Шымкентте макулатура өңдеу зауыты іске қосылды: экологиялық болашаққа жасалған қадам
Шымкентте макулатура өңдеу зауыты іске қосылды: экологиялық болашаққа жасалған қадам
20 маусым 2026 жыл күні Шымкент қаласында маңызды оқиға болды — макулатура өңдеу және картон қаптама өндіру зауыты салтанатты түрде іске қосылды. Бұл жоба Оңтүстік Қазақстанның өнеркәсіптік дамуында жаңа бет ашып қана қоймай, аймақтың экологиялық жағдайын жақсартуға да елеулі үлес қосады деп күтілуде. Кәсіпорынның ашылу рәсіміне қала әкімі Ғабит Сыздықбеков бас болып, жергілікті билік өкілдері, кәсіпкерлер мен қоғам өкілдері қатысты.
Жобаның жалпы инвестициялық құны 2,5 млрд теңгені құрайды. Бұл қаражат «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағының аумағына тартылып, заманауи жабдықтар сатып алуға, өндірістік алаң салуға және технологиялық желілерді іске қосуға жұмсалды. Зауыттың жылдық өндірістік қуаты 10 мың тоннаға дейін жетеді, ал кәсіпорында 50 тұрақты жұмыс орны ашылды. Аймақтың жұмыссыздық мәселесі бүгінгі күні өзекті болып отырған жағдайда, бұл көрсеткіш сол мәселенің шешілуіне нақты үлес болып табылады.
Макулатура өңдеу саласының Қазақстанда дамуы ұзақ уақыт бойы баяу жүрді. Елімізде жыл сайын миллиондаған тонна қағаз қалдықтары жиналатынына қарамастан, олардың едәуір бөлігі әлі күнге дейін полигондарға тасталып келді. Мамандардың есептеуінше, Қазақстанда жыл сайын 1,5-2 миллион тонна қағаз бен картон қалдықтары пайда болады, алайда олардың тек 15-20 пайызы ғана кәдеге жаратылады. Бұл көрсеткіш Еуропаның дамыған елдеріндегі 70-80 пайызбен салыстырғанда өте төмен болып табылады. Дәл осы олқылықты жою мақсатында Шымкент зауытының іске қосылуы стратегиялық маңызға ие.
Қала әкімі Ғабит Сыздықбеков ашылу рәсімінде сөз сөйлеп, жобаның маңызын атап өтті: «Бүгін біз тек жаңа кәсіпорынды ашып отырған жоқпыз — біз болашаққа инвестиция жасап отырмыз. Макулатураны өңдеу — бұл ресурстарды үнемдеу, қоршаған ортаны қорғау және жасыл экономиканы дамыту. Шымкент — үш миллионнан астам тұрғынды сыйғызған мегаполис, сондықтан бізге осындай заманауи кәсіпорындар өте қажет». Оның сөздері жиналғандардың ықыласына бөленді және жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жазылды.
Зауыттың технологиялық желісі Еуропалық стандарттарға сай жабдықтармен жарақталған. Өндірістік процесте қағаз қалдықтары арнайы сорттау, жуу, езу және пішіндеу кезеңдерінен өтеді. Нәтижесінде жоғары сапалы картон қаптамалар шығарылады, олар сауда желілеріне, тамақ өнеркәсібіне және тасымалдау секторына жеткізілмек. Мамандардың айтуынша, осы зауыттан шығарылатын өнімнің сапасы импортталатын аналогтарынан кем түспейді, ал бағасы 20-30 пайызға арзан болатын. Бұл жергілікті нарықта бәсекеге қабілеттілікті арттырады.
«Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағының директоры Асқар Жақсыбеков зауыттың аймаққа тигізетін экономикалық әсерін нақтылады: «Бұл кәсіпорын тізбекті реакция тудырады. Біріншіден, жергілікті тұрғындар макулатураны жинап, сата алады. Екіншіден, зауыт жергілікті жеткізушілермен келісімшарт жасайды. Үшіншіден, дайын өнім жергілікті тұтынушыларға жетеді. Осылайша тұтас бір экономикалық тізбек пайда болады». Бұл пікір экономистер тарапынан да қолдауға ие болды, өйткені қайта өңдеу өнеркәсібі мультипликаторлық әсер береді деп жиі айтылады.
Жобаның экологиялық маңызын да жете бағалау керек. Бір тонна макулатура өңделген сайын орман кесуден 17 ағаш сақталады, 26 мың литр су үнемделеді және 2,5 тонна көмірқышқыл газы атмосфераға шықпайды. Демек, жаңа зауыттың жылдық қуаты 10 мың тонна екенін ескерсек, жыл сайын 170 мың ағаш сақталып қалады, 260 миллион литр су үнемделеді. Бұл сандар Шымкент тұрғындары үшін, соның ішінде болашақ ұрпақ үшін нақты экологиялық дивиденд болып табылады. Экологтар бұл жетістікке оң баға беріп, оны аймаққа экологиялық жауапкершіліктің жаңа мәдениетін енгізу жолындағы маңызды қадам деп атады.
Жобаны іске асырушы компанияның басшысы Дамир Сейткали бізге мынадай пікір білдірді: «Біз бұл жобаны үш жыл бойы дайындадық. «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағының мүмкіндіктері — салықтық жеңілдіктер, инфрақұрылымдық қолдау және мемлекеттік кепілдіктер — бізді дәл осы орынды таңдауға итермеледі. Алда өндіріс көлемін ұлғайту және жаңа жұмыс орындарын ашу жоспарлары бар». Компания 2028 жылға қарай жұмысшылар санын 150 адамға жеткізуді мақсат етеді.
Шымкентте макулатура зауытының іске қосылуы — бұл оқшауланған оқиға емес, Қазақстандағы жасыл экономикаға өту стратегиясының бір буыны. Ел үкіметі 2030 жылға дейін қайта өңдеу деңгейін 40 пайызға жеткізуді жоспарлап отыр. Бұл мақсатқа жету үшін осындай жекеменшік инвестициялар мен мемлекеттік қолдаудың үйлесімі аса маңызды. Шымкенттің тәжірибесі басқа аймақтар үшін де үлгі бола алады — Алматы, Астана, Қарағанды сияқты ірі қалаларда да осы бағыттағы жобалар іске асырылуы тиіс. Бүгінгі ашылған зауыт — Оңтүстік Қазақстанның таза болашаққа қадам басқанының айқын белгісі.
