А-2 автомагистралі жаңғырады: Шымкент жаңа жол инфрақұрылымына қадам басады

3 қыркүйек 2026 жыл. Шымкент қаласындағы А-2 «Алматы–Ташкент–Термез» автомагистралін қайта жаңғырту жобасының 5-кезеңі бойынша құрылыс жұмыстары қарқынды жалғасуда. Жалпы ұзындығы 6,2 шақырымды құрайтын бұл нысанда бүгінгі күні 4,2 шақырым учаскеде асфальт төсеу жұмыстары толық аяқталды. Қалған бөліктерде жұмыстар үздіксіз жалғасып, нысанды биылғы жылы пайдалануға беру жоспарланған. Жоба аймақтың жол инфрақұрылымын түбегейлі өзгертуге бағытталған ірі стратегиялық қадам болып саналады.
А-2 автомагистралі — Орталық Азия елдерін байланыстыратын, тарихи маңызы зор халықаралық жол бағыты. Алматыдан басталып, Шымкент арқылы өтіп, Өзбекстанның Ташкент және Термез қалаларына дейін созылатын бұл магистраль ондаған жылдар бойы аймақтық сауда мен транзиттік жүк тасымалының негізгі тамырына айналған. Тарихи деректерге жүгінсек, кеңестік кезеңде салынған бұл жол Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы экономикалық байланыстың символы болды. Алайда уақыт өте жол жабыны тозды, инфрақұрылым ескірді, ал Шымкент халқының санының өсуімен қоса автомобиль қозғалысы да бұрынғыдан әлдеқайда тығыздала түсті. Осы жағдайдың жоба туындауына тікелей себеп болғаны анық.
Шымкент — Қазақстанның үшінші ірі қаласы ретінде соңғы онжылдықта қарқынды дамып келеді. Бүгінгі күні қалада 1,2 миллионнан астам адам тұрады, ал транзиттік жүк ағыны жыл сайын орта есеппен 8–12 пайызға өсіп келеді. Сарапшылардың бағалауынша, А-2 магистралі бойынша тәулік ішінде 25 мыңнан астам автомобиль өтетін болса, оның едәуір бөлігі халықаралық жүк тасымалына тиесілі. Мұндай жүктеме ескірген жол жабынына орасан зор қысым жасап, апатты жағдайлардың жиілеуіне алып келген. Дәл осы себептен А-2 магистралін жаңғырту жобасы бірнеше жыл бұрын қолға алынып, кезең-кезеңімен жүзеге асырыла бастады.
Жобаның бүгінге дейінгі кезеңдерінде де елеулі нәтижелерге қол жеткізілді. 1-ден 4-кезеңге дейін аяқталған жұмыстар қаланың бірқатар аудандарындағы жол жабынын түбегейлі жаңартты, жол белгілері мен жарықтандыру жүйелері заманауи стандартқа сәйкестендірілді. Енді 5-кезеңнің аяқталуымен бірге жалпы магистраль желісі жаңа сапалық деңгейге шығады деп күтілуде. «Бұл жоба жай ғана жол салу емес, бұл — Шымкенттің болашаққа жасаған инвестициясы», — дейді қала әкімдігінің инфрақұрылым бөлімінің басшысы Арман Сейітов. Оның сөзінше, 5-кезеңнің аяқталуы магистральдың жалпы өткізу қабілетін айтарлықтай арттырады.
Жоба аясында жол жабынын жаңартумен бірге инфрақұрылымның басқа да элементтеріне назар аударылуда. Жаяу жүргіншілерге арналған жолақтар кеңейтіліп, жарықтандыру жүйелері энергия үнемдейтін LED технологиясына ауыстырылуда. Сондай-ақ жол бойындағы су бұру жүйесі де жаңартылып, нөсер жауыннан кейін жол үстінде су жиналу мәселесі шешілмек. Жол қауіпсіздігі сарапшысы Дина Қасымова осы жұмыстардың маңыздылығын атап өте отырып: «Инфрақұрылымның кешенді жаңартылуы жол-көлік оқиғаларының санын кемінде 20–30 пайызға азайтады деп болжанады. Бұл тек жолаушылардың ыңғайлылығы емес, ең алдымен адамдардың қауіпсіздігі», — деп атап өтті.
Жергілікті тұрғындардың реакциясы да жоғары. Магістраль бойындағы аудандарда тұратын шымкенттіктер ұзақ уақыт бойы жол жабынының нашарлығынан зардап шекті. Автомобильшілер жыл сайын шұңқырлар мен жарықтарға байланысты едәуір шығын шегіп, жөндеу жұмыстарына артық қаражат жұмсап келді. «Ақыры осы жол жаңартылады деп, жылдар бойы күттік. Енді жол тегіс болса, бізге де, балаларымызға да оңай болады», — дейді жергілікті тұрғын, 45 жасар Сабыр Мұсаев. Оның пікірі магистраль маңындағы мыңдаған тұрғынның ортақ сезімін бейнелейді.
Болашаққа бағдар тұрғысынан қарағанда, А-2 магістралінің толық жаңғыртылуы Шымкент қаласының логистикалық орталыққа айналу жолындағы маңызды кезең болып табылады. Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы сауда айналымы соңғы бес жылда үш есеге өскенін ескерсек, осы бағыттағы жол инфрақұрылымының жаңартылуы екі ел арасындағы экономикалық байланысты одан әрі нығайтады. Транспорт экономистерінің бағалауынша, жаңартылған магістраль жүк тасымалының жылдамдығын арттырып, логистикалық шығындарды орта есеппен 15 пайызға қысқартады. Бұл, өз кезегінде, Шымкент арқылы өтетін тауарлардың бәсекеге қабілеттілігін жоғарылатып, аймақтың инвестициялық тартымдылығына оң ықпал етеді.
Жобаның уақытылы аяқталуы Қазақстанның жол инфрақұрылымын дамытудағы кешенді стратегиясының жемісті жүзеге асырылып жатқанының дәлелі. Мемлекеттік бюджет пен инвесторлардың қаражатын тиімді үйлестіру арқылы іске асырылып жатқан бұл жоба ел бойынша жол жаңарту бағдарламаларының үлгісіне айналуда. Биылғы жылы нысанды толық пайдалануға беру — Шымкент тарихындағы елеулі оқиға ғана емес, бүкіл оңтүстік аймақтың дамуына серпін берер маңызды қадам. А-2 магістралі жаңа сапасымен тек жолаушылар мен жүкшілердің жолын жеңілдетіп қана қоймай, Шымкентті Орталық Азияның ірі транзит торабы ретінде нығайтады.