Қайнарбұлақ алабындағы көл мәселесі шешімін тапты: тұрғындар мен билік бірлесті
Қайнарбұлақ алабындағы көл мәселесі шешімін тапты: тұрғындар мен билік бірлесті
2 шілде 2026 жыл күні Алматының Абай ауданында орналасқан Қайнарбұлақ тұрғын алабында маңызды кездесу өтті. Бұл жиын — жай ғана әкімшілік шара емес, ондаған жыл бойы шешімін таппай келе жатқан экологиялық мәселені бірлесе шешуге бағытталған нақты қадам. Тұрғындар мен мемлекеттік органдар бір үстел басына жиналып, аудандағы жалғыз табиғи су қоймасының — жергілікті тұрғындар «өз көліміз» деп атайтын кішігірім су айдынының болашағын талқылады.
Мәселенің тамыры тереңде жатыр. Соңғы бірнеше жылда Қайнарбұлақ тұрғын алабы қарқынды дамып, халқы едәуір өсті. Жаңа тұрғын үй кешендері салынды, инфрақұрылым кеңейді. Алайда осы даму үдерісінде аймақтың экологиялық тепе-теңдігі бірте-бірте бұзыла бастады. Кезінде таза және мөлдір болған көл соңғы бірнеше жылда лас суды, тұрмыстық қалдықтарды, сондай-ақ жанында орналасқан кәсіпорындардың өндірістік шығындарын қабылдауға мәжбүр болды. Жергілікті тұрғындардың сөзіне қарағанда, жазғы маусымда судың иісі шыдамастай болып, балықтар жаппай қырылған кездер де болған. Мұндай жағдай тек эстетикалық ыңғайсыздық қана емес, тікелей денсаулыққа қауіп төндіреді.
Мәселе жұртшылықтың назарына айтарлықтай биыл, яғни Алматы қаласы әкімінің өткізген көшпелі кездесуі барысында шықты. Тұрғындар аудан басшылығына деп дайындаған ұжымдық өтініштерінде проблеманы толық сипаттады: судың сапасының нашарлауы, жағалау бойының лас болуы, маңайындағы заңсыз құрылыс. Кездесу барысында осы шағымдар тікелей аудан әкімінің орынбасарына жеткізілді. Бұл адымның нәтижесі кешіктірмей берілді — арнайы жиын ұйымдастырылды.
Биылғы кездесуге Экология департаментінің, Абай ауданының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармасының, жергілікті полиция қызметінің, жайлы ортаны дамыту басқармасының, Жер қатынастары басқармасының өкілдері, сондай-ақ жер учаскесінің тікелей меншік иесі де қатысты. Бұлай бірнеше ведомствоны бір кездесуге жинау — мәселенің кешенді сипатын айқын көрсетеді. Жер, экология, санитария, тәртіп — осы факторлардың барлығы бір уақытта ескерілмесе, ешқандай нәтиже болмайды деген ортақ пікір қалыптасты.
Кездесу жанды пікірталаспен өтті. Тұрғындар тек шағым айтумен шектелмей, нақты ұсыныстар енгізді. «Біз ешкімнен өтініш сұрамаймыз, тек балаларымыздың өсетін ортасын таза ұстауды қалаймыз. Сол маңда ойнаған бала иісті тоғанның жанынан не алатынын ойланыңыздаршы», — деді кездесуге қатысқан Айгүл Нұрқызы, алаб тұрғыны. Оның сөзі залда отырғандарға терең әсер етті. Экология департаментінің өкілі Марат Сейітов мәселенің техникалық жағын түсіндіре отырып, су сапасының нормадан ауытқуы туралы алдын ала жүргізілген зерттеу нәтижелерін ұсынды. Санитариялық-эпидемиологиялық бақылаудың деректеріне сәйкес, ондағы бактериологиялық көрсеткіштер рұқсат етілген шектен бірнеше есе асып кеткен.
Жер учаскесінің меншік иесі де бұл мәселеде пассивті қалуды жоспарламайтынын мәлімдеді. Ол аумақты тазалауға, жағалауды бекітуге және аймақты абаттандыруға қатысты алғашқы шараларды қаржыландыруға дайын екенін жариялады. Жер қатынастары басқармасының өкілі тиісті жерді пайдаланушылардың міндеттемелері жазбаша түрде рәсімделетінін атап өтті. «Жалған уәдемен жұмыс жасамаймыз, барлық келісімдер нақты мерзімдермен бекітіледі», — деп растады жиынның төрағасы, Абай ауданы әкімінің орынбасары.
Нәтижесінде тараптар бірлескен шешім қабылдады: көл аумағын кезең-кезеңімен абаттандыру жоспары жасалады. Бірінші кезеңде жағалауды тазалау, қоқысты жинау және бақылауды күшейту жоспарланып отыр. Екінші кезеңде — су сапасын жақсарту жөніндегі инженерлік шешімдер, үшінші кезеңде — демалыс аймағын ресми мәртебемен бекіту. Бұл үш кезеңді жоспарды орындаудың болжамды мерзімі — 18 ай. Экологтар бұл шеңберді шынайы деп бағалайды, егер барлық тараптар өз міндеттемесін орындаса.
Қайнарбұлақ алабының тарихы ерекше. Бұл жер ХХ ғасырдың ортасынан бері алматылықтар үшін тыныш демалыс орнына айналған болатын. Ескі ұрпақ кезінде онда балық аулап, жаз айларында шомылған. Кейінгі онжылдықтарда қалықтың өсуімен бірге бұл мекен де «ыдырай» бастады. Алайда тарихи жадты сақтап, ортаны қайта жаңарту мүмкін — бұл мысал Алматының басқа аудандарына да үлгі бола алады. Қала экологтарының пікірінше, бүгінгі кездесуді жергілікті экологиялық мәселелерді шешудегі азаматтық белсенділіктің жаңа моделі ретінде қарастыруға болады.
Жиын соңында тұрғындарды қуантқан тағы бір хабар жарияланды — жақын арада аумақта тұрақты экологиялық мониторинг жүйесі орнатылады. Бұл жүйе су сапасын нақты уақыт режимінде бақылауға мүмкіндік береді және деректер ашық деректер базасына орналастырылады. Демек, тұрғындардың өздері де бақылауды жүзеге асыра алатын болады. Бұл шара биліктің ашықтыққа деген ниетінің айқын белгісі. Қайнарбұлақ — кішігірім ауданның кішкентай көлі. Бірақ бүгінгі кездесу оған жаңа мән берді: бұл тек экологиялық мәселе емес, азаматтық жауапкершіліктің, диалогтың және бірлескен шешімнің үлгісі.
