Қызылорда облысы жолдарда қауіпсіздікті заманауи технологиялар арқылы нығайтуда

Қазақстанның оңтүстігіндегі Қызылорда облысы бүгінде жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету мен полиция қызметін цифрландыру бағытында елеулі жетістіктерге қол жеткізіп отыр. 2026 жылдың 20 шілдесінде Аймақтық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте облыс полиция департаментінің бірінші орынбасары Серік Тоқтыбаев осы бағыттағы нақты нәтижелерді жариялады. Оның айтуынша, қабылданып жатқан шаралар жылдың бірінші жарты жылдығының қорытындысы бойынша оң нәтижелерін беруде.
Жол-көлік оқиғаларының саны биылғы жылдың бірінші жарты жылдығында алдыңғы кезеңмен салыстырғанда 6,4 пайызға азайды. Бұл — аймақ үшін маңызды статистикалық жетістік. Соңғы бес жылда Қызылорда облысында жол-көлік оқиғаларынан жыл сайын ондаған адам қаза тауып, жүздеген адам жарақат алып келгенін ескерсек, бұл динамиканың маңыздылығы айқын байқалады. Тек 2024 жылдың өзінде облыс бойынша тіркелген ЖКО санының өсу үрдісі байқалды, сондықтан 2025–2026 жылдарда қолға алынған кешенді шаралар қоғамның да, биліктің де назарын аударды. Полиция қызметкерлері жол ережелерін өрескел бұзушыларды анықтауға ерекше мән берді, нәтижесінде 174 мыңнан астам бұзушылық тіркелді, оның жартысынан көбі тікелей апатқа алып келуі мүмкін бұзушылықтар болып табылады.
Полиция жұмысының цифрландырылуы — бүкіл ел бойынша жүріп жатқан ауқымды реформаның бір бөлігі. Облыстың барлық аудандық полиция бөлімшелері Жедел басқару орталықтарына қосылды, бейнебақылау жүйелері мен автоматтандырылған бақылау жұмыс істеп тұр. Ең маңыздысы — бет-әлпетті тану функциясы бар камерлар арқылы 53 мыңнан астам әкімшілік құқық бұзушылық анықталды. Осы мәліметке назар аударған сарапшылар бұл жүйенің тиімділігін жоғары бағалайды. Қазақстандық цифрлық технологиялар саласының сарапшысы Мәди Оспановтың пікірінше: «Бет-әлпетті тану жүйесі қылмысты алдын алуда ғана емес, сонымен қатар жасалған құқық бұзушылықтарды жедел анықтауда да аса тиімді құрал болып отыр. Қызылорда тәжірибесі өңірлік полиция реформасының үлгісі бола алады.»
Балалар қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселесі де ерекше назарда. Облыстың білім беру мекемелерінде орнатылған 14 мыңнан астам бейнебақылау камерасы полицияның Жедел басқару орталықтарына қосылды. Бұл шара мектептер мен балабақшалар маңындағы жағдайды нақты уақытта бақылауға мүмкіндік береді. Бұрын мектеп аймақтарындағы инциденттер туралы хабарлар кешеуілдеп келіп жататын болса, енді камера желісі арқылы кезекші оператор бірнеше секунд ішінде жауап бере алады. Қызылорда қаласының №14 мектебінің директоры Гүлнар Аманжолова бұл жайлы: «Камерлар орнатылғалы бері ата-аналар да, мұғалімдер де тыныштанды. Балалардың мектепке келіп-кетуін бақылау мүмкіндігі — бұл тек технология емес, бұл сенім мен қауіпсіздік сезімі», — деп пікірін білдірді.
Облыс орталығында тәулік бойы жұмыс істейтін SOS дабыл батырмалары, «102» мобильді қосымшасы, сондай-ақ ұшқышсыз ұшу аппараттары — дрондар — қоғамдық қауіпсіздіктің жаңа деңгейін қалыптастыруда. Дрондарды пайдалану жер бедерін немесе тығыз қала кварталдарын бақылауда ерекше тиімді екені дәлелденіп отыр. Мысалы, биылғы наурыз айында дрон арқылы алынған деректердің көмегімен облыс полициясы бірнеше ірі жол-көлік оқиғасы орнында жедел іздестіру жұмыстарын ұйымдастырды. Серік Тоқтыбаев брифингте: «Заманауи технологиялар полиция жұмысының тиімділігін айтарлықтай арттырды. Бейнебақылау жүйелерін, жасанды интеллект элементтерін және дрондарды пайдалану қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін жаңа мүмкіндіктер ашады», — деп атап өтті.
Халықаралық тәжірибемен салыстыратын болсақ, қалалардағы «ақылды қауіпсіздік» жүйелері бүгінде Сингапур, Оңтүстік Корея және Ұлыбритания сияқты елдерде кеңінен қолданылады. Сингапурда ұқсас бейнебақылау жүйесін енгізгеннен кейін бес жылда жол-көлік оқиғаларының саны 18 пайызға азайғаны тіркелді. Қызылорда облысының бір жарты жылдықтағы 6,4 пайыздық төмендеуі — бұл контексте өте үміт беретін бастапқы нәтиже деп бағалауға болады. Қазақстан үшін бұл тәжірибе ерекше маңызды, өйткені ел бойынша жол-көлік оқиғаларынан жыл сайын мыңдаған адам қаза табады, бұл жалпы өлім-жітімнің маңызды үлесін құрайды.
Болашаққа қатысты мамандар технологиялық жүйені одан әрі кеңейтудің маңыздылығын атап өтеді. Полиция академиясының зерттеушісі Ержан Сейітовтың сөзімен айтқанда: «Жасанды интеллект пен деректер талдауын бірлестіре отырып, апаттардың болу ықтималдығын алдын ала болжау мүмкіндігіне қол жеткізуге болады. Бұл — профилактикалық қауіпсіздіктің жаңа парадигмасы.» Алдағы уақытта облыс бойынша камерлар желісін кеңейту, дрондар паркін жаңарту және «102» қосымшасының функционалдығын арттыру жоспарланып отыр.
Қызылорда облысының бұл тәжірибесі Қазақстанның басқа аймақтары үшін де үлгі бола алады. Технологиялық инвестициялар мен мақсатты полиция жұмысының үйлесімі нақты нәтижелер беруде. Бұл бастама — жергілікті деңгейдегі жекелеген жоба ғана емес, ел бойынша жол қауіпсіздігін жақсарту және полиция қызметін цифрландыру стратегиясының табысты іске асырылуының куәлігі. Мамандардың пікірінше, осы үрдіс сақталған жағдайда облыс жыл соңына дейін ЖКО санын 10–12 пайызға дейін қысқартуға нақты мүмкіндігі бар, бұл тек статистикалық жетістік емес, нақты адам өмірлерін сақтауды білдіреді.