Шымкентте 40 отбасы арманына жетті: жеңілдікті бағдарлама тұрғындар өміріне үмітін оралтып отыр

4 қыркүйек 2026 жыл. Шымкент қаласында тағы да қуанышты оқиға болды: жеңілдікті тұрғын үй бағдарламасы аясында тағы 40 отбасы жаңа пәтерлерінің кілтін алды. Кілттерді тапсыру рәсімі «Асар-2» шағынауданында өтіп, қала әкімі Ғабит Сыздықбеков жаңа тұрғындарды жылы лебізімен құттықтады. Бұл сан жағынан кішкентай болып көрінгенімен, 40 жанұяның тағдыры үшін бұл күн — бірнеше жылға созылған сабырлы күтудің ақырында жемісін берген сәт болды.
Тұрғын үй мәселесі Қазақстанның барлық ірі қалаларында, соның ішінде үшінші республикалық маңызы бар Шымкентте де аса өткір тұрған мәселелердің бірі болып келеді. Соңғы он жылда қалаға ауылдан келушілердің саны күрт өскен: бүгінде Шымкент халқы 1,3 миллионнан асып кеткен. Халықтың осылайша шоғырлануы тұрғын үйге сұранысты еселеп арттырды, ал нарықтық баға көпшілік отбасылар үшін қолжетімсіз деңгейде қала берді. Дәл осы жағдайда мемлекеттің жеңілдікті ипотека бағдарламалары ерекше мәнге ие болып отыр.
«Асар-2» шағынауданындағы тұрғын үй кешені — биылғы жылдың ірі жобаларының бірі. Жалпы жоспар бойынша осы кешеннен 420 пәтер берілетін болып белгіленген, оның 306-сының кілті бұрын-ақ тапсырылған. Бүгінгі рәсімнен кейін бұл сан одан да артты. Пәтерлер екі категория бойынша беріледі: көп балалы отбасылар мен өзге де әлеуметтік осал топтарға жылдық 2 пайыздық мөлшерлемемен, ал басқа санаттағы тізімге тұрған азаматтарға 5 пайыздық мөлшерлемемен. Бұл нарықтық ипотека мөлшерлемесімен салыстырғанда айтарлықтай жеңілдік — әдеттегі коммерциялық несиелер 14–18 пайызды құрайтынын ескерсек, бұл бағдарламаның маңыздылығы өз-өзінен айқын болады.
Жаңа тұрғындардың арасында ерекше назар аударатын тұлға — алты жыл бойы кезекте тұрған көп балалы ана Айнур Оразханова. Төрт баласымен жалдамалы үйде тұрып келген ол ақырында өз пәтерінің кілтін қолына алды. «Мен осы күнді алты жыл бойы армандадым. Балаларымды бөлме жалдап өсірдім, тосылдым, кейде үмітімді де жоғалта жаздадым. Бірақ мемлекет унытпапты, бізді есепте ұстады», — деді Айнур Оразханова кілтті алған сәттегі сезімдері туралы. Оның жанұясы төлемқабілеттілігін растап, жеңілдікті бағдарлама шеңберінде пәтерге ие болды. Бұл үдерісте маңызды шарт — алушының тұрақты табысы болуы және ипотеканы өтей алатынын дәлелдеуі.
Шымкент қала әкімі Ғабит Сыздықбеков тұрғын үй мәселесін шешу — биылғы жылдың бас басымдықтарының бірі екенін бірнеше мәрте мәлімдеген болатын. Оның пікірінше, қала бюджеті мен орталық қаражаты бірлесіп жұмылдырылған жағдайда ғана мұндай ауқымды нәтижеге қол жеткізуге болады. «Тұрғын үй — бұл тек қана бетон мен қирпіш емес. Бұл отбасы беріктігі, баланың болашағы, адамның қадір-қасиеті. Біз жыл соңына дейін барлық алған міндеттемелерімізді орындаймыз», — деп атап өтті Сыздықбеков рәсім барысында. Оның сөзіне сүйенсек, 2026 жылдың соңына дейін Шымкент бойынша жалпы 7 346 пәтер берілуі тиіс, ал қазірге дейін 3 646-ы тапсырылды. Демек, жыл аяғына дейін тағы 3 700-ден астам жанұя тұрғын үй алатын болады.
Мамандардың бағалауынша, жеңілдікті тұрғын үй бағдарламасының қоғамдық-экономикалық салдары тек баспана беруден өте асып кетеді. Шымкент экономика институтының сарапшысы Болат Нұрмағамбетовтің пікірінше, мұндай бағдарламалар азаматтардың тұрақтылық сезімін арттырады, жалдамалы баспанаға шығынды азайтады, ал бос қалған уақыт пен қаражатты отбасы баласының білімі мен денсаулығына жұмсауға мүмкіндік береді. «Бір пәтер берілгенде — бір отбасы ғана емес, ол отбасының алты-жеті мүшесі тұрақты болашаққа қадам басады», — деп түйіндейді ол.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстанда жеңілдікті тұрғын үй беру бағдарламалары 2000-жылдардың ортасынан бастап дамып келеді. «Нұрлы жер», «Бақытты отбасы», «Шаңырақ» сияқты бағдарламалар жүз мыңдаған қазақстандық отбасыларға пәтерлі болуға жол ашты. Соған қарамастан, тізімдегі кезек ұзақ болып қала берді, өйткені халық саны мен қалаға қоныс аудару үрдісі баяулаған жоқ. Алайда соңғы екі-үш жылда пәтер берілу қарқыны айтарлықтай жеделдеді — бұл жергілікті басқару органдарының есептілігіне қойылатын талаптардың күшеюімен де байланысты.
Жаңа тұрғындардың өздері де бұл бастаманы жоғары бағалайды. «Асар-2»-де кілт алған Серік Жақсыбеков: «Мен де сегіз жыл кезектің алдын күттім. Мемлекет бізді ұмытпады деген сенім берік болды, сондықтан да кезектен шықпадым», — дейді. Ал жас отбасы өкілі Дина Сейткали: «Енді балаларымыз тұрақты жерде өседі. Бұл ең үлкен сыйлық», — деп толқумен бөлісті. Осындай дауыстар — тек жеке сезім ғана емес, жалпы қоғамдық ахуалдың айнасы.
Жыл соңына дейін тағы үш мыңнан астам отбасы жаңа пәтер алады деген болжам Шымкент тұрғын үй нарығы мен мемлекеттік бағдарламалардың тиімділігі туралы оптимистік күтулерді қалыптастырып отыр. Маңызды мәселе — бағдарламаны жалғастырушылық пен кезекте тұрған мыңдаған отбасыларды уақытылы қамту. Биылғы нәтижелер бұл бағытта нақты ілгерілеу барын дәлелдейді. Шымкенттің тәжірибесі ел аймақтары үшін де үлгі бола алатын нақты мысал ретінде айта алады.