Шымкенттің «Актас» шағынауданында балалар ойын алаңы ашылды: халық бастамасы жемісін берді

2026 жылдың 21 тамызында Шымкент қаласының Туран ауданындағы «Актас» шағынауданында жаңа балалар ойын алаңы салтанатты түрде ашылды. Бұл оқиға кез келген қарапайым абаттандыру шарасынан әлдеқайда терең мәнге ие, өйткені жоба «Халықтың қатысу бюджеті» бағдарламасы аясында жүзеге асырылды — демек, алаңды тікелей тұрғындардың өздері бастамашылығымен, олардың дауыс беруі арқылы салдырды. Төрт жүз шаршы метр аумаққа ойын және воркаут алаңдары орнатылып, жарықтандыру жүйесі іске қосылды. Мамандар үш жылдық кепілдік мерзімін ұсынды, ал жергілікті тұрғындар жаңа нысанды аялап пайдалануға дайынеклерін білдірді.
Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы және ел ішіндегі ең жас демографиялық құрамға ие мегаполистердің бірі. Қалада балалар мен жасөспірімдердің үлесі жалпы халық санының отыз пайызынан асады. Соңғы жылдары қала халқы қарқынды өсіп, бір миллион жетпіс мыңнан астам адамға жеткен. Осы өсімнің фонында балалардың бос уақытын ұйымдастыру, олар үшін қауіпсіз ойын кеңістіктерін қамтамасыз ету мәселесі барған сайын өткір күн тәртібіне шыға бастады. Сарапшылардың бағалауынша, қаладағы бар болғаны жарық, заманауи стандарттарға сай ойын алаңдарының саны сұранысты жартысынан да аз қанағаттандырады. Дәл осы олқылықты жоятын шешімдердің бірі болып «Актас» шағынауданындағы жаңа кешен табылды.
«Халықтың қатысу бюджеті» бағдарламасы Қазақстанда 2018 жылдан бері жүргізіліп келеді және азаматтық қоғамды жергілікті шешімдер қабылдауға тікелей тарту тетігі ретінде жүйелі сипат алды. Бағдарламаның мәні қарапайым: тұрғындар өз ауданы үшін маңызды деп санайтын жобаны ұсынып, дауыс береді, сосын жеңіске шыққан бастама мемлекеттік қаражатпен қаржыландырылады. Биылғы жылы Шымкент бойынша бұл бағдарлама аясында жиырмадан астам жоба іске асырылды, олардың арасындағы ең жоғары қолдау жинаған бастамалардың бірі дәл «Актас» алаңы болды. Туран аудандық мәслихатының депутаты Серік Дүйсебаевтың айтуынша, бұл жоба үшін дауыс беруге жергілікті тұрғындардың сексен пайызынан астамы қатысты: «Бұл — халықтың нақты мұқтаждығы. Тұрғындар ойын алаңын бірінші орынға қойғанда, біз оларды дұрыс түсіндік деп санаймын».
Құрылыс жұмыстары осы жылдың тамыз айының басында қызу қарқынмен басталды және белгіленген мерзімде толығымен аяқталды. Мердігер компания алаңды заманауи стандарттарға сай жабдықтады: балалар бөлімінде жастарға арналған тербелмелер, шығыршықтар, кішкентайлар үшін арнайы модульдік конструкциялар орнатылды. Жасөспірімдер мен ересектерге арналған воркаут секторында турниктер, параллельді аспалы рельстер, кеуде бұлшықетін дамытуға арналған тренажерлар бар. Аумақтың бүкіл периметрі бойынша орнатылған LED жарықтандыру жүйесі кешкі уақытта да қауіпсіз ойын мен жаттығу жасауға мүмкіндік береді. «Алаңды салу барысында біз Еуропалық қалалардың озық тәжірибесін негізге алдық — балаларға арналған зона ересектердің де дем алу, спортпен шұғылдану орнымен органикалық ұштасуы тиіс» деді жобаның бас сәулетшісі Айгүл Нұрланова.
Жергілікті тұрғындардың қуанышы мен ризашылығы шарасыз болды. «Актас» шағынауданының тұрғыны, үш баланың анасы Мадина Қасымова ашылу рәсімінде көзіне жас алды: «Балаларым бұрын жаман, ескі тақтайлардан жасалған конструкцияларда ойнайтын. Менің жүрегім аурататын, бірақ басқа жер жоқ еді. Енді ертең таңертең оларды осы жерге алып келіп, көңіліммен отыра аламын». Шағынаудан ақсақалдарының бірі, жетпіс жасар Рысбек Омаров да сөз алып: «Елу жыл бұл жерде тұрамын. Мұндай алаң бірінші рет пайда болды. Халық қуанышты» деп қысқа, бірақ мәнді ой айтты.
Мұндай жобалардың қоғамдық маңыздылығын педагог-психологтар да ерекше атап өтеді. Шымкент мемлекеттік педагогикалық университетінің доценті Жазира Сейтқалиева балалар алаңдарының психологиялық рөлі туралы былай деді: «Қауіпсіз ойын кеңістігі — бала үшін жай ғана серуен емес. Бұл — әлеуметтік дағдылардың қалыптасуы, физикалық денсаулық, эмоциялық тепе-теңдік. Зерттеулер көрсеткендей, заманауи ойын алаңдары бар ауданаларда балалардың мектептегі үлгерімі де жоғарырақ болады».
Шымкент қалалық мәкемесінің деректеріне сүйенсек, биылғы жыл аяғына дейін қалада осы сияқты тағы алты ойын алаңы пайдалануға берілмек. Жалпы республикалық деңгейде де балалар инфрақұрылымын дамытуға бөлінетін қаражат соңғы үш жылда екі есеге өсті. «Жасыл Қазақстан» бағдарламасы аясында ойын алаңдары маңындағы аумақтарды жасылдандыру да жоспарланған. Сарапшылар бұл үрдістің жалғасуы қалалық ортаның сапасын түбегейлі жақсартып, жас отбасыларды ауданда ұстап қалуға ықпал ететінін болжайды.
«Актас» алаңының ашылуы — жеке бір шағынаудандағы оқиға ғана емес. Бұл — азаматтық бастаманың, халық пен биліктің диалогының нақты жемісі. Тұрғындар дауыс беріп, жобаны бірге іске асырып, нәтижесінде өздерінің де, балаларының да өмір сапасын нақтылы жақсартты. Бұл тәжірибе Шымкеттің басқа аудандарына да, тіпті бүкіл Қазақстанға да үлгі бола алады: мемлекет пен азамат бірге жұмыс істегенде, нәтиже күттірмейді. Жаңа алаңда балалардың шаттықты күлкісі жаңғырып, ересектер тынығып, ауданда жылы серуен атмосферасы қалыптаса берсін.