Түркістан мен Қытайдың Гуйчжоу провинциясы: инвестициялық ынтымақтастықтың жаңа кезеңі

2026 жылдың 28 мамырында Түркістан облысы мен Қытай Халық Республикасының Гуйчжоу провинциясы арасындағы қарым-қатынастарда маңызды бет бұрылды. Түркістан облысы әкімінің орынбасары Қанат Қайыпбек Гуйчжоу провинциясының Шетелдік достық халық қоғамының төрағасының орынбасары Хун Цзян бастаған ресми қытай делегациясымен кездесіп, екі аймақ арасындағы ынтымақтастықтың нақты мазмұнын талқылады. Бұл кездесу кездейсоқ дипломатиялық сыпайылық емес — бұл Қазақстан мен Қытай арасындағы стратегиялық серіктестіктің жаңа деңгейге шығуының айқын белгісі.
Екі ел арасындағы ынтымақтастықтың тамыры тереңде жатыр. Қазақстан мен Қытай ондаған жылдар бойы экономикалық өзара тиімді байланыстарды нығайтып келеді. Тек 2025 жылдың қорытындысы бойынша екі елдің сауда айналымы 48 миллиард 700 миллион АҚШ долларына жеткен, бұл деректің өзі қарым-қатынастардың қаншалықты сенімді іргетасқа орнағанын дәлелдейді. Гуйчжоу провинциясының Түркістан облысына деген қызығушылығы да осы кең ауқымды стратегиялық контексте ғана дұрыс оқылады. Провинция — Қытайдың жылдам дамып келе жатқан аймақтарының бірі, жоғары технологиялар, туризм және ауыл шаруашылығы саласында айтарлықтай тәжірибе жинаған орталық.
Кездесуде Қанат Қайыпбек облыстың инвестициялық әлеуетін егжей-тегжейлі таныстырды. Оның сөздері кез келген шетелдік инвестордың назарын аудара алатын нақты деректерге сүйенеді. «Түркістан облысының аумағы арқылы "Батыс Қытай — Батыс Еуропа" халықаралық транзиттік дәлізі өтеді, ол Қытай мен Еуропа елдері арасындағы құрлықтық жүк тасымалының 85 пайызын қамтиды. Аймақтан стратегиялық темір жол магистральдары өтеді, олар Орталық Азия өңірлерін Ресей Федерациясы мен Сібірмен байланыстырады. Түркістанның заманауи халықаралық әуежайы жылына 3 миллион жолаушыға сапалы қызмет көрсете алады. Қазақстанның Еуразиялық Экономикалық Одаққа мүшелігі шеңберінде аймақта жұмыс істейтін кәсіпорындарға 180 миллионнан астам тұтынушысы бар нарық ашылған, онда тауарлар, қызметтер мен капиталдың еркін қозғалысы қамтамасыз етілген, кедендік баждар жоқ», — деді ол.
Бұл сандардың артында нақты инфрақұрылымдық мүмкіндіктер жатыр. Бүгінде облыста инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымы толық дайын жер учаскелерін инвесторларға ұсынатын 21 индустриалдық аймақ жұмыс істейді. Сонымен қатар шағын өнеркәсіптік парктер де қызмет етуде. Жоғары технологиялық және терең қайта өңдеуші өндіріске бағдарланған жобалар үшін арнайы экономикалық аймақ жұмыс атқарады. Бұл инфрақұрылымдық база шетелдік инвесторлар, соның ішінде қытайлық серіктестер үшін нақты кіру нүктесі болып табылады. Облыс экономикасын зерттейтін сарапшылардың бағалауынша, Түркістанның логистикалық орны мен арнайы экономикалық аймақтарының болуы аймақты Орталық Азияның инвестициялық картасының маңызды нүктесіне айналдырып отыр.
Гуйчжоу провинциясы өкілі Хун Цзян да жақсы дайындалған болып шықты. Ол Түркістан қаласының туристік әлеуетіне жоғары баға берді және ауыл шаруашылығы, туризм, көлік-логистика, білім беру мен сауда салаларында серіктестік орнату мен инвестиция жасауға деген қызығушылықты анық білдірді. Хун Цзяннның сөздері жай мақтаушылықтан аса алды: «Мэрімізден тапсырма алып, Түркістан облысына келдік. Қолымда Түркістан облысының әкімі мен Гуйчжоу провинциясының мэрі қол қойған меморандум бар. Провинциямыз бен облысыңыз арасындағы достықты нығайту мен экономикалық дамуға бағытталған ынтымақтастық жұмысы басталды», — деді ол. Бұл меморандумның болуы кездесудің уақытша дипломатиялық акт емес, ұзақ мерзімді міндеттеме ретінде жоспарланғанын дәлелдейді.
Бүгінде облыста қытай капиталының қатысуымен жалпы сомасы 148 миллиард теңгені құрайтын 17 инвестициялық жоба іске асырылуда. Тек Түркістан облысының 2025 жылғы екі ел арасындағы жалпы сауда айналымындағы үлесі 684,3 миллион АҚШ долларын құраған. Бұл сандар облыстың Қаз
ақстан мен Қытай арасындағы экономикалық байланыстарда алатын орнын дөп басып көрсетеді. Алматы экономика және бизнес университетінің халықаралық қатынастар кафедрасының сарапшысы, профессор Айгүл Сейткалиеваның пікірінше, мұндай аймақаралық форматтар орталық деңгейдегі дипломатиялық қарым-қатынастарды нақты жобалармен толықтырып, тиімді жүзеге асырылуын қамтамасыз ететін тетік қызметін атқарады.
Осы кездесудің маңызы тек тікелей жобалар санымен өлшенбейді. Ол Қазақстан мен Қытайдың аймақаралық ынтымақтастық үлгісін жаңа сатыға шығаруда. Гуйчжоу — Қытайдың ішкі провинциясы болса да, оның цифрлық технологиялар мен агроөнеркәсіп саласындағы сараланған тәжірибесі Түркістан үшін сұраныста. Өз кезегінде Түркістан Орталық Азия мен Еуропаны жалғайтын дәліз ретінде Гуйчжоу үшін стратегиялық шығу нүктесіне айналуы мүмкін. Туризм бағытында да бірлескен мүмкіндіктер аз емес: Түркістан — Ясауи кесенесімен әлемдік деңгейде танылған тарихи қала, ал Гуйчжоу табиғи туризмді дамытуда бай тәжірибе жинаған. Осы екі ресурстың синергиясы болашақта нақты туристік бағдарламалар түрінде жүзеге асуы ықтимал.
Түркістан облысының жергілікті бизнес өкілдері де бұл жаңалыққа оң бағасын берді. Облыстық кәсіпкерлер палатасының төрағасы Нұрлан Досмағамбетов бұл кездесудің маңызын атай отырып: «Гуйчжоумен ынтымақтастық облыс кәсіпкерлеріне, әсіресе агроөнеркәсіп және логистика секторларында жұмыс істейтіндерге нақты серіктес табуға жол ашады», — деді. 28 мамырдағы кездесу — дипломатиялық хаттама немесе жай ықыласты кездесу ғана емес. Бұл — Түркістан облысының Қазақстандағы инвестициялық бәсекелестіктегі орнын нығайтуға бағытталған жүйелі стратегияның бір буыны. Меморандум қол қойылды, ниет мәлімделді, жұмыс басталды.