Түркістан облысында су тасқынынан зардап шеккен үйлер қалпына келтіріледі

26 мамыр 2026 жыл. Түркістан облысында соңғы күндері жауған қатты жаңбырлардың салдарынан бірқатар елді мекендерде тұрғын үйлер зардап шекті. Тілекбай және Қазығұрт аудандарында ауыл тұрғындарының дворлары су астында қалып, бірнеше ғимараттың еденіне су кірді. Алайда жергілікті билік пен құтқару қызметтерінің жедел іс-қимылы арқасында жағдай тұрақтандырылып, зардап шеккен үй иелеріне тиісті көмек көрсетілетіндігі расталды.

Оқиға Орталық Азияның ең ыстық маусымы алдында — жаз басталардағы мезгілде болуымен де ерекше назар аударды. Аймақтың тарихи ерекшелігін ескерсек, Түркістан облысы әрдайым су тасқыны мен табиғи апаттарға осал аймақтардың қатарында саналып келген. Сырдария өзенінің бассейні мен таулы аудандарға жақын орналасқан елді мекендер жыл сайын жазғы жаңбыр маусымында су тасқыны қаупімен бетпе-бет келеді. Климаттық өзгерістердің шиеленісуі бұл мәселені жылдан жылға өткірлете түсуде деп атап өтеді мамандар. Қазақстан гидрометеорология институтының мәліметтері бойынша, соңғы он жылда облыста жауын-шашынның жылдық мөлшері орташа есеппен 12–15 пайызға артқан, бұл су тасқынының жиілей түсуіне тікелей ықпал етіп отыр.

Нақты оқиғаға келсек, Тілекбай ауданында үш тұрғын үйдің дворы су астында қалды. Қазығұрт ауданының Мамбетұлы мен Жіңішке ауылдарында да бірнеше ғимарат зардап шекті. Аудан әкімі Азизхан Исмайлов орын алған жағдайды өз басы бақылауға алып, зардап шеккен аумақтарға жедел барды. «Мен оқиға орнына өзім бардым және жағдаймен жан-жақты танысып шықтым. Үш үйде едендер ауыстырылады, бұл жұмыстардың барлығы демеушілер есебінен орындалады. Зардап шеккен аумақтарда суды бұру және су тасқынының алдын алу жөніндегі жұмыстар жедел ұйымдастырылды. Қазіргі кезде жағдай тұрақты. Бұл мәселе облыс басшылығының жеке бақылауында тұр», — деді ол. Бұл мәлімдеме тұрғындар үшін белгілі бір үміт нышаны болды, өйткені апат кезінде билік өкілдерінің тез арада жауап қайтаруы халықтың сенімін нығайтады.

Зардаптарды жою жұмыстарына 100-ден астам адам, шамамен 20 бірлік арнайы техника және 14 мотосорап тартылды. Бұл ауқымды жұмыс жоспары аймақта апаттық жағдайларға ден қоюдың белгілі бір жүйесі қалыптасқанын көрсетеді. Жергілікті тұрғындар да апатқа қарсы жұмыстарға белсене атсалысқандығын мәлімдеді. Ауылдық аумақта тұратын Қарлығаш Сейітова атты тұрғын: «Апат болғанда ауыл халқы бір-бірін тастамайды. Бірақ биліктің де жедел жетіп келгені, техника мен адамдардың бірден жұмылдырылғаны өте маңызды болды. Бұрын мұндай жағдайда бізге бірнеше күн күтуге тура келетін», — деп айтты. Оның сөздері жергілікті тұрғындардың осындай апаттарға дайындық деңгейі жоғарылап жатқанын аңғартады.

Су тасқынының алдын алу жөніндегі республикалық деңгейдегі жұмыстар туралы да ескерте кету маңызды. Қазақстан үкіметі 2024–2025 жылдары су шаруашылығы инфрақұрылымын жаңарту бағдарламасын белсенді жүргізіп келді. Осы бағдарлама аясында елдің оңтүстік өңірлерінде, оның ішінде Түркістан облысында арналарды тазалау, бөгет пен дамба жүйесін нығайту жұмыстары атқарылды. Алайда сарапшылар мұндай шаралардың жеткіліксіздігін де ашық айтуда. Гидрология ғылымдарының кандидаты Бауыржан Дүйсенов: «Инфрақұрылымды жаңарту — дұрыс бағыт, бірақ климаттың өзгеруі қарқынын ескерсек, осы жұмыстарды бірнеше есе жедел және кеңінен жүргізу қажет. Тек зардаптарды жоюмен шектелмей, алдын алу шараларын күшейту — біздің басты міндетіміз», — деп атап өтті.

Облыстағы су қоймалары мен өзендердің жағдайы үздіксіз бақылауда ұсталуда. Жергілікті атқарушы органдар мен ТЖ қызметтері жағдайды толық бақылауда ұстап тұрғандығын хабарлады. Мамандар болашақта ұқсас оқиғалардың қайталануын болдырмау үшін елді мекендерде жаңбыр суын бұрудың заманауи жүйесін енгізу мәселесін көтеруде. Атап айтқанда, Мамбетұлы мен Жіңішке ауылдары рельефі жағынан ойпаң жерде орналасқандықтан, жаңбыр суы сол жерде жиналуға бейім. Жергілікті жер-су шаруашылығы бөлімінің маманы Нурлан Жақсыбеков бұл аймақтарда дренаждық желіні жаңарту жоспарланып жатқандығын жеткізді.

Тарихи тұрғыдан қарасақ, Түркістан облысы су тасқынымен ұзақ жылдар бойы күресіп келе жатқан өңір. 2010 жылы Сырдария өзенінің тасуы салдарынан облыстың бірнеше ауданы ауыр зардап шекті, сол кезде мыңдаған адам эвакуацияланды. 2019 жылғы су тасқыны да облыс үшін ауыр сынаққа айналып, инфрақұрылымға айтарлықтай зиян тигізген болатын. Бұл тарихи деректер аймақтың осалдығын тағы да еске салады және апаттарға дайындықтың жүйелі жолға қойылуын талап етеді. Биылғы маусым, бақытқа қарай, аса ауыр зардапсыз аяқталуда деп бағалауға болады, өйткені ресми мәліметтер бойынша, адам шығыны немесе ірі инфрақұрылым объектілерінің бұзылуы тіркелмеген.

Қорытынды ретінде айтарымыз: Тілекбай мен Қазығұрт аудандарындағы су тасқынының зардаптары жедел жойылып жатыр, ал зардап шеккен тұрғындарға үйлерін жөндеу жөнінде нақты уәде берілді. Демеушілер қаражаты есебінен едендер ауыстырылатын болады, ал ауданның барлық қызметтері жергілікті халықтың тұрмыс жағдайын қалпына келтіруге жұмылдырылған. Бұл оқиға тағы бір рет аймақтық деңгейде апаттарға жедел ден қоюдың және профилактикалық инфрақұрылым жұмыстарының маңыздылығын айқын дәлелдеп берді. Облыс басшылығының жеке бақылауындағы мәселенің жылдам шешімін табуы халықтың билікке деген сенімін нығайтады деп үміт етуге болады.