Шымкенттегі А-2 жолының реконструкциясы тұрғындарды алаңдатуда: үйлерде жарықтар пайда болды
Шымкенттегі А-2 жолының реконструкциясы тұрғындарды алаңдатуда: үйлерде жарықтар пайда болды
22 шілде 2026 жыл. Шымкент қаласында стратегиялық маңызы бар А-2 сақина жолының реконструкциясы жалғасып жатыр. Жобаның басым бөлігі аяқталып, 24 шақырымдық магистраль алты жолаққа дейін кеңейтіліп, қозғалысқа ашылды. Алайда соңғы кезеңдегі құрылыс жұмыстары маңайдағы тұрғындар мен кәсіпкерлер арасында үлкен наразылық туғызды: ауыр техниканың үздіксіз жүрісі тұрғын үйлер мен коммерциялық нысандарда жарықтардың пайда болуына себеп болды.
А-2 жолы — Шымкент үшін тек көліктік артерия ғана емес, қаланың тыныс-тіршілігінің символы. Бұл магистраль Оңтүстік Қазақстанның аймақтық орталығы болып табылатын Шымкентті маңызды өнеркәсіптік аудандармен, шекара өткелдерімен және транзиттік тораптармен байланыстырады. Жылдар бойы ескірген инфрақұрылымды жаңарту мақсатында бастала қойылмаған бұл жоба ақырында іске асырылып жатқан кезде жергілікті тұрғындар оны үлкен үміт пен алаңдаушылықпен күтті. Бір жағынан — жаңарған, кең жол, трафикті жеңілдету перспективасы. Екінші жағынан — жыллар бойы қалыптасқан тұрмыс тіршілігінің бұзылуы.
Қаланың жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы берген мәліметтер бойынша, Республика көшесінен Бадам өзеніне дейінгі учаскені реконструкциялау барысында шамамен 80-ге жуық тұрғын үй мен нысан құрылыс аймағына енген. Осы нысандардың бір бөлігі мемлекеттік мұқтаждықтар үшін алынып жатыр, ал құжаттар өтемақы төлеуге дайындалып, қарастырылуда. Бұл жерде аса маңызды мәселе — өтемақының мөлшері мен оны алу мерзімі. Тұрғындардың бір бөлігі бюрократиялық рәсімдердің баяулығына шағымданып, кейбіреулері оны айлар бойы күтіп жатқанын айтады.
«Менің үйімнің қабырғасында жарық пайда болды. Бастапқыда алаңдамадым, бірақ жарық бірте-бірте ұлғайып, енді суық ауа кіре бастады. Кіші балаларым бар, бұл жай ыңғайсыздық емес — бұл қауіп», — дейді Республика көшесінің маңайындағы үй иесі Аружан Сейітқали. Оның сөзі ондаған тұрғындың сезімін бейнелейді. Тозаң, шу, кейде су тасқыны — осының барлығы адамдардың күнделікті өміріне ауыр жүк болып жатыр.
Маманданған сараптама нәтижесінде ғимараттардың бір бөлігі шынымен де құрылыс жұмыстары барысында зақым алғандығы расталды. Сонымен қатар тексеру барысында 15 заңсыз құрылыс анықталып, олар алынып тасталды. Зақым алған нысандарды мердігерлік ұйым өз есебінен қалпына келтіретіні туралы ресми хабарлама жасалды. Алайда тұрғындар арасында сенімсіздік бар: жөндеу жұмыстары қашан басталады және олардың сапасы қандай болады деген сұрақ ашық қалып отыр. «Олар бізге өтемақы береді деп айтады, бірақ бізге нақты мерзімдер қажет. Мен жиналыстарға барамын, бірақ нақты жауап ала алмаймын», — деп наразылығын білдіреді жергілікті кәсіпкер Бақыт Омаров.
Инфрақұрылымды дамыту процесінде халықтың мүдделерімен теңгермелеу мәселесі жаңа нәрсе емес. Қазақстан тарихында да, басқа елдердің тәжірибесінде де ірі жол жобалары жергілікті тұрғындарға белгілі бір уақытша қиындықтар тудырған. Алайда «уақытша» деген ұғым айларға, тіпті жылдарға созылғанда, оны «уақытша» деп атау қиын. Сарапшылардың айтуынша, мұндай жобаларды жүзеге асырудың ең үздік тәжірибесі — тұрғындарды жобалаудың алғашқы кезеңінен бастап кеңестерге тарту, мүмкін болатын залалдар туралы алдын ала хабарлау және тиімді өтемақы механизмдерін белгілеу. «Қазақстандағы жол инфрақұрылымын дамыту жылдамдығы өсуде, бірақ тұрғындармен байланыс мәдениеті, өкінішке орай, кейде артта қалады. Бұл жерде ашық диалог — жай қалау емес, зарурет», — деп атап өтеді Шымкент мемлекеттік университетінің инфрақұрылымдық жобалар маманы Талғат Байжанов.
А-2 жолының толық аяқталуы жылдың соңына жоспарланған. Жоба аяқталғаннан кейін Шымкенттің автокөліктік картасы түбегейлі өзгереді: кең, заманауи магистраль адамдардың жол жүру уақытын қысқартып, экономикалық байланыстарды нығайтуы тиіс. Бірақ осы перспективаның арғы жағында бүгінгі зардап шегіп отырған адамдар бар. Жарылған қабырғалары бар үйлерде өмір сүру, ұйқысын бұзатын шу, тозаң мен ластанудың шыдатпас деңгейі — мұның бәрі нақты адамдардың нақты азабы.
Шымкент қалалық мәслихатының депутаты Гүлнар Жаксыбекова бұл мәселені кезекті сессияда көтеретінін мәлімдеді. Оның пікірінше, тұрғындарды тыңдау механизмін жетілдіру және өтемақы процесін жеделдету — кезек күттірмейтін міндет. «Мемлекет бір жолда екі нәрсеге қол жеткізуі тиіс: ел үшін заманауи инфрақұрылым және адамдар үшін лайықты жағдай. Бірінші мақсат екіншісін аяқ асты етпеуі керек», — деді ол. Қала тұрғындары болса мердігерлік ұйымның ресми мәлімдемелерін ұқыпты бақылап отыр. Олар үшін ең маңызды нәрсе — сөз ғана емес, нақты іс-қимыл және мерзімге сай орындалатын міндеттемелер. А-2 жолы аяқталғанда қала жаңа бетке бұрылады, бірақ бұл бетте ескі мәселелерді шешпей кету болашаққа деген сенімді сарқып тастауы мүмкін.
