Шымкентте тұрғын үй сертификаттарын беру басталады: кімдер үміткер және қалай өтінім беруге болады?

16 тамыз 2026 жыл. Шымкент қаласының әкімдігі маңызды әлеуметтік бастаманы жариялады: 2026 жылдың 17 тамызынан бастап қалада тұрғын үй сертификаттарын алуға өтінімдер қабылдана бастайды. Бұл шара ондаған мың отбасына өз баспанасын иемденуге нақты мүмкіндік береді деп күтілуде. Ипотека алу жолындағы ең ауыр кедергілердің бірі — бастапқы жарна мәселесін шешуге бағытталған бұл бағдарлама Оңтүстік Қазақстанның ең ірі қаласы үшін айрықша маңызға ие.
Тұрғын үй сертификаты дегеніміз — жергілікті атқарушы органның халыққа мемлекеттік тұрғын үй бағдарламалары шеңберінде ипотека алған кезде бастапқы жарнаның бір бөлігін жабуға берілетін қаржылық көмегі. Сертификаттың мөлшері ипотека сомасының 10 пайызына дейін, бірақ бір миллион теңгеден аспауы тиіс. Аталмыш қаржы қайтарымсыз негізде беріледі, яғни алушы бұл қаражатты кері қайтаруға міндетті емес. Шымкент әкімінің баспасөз қызметінен келіп түскен ресми ақпарат бойынша, сертификатты алу үшін өтінім берушінің және онымен бірге тұратын отбасы мүшелерінің әрқайсысының соңғы алты айдағы орташа айлық табысы белгіленген шектен аспауы керек. Бұл шек 2026 жылға белгіленген күнкөріс минимумы негізінде есептеледі: биылғы жылы ол 50 851 теңгені құрайды, демек рұқсат етілген ең жоғары орташа айлық табыс — бір адамға 157 638 теңге. Зейнетақы жарналары, жеке табыс салығы және басқа да міндетті аударымдар бұл есептеуге кірмейді.
Шымкент тұрғыны, үш баланың анасы Гүлнар Сейітқалиева бұл жаңалықты риза болып қарсы алды: "Ипотекаға бастапқы жарна жинау бізге өте қиын тиіп жатыр еді. Мемлекет осылай қолдау көрсетсе, өз үйіміз болар деген үміт артады. Бұл шын мәнінде қарапайым отбасылар үшін маңызды қадам," — деді ол. Оның пікірі тек өзінің ғана ойын емес, тұрғын үй мәселесін шеше алмай жүрген мыңдаған отбасының арман-тілегін білдіреді.
Сертификат алуға кімдер құқылы? Бағдарлама нақты санаттарға арналған. Біріншіден, Ұлы Отан соғысының ардагерлері мен оларға теңестірілген жеңілдіктері бар ардагерлер, сондай-ақ шет мемлекеттердің аумағындағы ұрыс қимылдарына қатысушылар бұл тізімде алғашқы орындарды иеленеді. Одан бөлек, I және II топтағы мүгедектігі бар тұлғалар, ерекше қажеттіліктері бар балалары бар немесе сондай балаларды тәрбиелейтін отбасылар өтінім бере алады. Кәмелетке толмаған балалары бар жесірлер мен жесірлер де тізімге енген. "Алтын алқа" және "Күміс алқа" алқаларымен марапатталған, бұрын "Батыр ана" атағын алған, сондай-ақ "Ана даңқы" орденінің I және II дәрежесімен марапатталған көп балалы аналар мен көп балалы отбасылар да осы игілікті бағдарламадан үлес ала алады. Жетім балалар мен ата-ана қамқорлығынсыз қалған балалар, толық емес отбасылар, сондай-ақ Шымкент қаласының мемлекеттік мекемелері мен мемлекеттік кәсіпорындарының қызметкерлері де сертификат алуға толық құқылы.
Экономист Асхат Нұрланов бұл бастаманың аймақтық маңыздылығын атап өтеді: "Шымкент — Қазақстандағы ең жас және ең тез өсіп жатқан қала. Мұнда тұрғын үй мәселесі ерекше өткір тұр. Демографиялық қысым жоғары, тұрғын үй бағалары шарықтауда, ал орташа табысы шамалы отбасылар санаты өте кең. Сондықтан сертификат бағдарламасы — дәл уақытылы шешім," — деп пікір білдіреді маман. Оның айтуынша, мемлекет тарапынан тіпті бір миллион теңгелік қолдаудың өзі бастапқы жарна жинаудың алдына қойылған психологиялық тосқауылды жояды және адамдарды ипотека алуға белсендіреді.
Ресми деректер бойынша, Шымкентте тұрғын үй жағдайын жақсартуды қажет ететін отбасылардың саны жыл сайын артып келеді. Соңғы жылдары "Отбасы банкі" арқылы берілетін "Баспана хит", "Жас отбасы" сияқты мемлекеттік ипотека бағдарламалары белсенді жүзеге асырылуда. Дегенмен бастапқы жарна талабы — көп жағдайда ең үлкен кедергі болып қалып келеді. Сертификат бағдарламасы дәл осы олқылықты жоюға бағытталған.
Өтінімді беру тәртібі де заманауи талапқа сай ұйымдастырылған. Барлық құжаттар мен өтінімдер "Amanat" интернет-ресурсы арқылы электронды форматта қабылданады. Өтінім беруші электронды цифрлық қолтаңбаға (ЭЦЖ) ие болуы шарт. Қажетті құжаттар тізіміне белгіленген үлгідегі өтінім, соңғы алты айдағы еңбек және кәсіпкерлік қызметтен түскен табыс туралы жұмыс орнынан берілген анықтама (әлеуметтік осал топтардың жекелеген санаттарынан басқасы үшін), сондай-ақ банктің ипотекалық тұрғын үй несиесін мақұлдағаны туралы хаты — бастапқы жарнаның мөлшері мен сомасын көрсете отырып — кіреді. Бұған қоса, соңғы алты айдағы зейнетақы аударымдары туралы анықтама да талап етіледі. Өтінімдерді қабылдауда Kaspi Bank пен Halyk Bank серіктес банктер ретінде аталған.
Бұл бастаманың болашақ перспективалары жайлы сарапшылар оңтайлы болжам жасауда. Тәжірибелі заңгер Дина Бекова бағдарламаның дұрыс жолға қойылуы тұрғын үй нарығына оң серпін беретінін айтады: "Егер сертификат беру тетігі ашық әрі бюрократиялық кедергісіз жұмыс жасаса, бұл тек Шымкент үшін ғана емес, бүкіл ел бойынша үлгі болар еді. Адамдар мемлекеттік қолдауды сезінген кезде сенімдірек болашақ жоспар жасайды," — деп атап өтеді ол. Шымкент тәжірибесі табысты болса, ұқсас бағдарламалардың Қазақстанның басқа өңірлерінде де кеңінен енгізілуіне негіз болатыны сөзсіз. Ертеңнен бастап — 17 тамыздан — өтінімдер қабылдана бастайды. Уақытты босқа өткізбей, мүмкіндікті дер кезінде пайдаланған жөн.