Қала келбетін жаңарту: Тұран ауданында абаттандыру жұмыстары қарқын алды

Қазақстанның қалалары соңғы жылдары елеулі өзгерістерге ұшырауда. Урбанизация қарқынының артуы, халық санының өсуі және тұрғындардың өмір сүру сапасына деген талаптарының жоғарылауы — осының бәрі қалалық инфрақұрылымды жаңартуды күн тәртібінің басты мәселесіне айналдырды. Осы жалпыұлттық үрдістің бір көрінісі ретінде Тұран ауданында да қала келбетін жаңарту жұмыстары белсенді түрде жалғасуда. 2026 жылдың 11 қыркүйегінде коммуналдық мекеме қызметкерлері Байтұрсынова мен Рысқұлова көшелерінің қиылысындағы нысанның сыртқы қабырғаларын сырлау жұмыстарын жүргізіп жатқаны туралы ресми хабарлама жарияланды. Бұл оқиға — аудандағы жаппай абаттандыру бағдарламасының тағы бір айқын дәлелі.
Тұран ауданының осы бастамасы кенеттен пайда болған жоқ. Соңғы бірнеше жыл ішінде аудан әкімдігі қала ортасын жайлы, эстетикалық тұрғыдан тартымды ету мақсатында бірқатар жоспарлы шараларды іске асырып келеді. Байтұрсынова және Рысқұлова — бұл екі көше де ауданның тарихи тұрғыдан маңызды артериялары болып саналады. Атышулы Ахмет Байтұрсынов есімін иеленген бірінші көше қала тұрғындары үшін ерекше мәдени және символдық маңызға ие. Дәл осы аймақта орналасқан нысанның сыртқы қабырғаларын жаңарту — тек косметикалық шара емес, бұл жерлердің тарихи мұрасына деген құрметтің де белгісі.
Аудандық коммуналдық шаруашылық бөлімінің басшысы Ержан Сейітовтің айтуынша, жұмыс барысы ерекше кәсіби деңгейде ұйымдастырылған. «Біздің қызметкерлер жай ғана бояу жаппайды — олар алдымен бетонның жай-күйін тексереді, сызаттарды жамайды, арнайы праймермен өңдейді, содан кейін ғана сапалы сырмен жабады. Бұл жұмыс ұзақ мерзімге есептелген», — деді ол. Шынында да, сырлау жұмыстарының тек сыртқы түрді жақсартумен шектелмейтіні маңызды: дұрыс жабылған қабырғалар ылғалдың ішке өтуіне кедергі жасап, ғимараттың берік­тігін сақтайды, оның пайдалану мерзімін ұзартады.
Қала сәулетшісі Айгүл Мамытбекова бұл жұмыстардың стратегиялық маңызын атап өтті. «Адамдар өздері тұратын ортаның эстетикасына сезімтал. Таза, боялған қабырға, жасыл алаң, жарықталған өтпежол — мұның бәрі адамның психологиялық жай-күйіне тікелей әсер етеді. Зерттеулер көрсеткендей, абатталған ортада тіршілік ететін тұрғындардың өмірге деген қанағат деңгейі жоғары болады, қоғамдық бұзықтық деңгейі төмен болады», — деп атап өтті сәулетші. Оның сөзін халықаралық тәжірибе де растайды: Сингапур, Нидерланды сияқты елдер қалалық кеңістікті жайлы ету арқылы тұрғындардың жалпы әл-ауқатын арттырғандығы әлемге мысал болды.
Статистика да осы бағытты қолдайды. Қазақстан Статистика агенттігінің деректеріне сүйенсек, соңғы бес жыл ішінде аудандық бюджеттен қала абаттандыруына бөлінген қаражат 40 пайызға өскен. Тұрғындар арасында жүргізілген сауалнамаларда респонденттердің 73 пайызы «таза және көркем қала ортасы» тіршілік сапасына тигізетін факторлардың ішінде бесінші орынға кіреді деп атаған. Елордалық сарапшылардың бағалауы бойынша, абатталған қалалық аймақтарда жылжымайтын мүліктің нарықтық бағасы орта есеппен 15-20 пайызға артады, бұл жергілікті бюджетке де оң әсер тигізеді.
Тұрғындардың реакциясы да жылы. Байтұрсынова көшесінде он бес жыл тұратын зейнеткер Зауреш Имашева: «Бұл бұрышты сан рет өттім. Қабырға жыртық, боялған жері сыдырылып кеткен еді. Қазір жұмысшылар күнде ерте келіп, ыждаһатпен жұмыс істейді. Мен де, көршілерім де осыны бұрыннан күтіп едік», — деді. Жас маман Дәурен Қалиев та өз пікірін білдірді: «Кішігірім нәрседей көрінгенмен, қабырғаның бояулы тұруы маңайдың бүкіл сипатын өзгертеді. Ауданға деген мақтаныш сезімін арттырады». Бұл сезім — азаматтық белсенділіктің де бастауы екені белгілі.
Аудан әкімінің орынбасары Нұрлан Жақыпов жүргізіліп жатқан жұмыстардың ауқымын нақтылай түсті. Оның айтуынша, биылғы жылдың соңына дейін ауданның тағы жеті нысанында ұқсас жұмыстар жүргізілуі жоспарланған. «Біз жыл сайын нысандарды тізімге алып, басымдық тәртібімен жаңартып отырамыз. Байтұрсынова — Рысқұлова қиылысы — бұл ауданның жүрегі, тірлігі шоғырланған нүкте. Сондықтан осы жерді алдымен жаңарттық», — деді ол. Бұл — стихиялы шешім емес, нақты жоспарға негізделген жүйелі жұмыс екенін мойындату маңызды.
Тарихи параллельдерге жүгінсек, қала ортасын жаңарту мәселесі — ертеден келе жатқан тақырып. Кеңес дәуірінде де қала сыртқы келбетіне мән берілетін, «субботниктер» арқылы тұрғындарды тазалыққа үйрету дәстүрі қалыптасқан болатын. Заман өзгерді, тәсілдер жетілді: енді бұл жұмысты мамандандырылған коммуналдық қызметтер атқарады, арнайы материалдар мен технологиялар қолданылады. Алайда мақсат өзгерген жоқ — адамдарға жайлы, сұлу орта жасау. Тұран ауданындағы бүгінгі жұмыстар — дәл осы дәстүрдің заманауи, кәсіби жалғасы. Таза әрі көрікті қала — баршамызға ортақ. Ал ол ортақтық — тек абаттандыру жұмыстарынан ғана емес, осы жұмысқа деген азаматтық ынта-жігерден де өсіп шығады.