Шымкент тұрғындары: жарық, жол және кәріз мәселесі шешімін күтеді

17 қыркүйек 2026 жылы Шымкент қаласының әкімі Қарасу ауданының тұрғындарымен тікелей кездесу өткізді. Нұрсат, Астана және Мирас шағын аудандарының тұрғындары өздерін мазалаған мәселелерді тікелей қала басшысына жеткізді. Электр қуатының үзілуі, кәріз жүйесінің болмауы, коммуналдық қызметтердің сапасы және жаңадан жөнделген тротуарлардың нашар жағдайы — осының бәрі бір кездесуде тізбектеліп айтылды. Тұрғындардың наразылығы мен талабы алдағы уақытта шешімін табатын болады деген үміт осы кездесуден туды.
Шымкент — Қазақстанның оңтүстігіндегі ірі қала және еліміздің үш республикалық маңызы бар қаласының бірі. 2018 жылы дербес мәртебе алғаннан бері қала үздіксіз дамып келеді, халқы жыл сайын өсуде. Бүгінде Шымкентте 1 миллионнан астам адам тұрады, ал Қарасу ауданы — осы мегаполистің ең тығыз қоныстанған аудандарының бірі. Халықтың жылдам өсуі инфрақұрылымның дамуымен қатар жүре алмай отырғаны — бүгінгі кездесудің де басты себебі болды. Республикалық маңызы бар қала мәртебесі өзіне тиісті бюджеттік қолдауды алады, алайда тұрғындардың мәселесі жылдар бойы жинақталып қалған.
Нұрсат шағын ауданының тұрғыны Гүлнар Сейткалиева кездесуде ашық сөйлеп, электр қуатының жиі үзілетінін айтты. «Біздің ауданда жазда да, қыста да жарық кетіп тұрады. Кейде бірнеше сағат, кейде тұтас күн отырамыз. Балалар сабақ дайындай алмайды, тоңазытқыш бұзылады, кәсіпкерлер шығынға ұшырайды. Бұл мәселені жылдар бойы айтып келеміз, бірақ нақты шешім жоқ» — деді ол. Электрмен жабдықтау мәселесі тек тұрғындарды ғана емес, аудандағы шағын бизнесті де тікелей қамтиды. «Энергетика» АҚ деректері бойынша, Шымкенттің бірқатар аудандарындағы электр желілері 30–40 жыл бұрын салынған және түбегейлі жаңартуды қажет етеді.
Кәріз жүйесінің болмауы — аудан тұрғындары үшін тіпті де өткірірек мәселе. Мирас шағын ауданының тұрғыны Болат Ермеков: «Бізде кәріз жоқ. Осы заманда, мегаполисте тұрып, бұндай жағдай болады деп ойламаған едік. Балалар ауырып жатыр, санитарлық жағдай мүшкіл. Бізге нақты мерзім керек» — деп талап қойды. Статистикаға жүгінсек, Шымкент бойынша орталықтандырылған кәріз жүйесіне қосылмаған үй шаруашылықтарының үлесі әлі де айтарлықтай жоғары: қала санитарлық-эпидемиологиялық қызметінің мәліметінше, кейбір шеткі аудандарда бұл көрсеткіш 20–25 пайызды құрайды. Коммуналдық инфрақұрылымның артта қалуы халықтың денсаулығына тікелей қауіп төндіреді.
Тротуарлардың сапасы мәселесі де кездесуде ерекше назар аударды. Жуырда жөндеуден өткен жаяу жолдар небәрі бірнеше айдың ішінде бұзылып қалғаны туралы Астана шағын ауданының тұрғындары фото дәлелдерімен келді. Азаматтық қоғам өкілі, «Шымкент Жасыл Қала» қозғалысының мүшесі Динара Ахметова: «Жөндеу жұмыстары жасалды, бірақ сапасыз материал пайдаланылған. Мұндай жұмысқа бюджеттен қаражат жұмсау — халықтың ақшасын босқа шашу» — деп ашына сөйледі. Сарапшылар мұндай жағдайларды тендер процесіндегі бақылаудың әлсіздігімен, кейде сыбайлас жемқорлықпен байланыстырады. Инфрақұрылым жобаларының сапасын тәуелсіз аудит арқылы тексеру талабы соңғы жылдары Қазақстанда күшейіп келеді.
Қала әкімі тұрғындардың мәселелерін тыңдап, бірқатар нақты тапсырма берді. Жауапты қызметтерге мәселелерді зерттеп, шешім жоспарын дайындауға нұсқау берілді. Электр жабдықтау мәселесі бойынша «Шымкентэнерго» компаниясына тексеру жүргізу тапсырылды. Кәріз жүйесін тарту жоспары бойынша қала әкімдігінің коммуналдық шаруашылық бөліміне мерзімді нақтылауы сұралды. Тротуарлар мәселесінде орындаушы мердігерлердің жауапкершілігін анықтау жөнінде қадамдар жасалатыны хабарланды. Бұл тапсырмалардың орындалу барысы бақылауға алынады деген уәде берілді.
Мұндай кездесулер Қазақстанда «тікелей диалог» форматында жиі өткізіліп тұрады және олардың маңыздылығы жоғары. Алайда азаматтық белсенділер мен журналистер мұндай кездесулердің нақты нәтижеге ұласуы үшін тиісті бақылау механизмі болуы керек екенін атап өтеді. Шымкентте ғана емес, Алматы мен Астанада да ұқсас мәселелер тұрғындар тарапынан үнемі көтеріліп отырады. Бұл — жылдам урбанизация мен инфрақұрылым дамуының арасындағы жүйелі алшақтықтың көрінісі. Мамандардың пікірінше, бұл мәселені шешу үшін тек жергілікті бюджет ресурстары жеткіліксіз — республикалық деңгейдегі нысаналы бағдарламалар қажет.
Тұрғындар кездесуден белгілі бір үміт пен сеніммен шықты. Алайда Нұрсат тұрғыны Гүлнар Сейткалиеваның сөзімен айтсақ: «Уәде бұрын да берілді. Бізге керегі — нақты мерзім, нақты жауапты адам және нақты нәтиже». Бұл сөздер тек бір аудан тұрғындарының емес, Шымкент пен тұтас Қазақстандағы миллиондаған қала тұрғындарының үнін білдіреді. Коммуналдық инфрақұрылымды жаңғырту — бүгінгі күні мемлекеттік басымдық ретінде қарастырылуы тиіс мәселе болып қала береді. Алдағы айлар мен жылдар осы уәделердің орындалуын көрсетеді, ал тұрғындар өз ауданының болашағын бақылауды бос қоймайтынын анық білдірді.