Қорқыт ата университеті мен жасанды интеллект сарапшылары цифрландыру саласында күштерін біріктіреді

Қазақстанның оңтүстік өңірінде білім беру мен технологияның тоғысуында тарихи маңызды оқиға орын алды. 11 шілде 2026 жыл күні Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінде өткен «Корпоративтік менеджмент және цифрлық трансформация – 2026» атты республикалық форум аясында бірқатар стратегиялық меморандумдарға қол қойылды. Бұл келісімдер аймақтың цифрлық дамуында жаңа бет ашатын маңызды қадам ретінде бағаланып отыр.
Форумға қатысқан мамандар мен білім беру саласының өкілдері бұл бастаманы Қызылорда облысының ғана емес, бүкіл Қазақстанның цифрлық трансформация тарихындағы елеулі оқиға деп атап өтті. Университеттің басқарма төрағасы — ректоры Науырзбай Байқадамов пен Қазақстандағы жасанды интеллектіні дамыту қауымдастығының төраға орынбасары Анар Төлеубаева қол қойған меморандумдар жоғары оқу орындары, кәсіби бірлестіктер мен бизнес-қоғамдастық арасындағы ынтымақтастықты кеңейтуге бағытталған.
«Бүгін біз жасап жатқан қадам — бұл тек қағазға қол қою емес, бұл болашаққа деген ортақ жауапкершілікті мойындау, — деді ректор Науырзбай Байқадамов рәсімдеу кезінде. — Цифрлық экономика дәуірінде университет тек дәстүрлі білім берудің ошағы болып қала алмайды. Біз өзімізді трансформациялауымыз керек, ал ол үшін озық технологиялар мен халықаралық тәжірибені біріктіру қажет». Анар Төлеубаева де өз тарапынан осы пікірді қолдай отырып, жасанды интеллект технологияларын білім беру жүйесіне кіріктірудің ұлттық деңгейде стратегиялық міндет екенін атап өтті.
Меморандумдардың мазмұнына назар аударсақ, олар бірнеше іргелі бағытты қамтиды. Біріншіден, ICFM UK халықаралық ұйымының DipCPIA сертификаттау бағдарламасын енгізу жоспарлануда. Бұл бағдарлама корпоративтік басқару саласындағы менеджерлердің кәсіби деңгейін халықаралық стандарттарға сәйкестендіруге мүмкіндік береді. Қазіргі таңда Қазақстанда корпоративтік басқару саласындағы мамандардың тапшылығы өткір мәселе болып тұр: елдің жетекші компанияларының басқарушылық тиімділік индексі ЭЫДҰ орташа көрсеткішінен 23–27 пайызға төмен екені анықталған. DipCPIA бағдарламасы осы олқылықтың орнын толтыруға бағытталған. Екіншіден, жасанды интеллект саласындағы пилоттық жобалар іске қосылмақ. Бұл жобалар білім беру ұйымдарындағы кадрлық және басқарушылық үдерістерді цифрландыруды, оқу сапасын бақылаудың ақылды жүйелерін енгізуді қамтиды.
Осы бастаманың аймақтық маңызын бағалау үшін Қызылорда облысының цифрлық даму контекстіне үңіле кету орынды. Соңғы бес жыл ішінде облыстың экономикасы тек мұнай өнеркәсібіне тәуелді монофункционалды модельден алыстай бастады. Цифрлық технологиялар, агроөнеркәсіп кешені және туризм аймақты әртараптандырудың негізгі бағыттары ретінде белгіленді. Алайда цифрлық трансформация үшін жоғары білікті кадрлар қажет, ал оларды дайындаудың ең тиімді орны — жергілікті университеттер. Қорқыт ата атындағы Қызылорда университеті 1937 жылы ашылған, республиканың оңтүстік өңіріндегі ең ірі жоғары оқу орындарының бірі болып табылады. Студенттер саны 12 мыңнан асатын бұл мекеме аймақтың интеллектуалдық орталығына айналып келеді.
Республикалық деңгейде қарасақ, Қазақстан үкіметі 2021 жылдан бастап «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасының екінші фазасын іске асырып келеді. Статистикалық деректерге сүйенсек, 2025 жылы елдегі жасанды интеллект технологияларын пайдаланатын кәсіпорындардың үлесі 18 пайызды құрады, бұл 2022 жылғы 7 пайызбен салыстырғанда айтарлықтай өсім. Дегенмен сарапшылар ЖИ-ны нақты бизнес-процестерге кіріктіру қарқыны әлі де жеткіліксіз деп есептейді. Білім беру секторы болса, ең баяу цифрланып жатқан салалардың бірі ретінде аталады. Осы тұрғыдан алғанда Қызылорда университетінің бастамасы пилоттық тәжірибе ретінде бүкіл елге үлгі бола алады.
Форумға қатысқан сарапшылар меморандумдардың ықтимал салдарына қатысты оптимистік болжамдар айтты. Цифрлық экономика саласының талдаушысы Дархан Сейітқали: «Университет пен жасанды интеллект қауымдастығының бірлескен жұмысы аймақта сандық экосистема қалыптастыруға негіз салады. Бұл тәжірибе табысты болса, оны басқа облыстарда да қайталауға болады», — деп пікір білдірді. Шынында да, осыған ұқсас ынтымақтастық модельдері дүниежүзінің озық елдерінде — Финляндия, Оңтүстік Корея, Сингапурда — ондаған жыл бойы тиімді жұмыс істеп келеді. Ол елдердің тәжірибесі білім беру мекемелері мен технология секторының тығыз байланысы экономикалық өсудің қуатты драйверіне айналатынын дәлелдейді.
Форумға қатысушылардың реакциясы да оң болды. Кәсіпкерлер мен жергілікті билік өкілдері жасалған келісімдердің практикалық нәтижелер беруін күтетінін жеткізді. Облыстық кәсіпкерлер одағының өкілі Ақмарал Нұрланова: «Бизнес цифрлық сауатты кадрлардың тапшылығын сезінеді. Егер университет осы мәселені шешуге ат салысса, бізге де пайдалы, аймаққа да тиімді», — деді. Меморандумдар шеңберіндегі алғашқы пилоттық жобалар 2026 жылдың күзінен бастап іске қосылуы жоспарланып отыр. Оларға қатысатын студенттер санының 500-ден астам болуы күтілуде. Болашақта бағдарлама кеңейтіліп, аймақтың барлық орта және жоғары оқу орындарын қамтуы мүмкін. Бұл бастама Қазақстанның цифрлық алдыңғы қатарына шығуы жолындағы маңызды сатыға айналуы бек ықтимал.