Қызылорда облысында интернет-алаяқтыққа қарсы кешенді жұмыс жалғасуда: алғашқы нәтижелер және болашақ перспективалар

22 шілде 2026 жыл. Қызылорда облысының полиция департаменті Өңірлік коммуникациялар қызметінде өткізген брифингте интернет-алаяқтыққа қарсы күрес пен кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың алдын алу бойынша жүргізілген жүйелі жұмыстың қорытындысын жариялады. Департамент бастығының бірінші орынбасары Серік Тоқтыбаев баяндама жасап, аймақта ауқымды профилактикалық шаралардың нәтижесінде қылмыстар санының азайып, ашылу деңгейінің артқанын хабарлады. Бұл жетістіктер — тек статистикалық көрсеткіш емес, мемлекеттік органдар мен қоғамның бірлескен еңбегінің жемісі.
Интернет-алаяқтық мәселесі Қазақстан үшін соңғы бірнеше жыл ішінде ерекше өткір сипат алды. Цифрлық технологиялардың тез дамуы, смартфондар мен интернеттің кең таралуы бұл салада жаңа қауіптерді туындатты. Қылмыскерлер банктік деректерді ұрлау, жалған сайттар арқылы алдау, телефон шалу арқылы сенімді пайдалану сияқты күрделі схемаларды қолдана бастады. Қызылорда облысы да бұл үрдістен шет қалған жоқ: соңғы жылдары кибер-алаяқтыққа шағымдардың саны айтарлықтай өскен болатын. Осы жағдайда полиция мен мемлекеттік органдардың жүйелі іс-қимылы аса маңызды болды.
Биылғы жылдың нәтижелері алдыңғы кезеңмен салыстырғанда оң серпінді көрсетуде. Жыл басынан бері облыста 211 интернет-алаяқтық фактісі тіркелген, бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 3,2 пайызға аз. Маңыздырақ жетістік — мұндай қылмыстардың ашылу деңгейі 50 пайызға дейін жеткен. Серік Тоқтыбаевтың сөзінше, Ұлттық банктің «Антифрод» жүйесіне 1493 күмәнді операция енгізілген, ал 5 миллион теңгеден астам қаражат бұғатталған. «Аталған шаралардың нәтижесінде 1,2 миллион теңгеден астам қаражат жәбірленушілерге қайтарылды. Қалған қаражатты қайтару жұмысы жалғасуда», — деп атап өтті ол. Сонымен қатар «дроппер» деп аталатын заңсыз делдалдар бойынша 17 қылмыстық іс қозғалып, олардың 11-і сотқа жіберілген.
Облыс прокуратурасының өкілі Айгүл Нұрмағамбетова бұл сандардың маңыздылығын ерекше бағалады: «Ашылу деңгейінің 50 пайызға жетуі — бүкіл Қазақстан бойынша орташа көрсеткіштен жоғары. Бұл Қызылорда полициясының кибер-алаяқтықпен күреске деген жүйелі және кәсіби көзқарасын дәлелдейді. Алайда толық жеңіске жету үшін халықтың өзі де сақ болуы тиіс». Шынында да, ең озық технологиялар мен заңдар да халықтың құқықтық сауатсыздығын толық жеңе алмайды. Сондықтан Серік Тоқтыбаев брифингте азаматтарға арнаулы ескерту жасады: жеке деректерді бөтен адамдарға бермеу, күмәнді сілтемелерге өтпеу, телефон арқылы сөйлескен белгісіз адамдарға банк карталарының деректерін айтпау. Осы қарапайым ережелерді сақтау алаяқтыққа ұшырау қаупін едәуір азайтады.
Алдын алу жұмысының маңызды бағыттарының бірі — кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың профилактикасы. Облыста «Жасөспірім», «Демалыс» және «Түнгі қаладағы балалар» атты арнаулы операциялар өткізілді. Күнделікті рейдтер барысында 6957 әкімшілік құқық бұзушылық анықталды, қараусыз қалған 155 кәмелетке толмаған бейімдеу орталығына орналастырылды. Ата-аналардың жауапкершілігін арттыру мақсатында 791 әкімшілік хаттама жасалды. Қызылорда қаласының №12 орта мектебінің директоры Жандос Сейтқалиев бұл бастаманы толық қолдайтынын білдірді: «Мектеп пен полицияның бірлескен жұмысы балаларымызды интернет қауіптерінен қорғауда шешуші рөл атқарады. Оқушыларымызбен кибер-сауаттылық тақырыбында сабақтар өткіземіз, ата-аналар жиналыстарында да осы мәселені үнемі көтеріп отырамыз. Бала қауіпсіздігі — мектеп пен отбасының ортақ жауапкершілігі». Бұл пікір полиция өкілінің ұстанымымен толық сәйкес келеді: «Балалардың қауіпсіздігі — ата-аналардың, мектептің және полицияның ортақ жауапкершілігі», — деп атап өтті Серік Тоқтыбаев.
