Шымкентте тағы 40 отбасы жаңа пәтер кілтіне ие болды: баспана мәселесі кезең-кезеңімен шешіліп жатыр

Қазақстанның оңтүстік өңірінің орталығы — Шымкент қаласында әлеуметтік тұрғын үй беру бағдарламасы жаңа белеске шықты. 2 қыркүйек 2026 жылы кейіннен сатып алу мүмкіндігі бар жалдамалы баспана беру шеңберінде кезекті 40 отбасы жаңа пәтердің кілтін қолына алды. Кілт табыстау рәсіміне қала әкімі Ғабит Сыздықбеков жеке қатысып, алғашқы отбасыларға символдық кілттерді өз қолымен тапсырды. Бұл оқиға тек жеке адамдар үшін ғана емес, бүкіл қала тұрғындары үшін маңызды шараға айналды.
Шымкент — Қазақстанның үш миллионнан астам халқы тұратын республикалық маңызы бар қаласы. Соңғы он жылда қалада халық саны қарқынды өсті, бұл тұрғын үй нарығына зор қысым жасады. Мамандардың бағалауынша, қалада баспана жағдайын жақсартуды қажет ететін азаматтардың саны он мыңдарға жетеді. Баспана кезегінде тұрған отбасылардың арасында жалғызбасты аналар, мүгедектігі бар азаматтар, жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған кәмелетке толмағандар басым орын алады. Дәл осы аз қамтылған топтар үшін мемлекеттік қолдаудың маңызы ерекше зор болып табылады, өйткені ашық нарықта тұрғын үй сатып алу олар үшін мүмкін емес деуге болады.
Кілт табыстау рәсімінде сөз алған қала әкімі Ғабит Сыздықбеков бұл бағдарламаның стратегиялық маңыздылығын атап өтті. «Баспана — адам өмірінің іргетасы. Отбасы жайлы үйге қоныстанған кезде ғана балалар дұрыс тәрбие алады, ата-аналар жұмысқа толыққанды зейін бөле алады. Біздің міндетіміз — осы мүмкіндікті мүмкіндігінше кең қауымға жеткізу», — деді Сыздықбеков. Әкімнің сөзіне қарағанда, алдағы жылдары қалада жаңа тұрғын үй кешендерін пайдалануға беру жоспары жалғасады және баспана беру қарқыны тек артады.
Бозарық шағынауданында орналасқан жаңа көп қабатты үйлер заманауи инженерлік коммуникациялармен — газбен, сумен, электрмен — толықтай жабдықталған. Ауданда мектеп, балабақша, дүкендер мен жол инфрақұрылымы да бірге дамытылып отыр. Жаңа пәтер иелерінің бірі, үш баланы жалғыз тәрбиелеп жүрген Зауреш Нұрланова: «Бұрын жалға тұратын едік, ай сайын жалдау ақысы өсіп жататын. Ал енді өз пәтерімізде тұрамыз. Балаларымның бөлек бөлмесі болды. Мұны армандаушы едім», — деп толқына сөйлеп, жасырын жылап алды. Оның сезімі сол күні кілт алған барлық отбасының ортақ сезімін айқын бейнелейді.
Жалдамалы тұрғын үйді кейіннен меншікке өткізу тетігі — Қазақстан тәжірибесінде салыстырмалы жаңа, бірақ тиімділігі дәлелденген тәсіл. Бұл модель бойынша отбасылар алдымен нарықтық бағадан едәуір төмен жалдау ақысын төлейді, ал белгілі бір мерзімнен кейін — әдетте он бес жылдан кейін — пәтерді толық меншікке алу мүмкіндігіне ие болады. Тұрғын үй саласы сарапшысы Мейіржан Қасымов бұл тетіктің артықшылығын былайша түсіндіреді: «Бұл бағдарлама екі мәселені бір уақытта шешеді: адамдар бүгін баспана алады және болашақта меншік иесіне айналады. Ипотека алу мүмкіндігі жоқ, алайда тұрақты кіріс бар отбасылар үшін бұл оңтайлы жол». Сарапшының пікірінше, Шымкенттің бұл саладағы тәжірибесі өзге қалаларға үлгі бола алады.
Статистикаға жүгінсек, соңғы үш жыл ішінде Шымкентте осы бағдарлама аясында бес жүзден астам отбасы жаңа пәтер алды. Биылғы жылы берілген пәтерлердің жалпы саны жүзден асқан болса, жыл соңына дейін тағы бірнеше ондаған отбасыны баспанамен қамту жоспарланып отыр. Қалалық статистика деректеріне сәйкес, баспана кезегінде тұрған азаматтардың үлесі жыл санап азайып келеді, алайда қала халқының өсімін ескергенде бұл мәселе әлі де өзектілігін жоймайды. Демографиялық болжамдар Шымкент халқы алдағы он жылда тағы жарты миллионға өсуі мүмкін екенін көрсетеді, бұл тұрғын үй саясатына қосымша жауапкершілік жүктейді.
Тарихи тұрғыдан алғанда, кеңестік кезеңде тұрғын үй мемлекет тарапынан тегін берілетін, алайда кезек жылдар, тіпті ондаған жылдар бойы созылатын. Тәуелсіздік алғаннан кейін баспана нарығы жеке секторға берілді, бұл бір жағынан бәсекелестікті арттырса, екінші жағынан аз қамтылған топтарды пәтер сатып алу мүмкіндігінен алыстатты. Бүгінгі мемлекеттік жалдамалы бағдарлама осы екі үлгінің тиімді жақтарын ұштастырып, нарықтық икемділік пен мемлекеттік қолдауды бірге қамтамасыз етеді. Бұл тәсіл Еуропаның бірқатар елдерінде, атап айтқанда Финляндия мен Австрияда жемісті қолданылып, тұрғын үй мәселесін шешудің тиімді жолы ретінде мойындалған.
Жергілікті тұрғындар бұл қадамды жалпы оң бағалайды. Бозарық шағынауданы тұрғыны, педагог Ақмарал Сейітова: «Маңайымыздағы жаңа үйлер кешенін мен жыл бойы бақылап жүрдім. Жақсы ниетпен тұрғызылған, сапасы жаман емес. Мұндай жобалар қалаға нағыз пайда әкеледі, өйткені жер телімдері тиімді пайдаланылады, инфрақұрылым да дамиды», — деді. Оның пікірі ауданда тұратын көптеген адамдардың көзқарасын білдіреді. Қалалық мәслихат мүшелері де бағдарламаны кеңейтуді қолдап, жылдық бюджетте тұрғын үй секторына бөлінетін қаражатты ұлғайту туралы ұсыныс енгізіп отыр.
Алдағы перспективаға назар аударсақ, Шымкент қалалық әкімдігі 2027–2028 жылдары жаңа тұрғын үй кешендерін іске қосуды жоспарлауда. Жоспарлы жұмыстың жалғасуы баспана кезегіндегі азаматтарға нақты үміт береді. Сарапшылар мен қоғам өкілдері осы бағыттағы мемлекеттік ерікті ортақ қолдаумен сүйемелдеу қажеттігін атап өтеді. Жыл сайын жүздеген отбасының пәтер алуы — бұл тек сан ғана емес, нақты адам тағдырлары, нақты балалардың болашағы. Шымкенттің бүгінгі тәжірибесі Қазақстанның басқа ірі қалалары үшін де бағалы үлгіге айналуда.