып қалған тазарту құрылыстарының басым бөлігі ескіріп, жаңартуды қажет етеді. Орталық Қазақстанның бірқатар қалаларында шламды өңдеу процестері ондаған жылдар бойы өзгермеген, ал тұрғын аудандарға жақын орналасқан тазарту алаңдары халық арасында тұрақты шағымдар мен экологиялық наразылықтардың қайнар көзіне айналды. Маусымдық желдер кезінде жағымсыз иістің тарауы жанындағы ауылдар мен аудандарда өмір сүру сапасын айтарлықтай төмендетіп отырды. Сарапшылардың бағалауынша, шламды дұрыс өңдемеу нәтижесінде топырақ пен жер асты суларының ластану деңгейі жылдан жылға артып келе жатқан еді.

Осы мәселені шешу үшін «Водные ресурсы – Маркетинг» серіктестігі бірнеше жыл бойы ізденіс жүргізді. Мамандардың есептеулері бойынша, дәстүрлі технологиялар арқылы шламды депонирлеу үшін жыл сайын кемінде 10 гектар жер бөліп отыру қажет болатын. Ірі қалалар үшін бұл — орасан зор шығын, ал жер ресурстары шектеулі аудандар үшін бұл мүлдем шешілмейтін мәселеге айналуы мүмкін еді. Экологиялық сарапшы Асқар Мұратовтың пікірінше, «Қалдықтарды депонирлеуге арналған жер бөлу — бұл тек шығын емес, бұл болашақ ұрпақтың мүмкіндіктерін шектеу. Сол жерлерде бақша, мектеп немесе парк болуы мүмкін еді».

«Ydro Process» технологиясы осы мәселені түбегейлі шешетін инновациялық тәсіл болып шықты. Технологияның негізінде флокулянттар мен арнайы реагенттерді дозалаудың жаңа алгоритмі, сондай-ақ механикалық сусыздандырудың жетілдірілген схемасы жатыр. Нәтижесінде шламнан бөлінетін жағымсыз иіс 90 пайызға дерлік азаяды — бұл тазарту алаңдарына жақын орналасқан тұрғын аудандар үшін нақты серпіліс. Бірақ ең маңызды артықшылық — өңделген шламның жалпы көлемі де дәл осы мөлшерде қысқарады. Яғни, жылдық 10 гектар жер орнына кәсіпорын мүлдем шағын алаң пайдаланумен шектеле алады. «Бұл технологияны ендірген күннен бастап біз шлам тасымалдау мен депонирлеуге кететін шығынды едәуір азайттық. Ең бастысы — халықтың тыныштығы», — деп атап өтті кәсіпорын техникалық директоры.

Жергілікті тұрғындар жаңа технологияның нәтижелерін тез байқады. Тазарту құрылыстарынан 500 метр қашықтықта тұратын Гүлнар Серікқалиова: «Бұрын жазда терезені ашуға болмайтын еді. Ал биыл маусым басталғалы мұндай мәселе жоқ. Балаларым ауладан еркін ойнайды», — деді. Осындай пікірлер аудандық әкімшілікке де жетіп жатыр. Жергілікті билік өкілдері технологияны енгізу мәселесін аумақтық дамудың басым бағыттарының біріне енгізетіндіктерін мәлімдеді.

Экологиялық тұрғыдан алғанда, «Ydro Process» технологиясы Қазақстанның су ресурстарын қорғау жөніндегі ұлттық стратегиясымен толықтай үйлеседі. Елімізде жер асты және беткі су көздерін ластанудан қорғау бойынша бірқатар нормативтік талаптар бекітілген. Осы талаптарды орындауда шламды тиімді өңдеу — бірінші кезектегі міндет. Тазарту саласының ардагер маманы, 30 жылдан астам тәжірибесі бар инженер Болат Нұрмағамбетов бұл туралы бірмағыналы пікір айтады: «Дүние жүзі бойынша ең алдыңғы қатарлы тазарту жүйелері де шламмен жұмыс жасаудың бұл деңгейіне жақында ғана қол жеткізді. Бізде мұны жергілікті деңгейде іске асыруы — үлкен мерейлі оқиға».

Алдағы уақытта «Водные ресурсы – Маркетинг» серіктестігі «Ydro Process» технологиясын өзге де аймақтарға кеңейту жоспарын дайындап жатыр. Серіктестіктің басшылығы ел ішіндегі бірнеше ірі муниципалдық кәсіпорынмен келіссөздер жүргізіп жатқанын жариялады. Сарапшылар айтуынша, бұл технологияны Қазақстанның барлық облыстарына енгізу жағдайында жыл сайын сотнеген гектар жерді тиімді пайдалануға мүмкіндік туады, ал экономикалық тиімділік жылдық жүздеген миллион теңгеге дейін жетуі мүмкін. Осылайша, кішіндей болып көрінген технологиялық шешім мемлекеттік маңыздағы ірі экологиялық жетістікке айналуда. Бұл оқиға — заманауи технологиялардың дұрыс ендірілгенде қоршаған ортаны қорғауда қандай ғажайып нәтиже беретінінің тамаша дәлелі.