Бәйдібек би — Төлеметов қиылысында жолайрық құрылысы жалғасуда: қала инфрақұрылымының жаңа кезеңі

3 қыркүйек 2026 жыл. Шымкент қаласының орталық бөлігінде — Бәйдібек би даңғылы мен Төлеметов көшесінің қиылысында — ірі көлік инфрақұрылымы нысанының құрылысы бекітілген өндірістік кестеге сәйкес жалғасуда. Тәулік бойы үздіксіз жұмыс режимінде жүргізіліп жатқан бұл жоба қала тұрғындарының күнделікті өмірін жеңілдетуге, сондай-ақ өңірдің қала құрылысын жаңа деңгейге шығаруға бағытталған стратегиялық маңызды бастама болып табылады. Мамандардың тұрақты бақылауымен жүргізіліп жатқан жұмыстар уақтылы аяқталып, нысанның жоспарланған мерзімде пайдалануға берілуіне барлық жағдай жасалған.
Бәйдібек би даңғылы — Шымкент қаласының ең жүктелген транспорттық артерияларының бірі. Бұл магистраль арқылы күн сайын он мыңдаған автомобиль өтеді. Соңғы бірнеше жылда қалада автомобильдер санының күрт өсуіне байланысты бұл бағыттағы жол қозғалысы едәуір күрделенген болатын. Статистикалық деректерге сүйенсек, 2020 жылдан бергі аралықта Шымкент қаласында тіркелген автомобильдер саны 40 пайызға артқан, ал Бәйдібек би даңғылындағы күндізгі уақытта жүктеме 1,5 есеге өскен. Осы жағдай аталған қиылыста жаңа жолайрық салу мәселесін күн тәртібіне өткір қойды. Сарапшылар мен жергілікті билік өкілдері бірнеше жыл бұрын-ақ бұл нүктеде заманауи жолайрық салу қажеттігін атап өткен еді.
Жобаның алдын-ала тарихы да терең. Бәйдібек би — Төлеметов қиылысындағы жолайрық туралы мәселе алғаш рет 2022 жылы қала мәслихатының кезекті отырысында талқыланды. Сол кезде транспорт және жол шаруашылығы бөлімінің мамандары орынды зерттеу жүргізіп, нысанды жобалаудың техникалық-экономикалық негіздемесін дайындады. 2023 жылы жобалау-сметалық құжаттама бекітілді, ал 2024 жылдың соңында мердігерлік ұйым сайысы өтіп, негізгі мердігер анықталды. 2025 жылдың бірінші жартыжылдығында алдын-ала дайындық жұмыстары жүргізіліп, коммуникациялар ауыстырылды. 2026 жылдың жазынан бастап тікелей құрылыс кезеңі басталды. Осылайша, бірнеше жылға созылған дайындық процесі бүгінде нақты нәтижесін берудe.
Шымкент қалалық әкімдігінің жол инфрақұрылымы бойынша кеңесшісі Мұхтар Сейітов жобаның маңыздылығына ерекше назар аударды: «Бұл жолайрық — жай ғана бір қиылысты жаңарту емес. Бұл тұтас ауданның транспорттық ағымын реттеуге мүмкіндік беретін жүйелік шешім. Жолайрық іске қосылғаннан кейін Бәйдібек би даңғылындағы өткізу қабілеті кемінде 35 пайызға артады деп күтілуде». Сондай-ақ жергілікті тұрғын, екі бала анасы Гүлнар Бақытқали да ойымен бөлісті: «Біз осы маңда жылдар бойы тұрамыз. Бұл жерде кептеліс үнемі болып тұрды, мектепке балаларды апарарда да қиналатынбыз. Жолайрық бітсе, жағдай жақсарады деп сенеміз».
Нысанды тәулік бойы жұмыс режимінде салудың өзіндік себебі бар. Мұндай ірі инфрақұрылым жобаларында уақыт факторы шешуші рөл атқарады. Мамандардың айтуынша, үздіксіз жұмыс ритмін сақтау бетон мен асфальт қабаттарының біртекті қатаюын қамтамасыз етеді, сондай-ақ технологиялық процестер арасындағы үзілісті барынша азайтады. Бас мердігердің өндірістік менеджері Серік Қалиев бұл туралы былай деді: «Біздің бригадалар ауысыммен жұмыс істейді. Геометрияны, арматура байламдарын, бетон жалаудың тегістігін — бәрін нормативтік талаптарға сәйкес орындаймыз. Тиісті мамандар тарапынан жүргізіліп жатқан тұрақты техникалық бақылау жұмыстың сапасына кепілдік береді».
Мұндай нысандардың қалалар үшін стратегиялық маңызы зор. Қазақстанның ірі қалаларындағы жол торабын дамыту тәжірибесіне сүйенсек, заманауи жолайрықтар жол-көлік оқиғаларының санын айтарлықтай азайтады. Статистикаға қарасақ, жолайрық орнатылған қиылыстарда авариялар саны орта есеппен 25—30 пайызға төмендейді. Алматы мен Астанадағы ұқсас жобалардың тәжірибесі де осыны растайды. Шымкент үшін бұл нысан тек бір қиылысты жаңартумен шектелмейді — ол қаланың 2030 жылға дейінгі жол инфрақұрылымын дамыту бағдарламасының маңызды буыны болып табылады. Жалпы бағдарлама шеңберінде бірнеше ондаған жолайрық пен транспорттық торап жаңартылуы жоспарланған.
Жергілікті қоғамдастықтың реакциясы да оңтайлы бағытта. Әлеуметтік желілердегі пікірлерді талдасақ, тұрғындардың басым бөлігі жобаны қолдайды. Бірқатар тұрғын өкілдері уақытша жол шектеулерінен туындайтын ыңғайсыздыққа шыдамдылықпен қарайтынын білдіреді, себебі нәтиже ұзақ мерзімді пайда беретінін жақсы түсінеді. Қала транспорты саласының тәуелсіз сарапшысы Айдар Нұрмағамбетов нысанға жалпы оң баға бере отырып, бір маңызды мәселені де атап өтті: «Жолайрықтан кейін маңайдағы көшелер де трафик талаптарына сай болуы тиіс. Ал ол үшін қосалқы инфрақұрылымды да бірге дамыту керек. Тек сонда ғана толық нәтижеге қол жеткізуге болады».
Болашақ перспективалар тұрғысынан алғанда, жолайрық пайдалануға берілгеннен кейін Бәйдібек би даңғылының өткізу қабілеті едәуір арта түседі, жол-көлік оқиғаларының қаупі азаяды және жаяу жүргіншілер мен велосипедшілер үшін де қауіпсіз жағдай қалыптасады. Ауданның инвестициялық тартымдылығы өседі, жаңа коммерциялық нысандар мен тұрғын үй кешендерін дамытуға мүмкіндік туады. Жалпы айтқанда, бұл жоба — Шымкенттің үшінші мегаполис мәртебесіне лайық заманауи қала бейнесін қалыптастырудағы жүйелі жұмыстың айқын көрінісі. Құрылыстың белгіленген кестеде жүргізілуі және тиісті мамандардың тұрақты бақылауы жобаның уақтылы және сапалы аяқталатынына деген сенімді нығайтады.