Шымкентте мыңдаған отбасы жаңа өмірдің табалдырығын аттады

Биылғы жылдың басынан бері Шымкент қаласында тұрғын үй кезегінде тұрған 3 474 отбасы өз баспаналарына қоныстанды. 5 қыркүйек 2026 жылы жарияланған бұл мәліметтер Оңтүстік Қазақстанның орталығы үшін шынайы жетістік болып табылады. Бұл — жай ғана сандар емес, бұл жүздеген отбасының жылдар бойы армандаған, ауыртпалығын тасып жүрген үлкен үміттерінің іске асуы. Баспана мәселесі — Қазақстанның барлық өңірі үшін өткір тұрған әлеуметтік проблема болғандықтан, Шымкенттегі бұл нәтиже елдің басқа қалалары үшін де үлгілі тәжірибеге айналуы мүмкін.
Шымкент — халқы тез өсіп келе жатқан, Орталық Азиядағы ірі қалалардың бірі. Соңғы жылдары халық саны үнемі артып, тұрғын үйге деген сұраныс та күрт өсуде. Қаладағы баспана мәселесі бірнеше жыл бойы шиеленісіп келді: кезекте тұрғандардың саны артып, жалдамалы тұрғын үйлер қолжетімсіз болып қала берді. Кіріс деңгейі орташа отбасылар үшін нарықтық баспана сатып алу — іс жүзінде мүмкін болмаған арман еді. Осы жағдайды ескерген мемлекет «Нұрлы жер» бағдарламасын жалғастыра отырып, кредиттік және жалдамалы тұрғын үй бағыттарын белсенді түрде дамытып келеді. Дәл осы саясаттың жемісі ретінде биылғы жылдың алғашқы сегіз айының ішінде мыңдаған отбасы қоныс тойын тойлады.
Жарияланған деректерге сәйкес, 3 474 отбасының ішінде 2 099-ы кредиттік бағдарлама арқылы баспана алған болса, 1 375 отбасы жалға берілетін пәтерлерге қоныстанды. Шымкент қалалық әкімдігінің тұрғын үй бағдарламалары жөніндегі маманы Бекзат Жақсыбековтің айтуынша, кредиттік баспаналарға деген сұраныс жыл өткен сайын арта түсуде. «Бұл бағдарлама орташа табысы бар отбасылар үшін шынайы мүмкіндік болып отыр. Пайыздық мөлшерлеме төмен, алғашқы жарна қолжетімді — сондықтан халық бұған белсенді жүгінуде», — деді ол. Жалдамалы үйлер бағыты да аз маңызды емес: бұл санат мүгедектер, жетім балалар мен аз қамтылған отбасыларды қамтуда, бұлар нарықтық ипотекадан мүлдем алыс топтар.
Жаңа тұрғын үйлер қалыс инфрақұрылымы белсенді дамып жатқан аудандарда бой көтеруде. Бүгінгі заман талабы тұрғын үймен ғана шектелмейді — жаңадан тұрғызылған аудандарда инженерлік желілер, ішкі жолдар, мектептер мен балабақшалар, дүкендер мен медициналық пункттер де бірге жоспарлануда. Шымкенттің жаңа ауданында қоныстанған Гүлнара Сейтқали бұл өзгерісті жарқын сезіммен суреттейді: «Бес жыл кезекте тұрдым. Баяғыда ойлаушы едім — мен де тұрмыс жасай аламын ба деп. Енді балаларым өз бөлмесінде ұйықтайды, бізде жылы үй бар. Бұл — ең үлкен бақыт». Оның сөздері мыңдаған отбасының ортақ сезімін жинақтайды.
Жыл соңына дейін тағы 3 912 отбасына пәтер кілтін табыстау жоспарланып отыр. Оның ішінде 2 469 пәтер кредиттік бағытта, ал 1 443 пәтер жалдамалы бағытта берілетін болады. Жалпы есеппен алғанда, 2026 жылы Шымкентте 7 386 пәтер беру көзделген: 4 568-і кредиттік бағдарламаға, 2 818-і жалдамалы тұрғын үй желісіне тиесілі. Бұл — қаланың тарихындағы ең ірі тұрғын үй жоспарының бірі. Тұрғын үй және қала құрылысы саласының сарапшысы Нұрлан Омаров бұл жоспарды жоғары бағалайды: «Шымкент — еліміздің үшінші мегаполисі. Мұндай ауқымдағы тұрғын үй бағдарламасы қалалық дамудың жаңа деңгейін белгілейді. Бұл тек баспана беру емес — бұл тұтас қала ортасын қалыптастыру».
Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстанда тұрғын үй мәселесі ешқашан оңай болған емес. Кеңес заманында тұрғын үй мемлекет тарапынан бөлінетін, алайда кезектер ондаған жылдарға созылатын. Тәуелсіздік алғаннан кейін нарықтық баға күрт өсіп, көптеген отбасы тұрғын үй мәселесімен бетпе-бет қалды. «Болашаққа жол» мен «Нұрлы жер» бағдарламалары осы олқылықты жою мақсатында іске қосылды. Алматы, Астана, Шымкент сияқты ірі қалаларда бағдарлама аясында тұрғызылған үйлер санынан айқын байқауға болады — жылдан жылға нәтиже артуда.
Дегенмен сарапшылар кейбір мәселелерді де айтпай кетпейді. Тұрғын үй бағдарламасының тиімділігі тек берілген пәтер санымен ғана өлшенбеуі керек. Жаңадан салынған аудандардағы инфрақұрылымның сапасы, қоғамдық көлік желісінің дамуы, мектеп пен денсаулық сақтау мекемелерінің жеткіліктілігі — осылардың бәрі де жаңа тұрғындардың өмір сапасын тікелей анықтайды. Осы тұрғыда Шымкент қалалық жоспарлаушылары да жауапкершіліктен қаша алмайды: пәтер бергенмен, ыңғайлы өмір кеңістігін қалыптастыру — бұл ұзаққа созылатын жұмыс.
Жалпы алғанда, 2026 жылы Шымкентте 7 386 отбасына баспана берілуі — бұл тек жергілікті жетістік қана емес, бүкіл ел үшін маңызды сигнал. Мемлекеттің тұрғын үй саясатындағы жүйелілік нәтиже беріп жатыр, ал мыңдаған отбасы жаңа өмірдің табалдырығын аттап жатыр. Шымкент тәжірибесі — өзге қалаларға үлгі, ал артта қалып жатқан 3 912 отбасының да жыл соңына дейін жылы үйлерге қоныстануы — ең зор тілек болып қала береді.