Алдын алу жұмысының ақпараттық бағытына да ерекше назар аударылуда. Жыл басынан бері әлеуметтік желілерде 765 бейнеролик жарияланған. Бұл роликтер алаяқтықтың түрлі схемаларын түсіндіріп, азаматтарды сақтық шараларымен таныстырады. Сарапшылардың пікірінше, аудиовизуалды контент мәтіндік ескертулерге қарағанда халыққа тиімдірек жетеді. Медиатанушы Ұлдана Бекова бұл туралы: «Бүгінгі адам күніне ондаған мәрте смартфонына қарайды. Осы уақытты пайдалы ақпаратпен толтыру — ең дұрыс стратегия. Полиция мұны дұрыс бағытта жасап жатыр», — деп пікір білдірді. Жаңа заңнама талаптарының кең насихаттауы да жалғасуда, өйткені 2025–2026 жылдары Қазақстанда кибер-қауіпсіздік саласындағы бірқатар заңдық өзгерістер енгізілді.
Жалпы Қазақстандық тәжірибемен салыстырғанда Қызылорда облысының тәжірибесі ерекше назар аударуға лайық. Жыл сайын елімізде мыңдаған азамат интернет-алаяқтықтың құрбанына айналады, жалпы шығын миллиардтаған теңгені құрайды. Мемлекеттік органдардың есептері бойынша, алаяқтықтың ең жиі кездесетін түрлері: жалған интернет-дүкендер, банк қызметкерлері ретінде сөйлесу, лотерея ұтысы туралы хабарламалар. Қызылорда облысының «Антифрод» жүйесін белсенді қолдануы, дроппер желілерін бұзуы және профилактикалық роликтер арқылы халықты хабардар етуі — осы күрестің тиімді үлгісін қалыптастыруда.
Болашаққа қарай, полиция департаменті мемлекеттік органдар, білім беру мекемелері және қоғам арасындағы ынтымақтастықты одан әрі нығайтуды жоспарлауда. Кибер-алаяқтыққа қарсы күрес — бір жолғы акция емес, тұрақты және жүйелі процесс. Халықтың цифрлық сауаттылығын арттыру, заңнаманы жетілдіру және технологиялық құралдарды дамыту — осы үш бағытта бір мезгілде жұмыс жүргізілгенде ғана нақты нәтижеге қол жеткізуге болады. Қызылорда облысының биылғы жетістіктері осы жолда жасалған маңызды қадам екені сөзсіз.рес пен кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың алдын алу бойынша жүргізілген жүйелі жұмыстың қорытындысын жариялады. Департамент бастығының бірінші орынбасары Серік Тоқтыбаев баяндама жасап, аймақта ауқымды профилактикалық шаралардың нәтижесінде қылмыстар санының азайып, ашылу деңгейінің артқанын хабарлады. Бұл жетістіктер — тек статистикалық көрсеткіш емес, мемлекеттік органдар мен қоғамның бірлескен еңбегінің жемісі.
Интернет-алаяқтық мәселесі Қазақстан үшін соңғы бірнеше жыл ішінде ерекше өткір сипат алды. Цифрлық технологиялардың тез дамуы, смартфондар мен интернеттің кең таралуы бұл салада жаңа қауіптерді туындатты. Қылмыскерлер банктік деректерді ұрлау, жалған сайттар арқылы алдау, телефон шалу арқылы сенімді пайдалану сияқты күрделі схемаларды қолдана бастады. Қызылорда облысы да бұл үрдістен шет қалған жоқ: соңғы жылдары кибер-алаяқтыққа шағымдардың саны айтарлықтай өскен болатын. Осы жағдайда полиция мен мемлекеттік органдардың жүйелі іс-қимылы аса маңызды болды.
Биылғы жылдың нәтижелері алдыңғы кезеңмен салыстырғанда оң серпінді көрсетуде. Жыл басынан бері облыста 211 интернет-алаяқтық фактісі тіркелген, бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 3,2 пайызға аз. Маңыздырақ жетістік — мұндай қылмыстардың ашылу деңгейі 50 пайызға дейін жеткен. Серік Тоқтыбаевтың сөзінше, Ұлттық банктің «Антифрод» жүйесіне 1493 күмәнді операция енгізілген, ал 5 миллион теңгеден астам қаражат бұғатталған. «Аталған шаралардың нәтижесінде 1,2 миллион теңгеден астам қаражат жәбірленушілерге қайтарылды. Қалған қаражатты қайтару жұмысы жалғасуда», — деп атап өтті ол. Сонымен қатар «дроппер» деп аталатын заңсыз делдалдар бойынша 17 қылмыстық іс қозғалып, олардың 11-і сотқа жіберілген.
