«Таза қала»: Шымкент тазалық үшін марапат ұсынады

2026 жылдың 16 тамызы — Шымкент қаласында «Таза қала» атты ауқымды экологиялық акция-конкурстың жаңа маусымы ресми түрде іске қосылды. Бұл жоба — қала тұрғындарын абаттандыруға тарту, экологиялық мәдениетті арттыру және қалалық ортаны жайлы, таза, жасыл ету мақсатында жүзеге асырылып жатқан кешенді бастама. Конкурс 2026 жылдың желтоқсанына дейін созылып, Шымкенттің барлық бес ауданын қамтиды.
Акцияны «Шымкент қаласының Азаматтық альянсы» қоғамдық бірлестігі қалалық ішкі саясат басқармасының тапсырысы бойынша жүзеге асырады. «Таза қала» жобасы қалада бірнеше жылдан бері өткізіліп келеді және бұрыннан бері тұрғындар, мемлекеттік органдар, үкіметтік емес ұйымдар, бұқаралық ақпарат құралдары мен жалпы қоғамдастықты бір арнада жинақтайтын маңызды платформаға айналған. Биыл жоба ерекше ауқымда өткізіліп, алдыңғы жылдардағы тәжірибені жинақтай отырып, жаңа деңгейге шығады деп күтілуде.
Конкурс екі кезеңде өтеді: аудандық және қалалық. Бірінші — аудандық кезеңде қатысушылар үш номинация бойынша бағаланады: «Үздік аула», «Үздік көше» және «Үздік көпқабатты тұрғын үй». Шымкенттің бес ауданының әрқайсысында осы номинациялардың әрбірі бойынша жеңімпаз 300 000 теңге ақшалай сыйлық алады. Аудандық кезеңнің үздіктері қалалық финалға шығады. Финалда бәсекелестік «Үздік аула», «Үздік көше», «Үздік көпқабатты тұрғын үй» және «Үздік дворник» деген төрт номинация бойынша жүргізіледі. Қалалық кезеңде бірінші орын алған жеңімпаз 500 000 теңге, екінші орын — 250 000 теңге, үшінші орын — 125 000 теңге марапатымен бағаланады. Бұл сомалар жай ғана мерейтой сыйлығы емес — олар міндетті түрде аумақты одан әрі абаттандыруға жұмсалуы тиіс.
«Бұл жобаның ерекшелігі — марапат ақшасы жеке шотқа кетпейді. Ол тікелей ауланың немесе көшенің мұқтаждығына қызмет етеді. Гүлзарлар, жасыл желектер, қоқыс жәшіктері — мінекей, осының бәрі жеңімпаздарды күтіп тұрған мүмкіндіктер», — деді «Азаматтық альянс» өкілі Айгүл Нұрланқызы. Оның айтуынша, жұмсалған қаражатты растайтын фото және бейне есептер міндетті түрде ұсынылуы керек. Бұл тетік жобаның ашықтығы мен мақсатты пайдаланылуын қамтамасыз ету үшін арнайы енгізілген.
Конкурстың мөлдірлігін қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік органдар, үкіметтік емес ұйымдар мен БАҚ өкілдерінен тұратын арнайы комиссия құрылады. Бұдан бөлек, әрбір ауданда жұмыс топтары қалыптастырылады. Олар аумақтарды бақылап, жүргізілген жұмыстардың нәтижелерін бағалайды. Тұрғындарға жаңашыл бағалау жүйесі ашық болады деп уәде берілуде, бұл қатысушылардың сенімін нығайтары анық.
Жобаның маңыздылығын экологиялық контекстте де бағалаған жөн. Қазақстан Республикасы «Жасыл экономикаға» бет бұрған мемлекет ретінде жергілікті деңгейде экологиялық сананы қалыптастыруға ерекше мән береді. Статистикалық деректерге сүйенсек, Шымкент — 1,3 миллионнан астам тұрғыны бар Қазақстанның үшінші мегаполисі. Қаланың тез өсіп жатқан халқы мен жаңа аудандарының қарқынды дамуы коммуналдық тазалық мәселесін өзекті етіп отыр. Осы жағдайда «Таза қала» сияқты азаматтық бастамалар мемлекеттік бюджеттің шектеулілігін толықтырудың тиімді жолы ретінде қарастырылады.
Шымкент қалалық мәслихатының депутаты Серік Байқожаев жобаның маңыздылығын атап өтті: «Қала тазалығы — тек коммуналдық қызметтің ғана емес, әр тұрғынның жауапкершілігі. «Таза қала» акциясы осы жауапкершілікті ынтымақтастыққа айналдырады. Жыл санап қатысушылардың белсенділігі артып келеді, биылғы маусым одан да ауқымды болады деп үміттенеміз». Тұрғындардың өздері де жобаға оң баға береді. Шымкенттің Әл-Фараби ауданының тұрғыны Зарина Сейткали: «Бұрын да ауламызды тазартуға тырысатынбыз, бірақ енді бұл ресми тіркеледі және марапатталады деп естідім. Бұл адамдарды бірлесіп жұмыс жасауға ынталандырады», — деп пікірін бөлісті.
Жобаның аясында кең ауқымды ақпараттық-ағарту науқаны да жоспарланған. Тақырыптық бейнероликтер мен ақпараттық материалдар таратылады, бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілерде жарияланымдар жарияланады, LED экрандарда әлеуметтік жарнама орналастырылады. Бұл кешен жобаны барынша кең аудиторияға жеткізуге және тұрғындардың ақпараттандырылу деңгейін арттыруға мүмкіндік береді. Ұйымдастырушылар акция Шымкент тұрғындарының қалаларын тазалауға деген жаппай қатысуына, экологиялық жауапкершіліктің өсуіне және аулалар мен көшелердің, қоғамдық кеңістіктердің таза, жасыл, жайлы болуына септігін тигізеді деп есептейді. Тарих бойынша бекітілген аналогтарға жүгінсек, Сингапур, Сеул сияқты қалалар да тазалыққа деген азаматтық мәдениетті дәл осылай — қоғамды тікелей марапаттай отырып — қалыптастырды. Шымкент де осы жолда сенімді қадам жасап отыр.