Облыс прокуратурасының өкілі Айгүл Нұрмағамбетова бұл сандардың маңыздылығын ерекше бағалады: «Ашылу деңгейінің 50 пайызға жетуі — бүкіл Қазақстан бойынша орташа көрсеткіштен жоғары. Бұл Қызылорда полициясының кибер-алаяқтықпен күреске деген жүйелі және кәсіби көзқарасын дәлелдейді. Алайда толық жеңіске жету үшін халықтың өзі де сақ болуы тиіс». Шынында да, ең озық технологиялар мен заңдар да халықтың құқықтық сауатсыздығын толық жеңе алмайды. Сондықтан Серік Тоқтыбаев брифингте азаматтарға арнаулы ескерту жасады: жеке деректерді бөтен адамдарға бермеу, күмәнді сілтемелерге өтпеу, телефон арқылы сөйлескен белгісіз адамдарға банк карталарының деректерін айтпау. Осы қарапайым ережелерді сақтау алаяқтыққа ұшырау қаупін едәуір азайтады.
Алдын алу жұмысының маңызды бағыттарының бірі — кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың профилактикасы. Облыста «Жасөспірім», «Демалыс» және «Түнгі қаладағы балалар» атты арнаулы операциялар өткізілді. Күнделікті рейдтер барысында 6957 әкімшілік құқық бұзушылық анықталды, қараусыз қалған 155 кәмелетке толмаған бейімдеу орталығына орналастырылды. Ата-аналардың жауапкершілігін арттыру мақсатында 791 әкімшілік хаттама жасалды. Қызылорда қаласының №12 орта мектебінің директоры Жандос Сейтқалиев бұл бастаманы толық қолдайтынын білдірді: «Мектеп пен полицияның бірлескен жұмысы балаларымызды интернет қауіптерінен қорғауда шешуші рөл атқарады. Оқушыларымызбен кибер-сауаттылық тақырыбында сабақтар өткіземіз, ата-аналар жиналыстарында да осы мәселені үнемі көтеріп отырамыз. Бала қауіпсіздігі — мектеп пен отбасының ортақ жауапкершілігі». Бұл пікір полиция өкілінің ұстанымымен толық сәйкес келеді: «Балалардың қауіпсіздігі — ата-аналардың, мектептің және полицияның ортақ жауапкершілігі», — деп атап өтті Серік Тоқтыбаев.
Алдын алу жұмысының ақпараттық бағытына да ерекше назар аударылуда. Жыл басынан бері әлеуметтік желілерде 765 бейнеролик жарияланған. Бұл роликтер алаяқтықтың түрлі схемаларын түсіндіріп, азаматтарды сақтық шараларымен таныстырады. Сарапшылардың пікірінше, аудиовизуалды контент мәтіндік ескертулерге қарағанда халыққа тиімдірек жетеді. Медиатанушы Ұлдана Бекова бұл туралы: «Бүгінгі адам күніне ондаған мәрте смартфонына қарайды. Осы уақытты пайдалы ақпаратпен толтыру — ең дұрыс стратегия. Полиция мұны дұрыс бағытта жасап жатыр», — деп пікір білдірді. Жаңа заңнама талаптарының кең насихаттауы да жалғасуда, өйткені 2025–2026 жылдары Қазақстанда кибер-қауіпсіздік саласындағы бірқатар заңдық өзгерістер енгізілді.
Жалпы Қазақстандық тәжірибемен салыстырғанда Қызылорда облысының тәжірибесі ерекше назар аударуға лайық. Жыл сайын елімізде мыңдаған азамат интернет-алаяқтықтың құрбанына айналады, жалпы шығын миллиардтаған теңгені құрайды. Мемлекеттік органдардың есептері бойынша, алаяқтықтың ең жиі кездесетін түрлері: жалған интернет-дүкендер, банк қызметкерлері ретінде сөйлесу, лотерея ұтысы туралы хабарламалар. Қызылорда облысының «Антифрод» жүйесін белсенді қолдануы, дроппер желілерін бұзуы және профилактикалық роликтер арқылы халықты хабардар етуі — осы күрестің тиімді үлгісін қалыптастыруда.
Болашаққа қарай, полиция департаменті мемлекеттік органдар, білім беру мекемелері және қоғам арасындағы ынтымақтастықты одан әрі нығайтуды жоспарлауда. Кибер-алаяқтыққа қарсы күрес — бір жолғы акция емес, тұрақты және жүйелі процесс. Халықтың цифрлық сауаттылығын арттыру, заңнаманы жетілдіру және технологиялық құралдарды дамыту — осы үш бағытта бір мезгілде жұмыс жүргізілгенде ғана нақты нәтижеге қол жеткізуге болады. Қызылорда облысының биылғы жетістіктері осы жолда жасалған маңызды қадам екені сөзсіз.