Тұран тұрғындарының мұң-мұқтажы: аким Ғабит Сыздықбеков не естіді?

Шымкент қаласының Тұран ауданында тұратын тұрғындар ұзақ уақыт бойы жиналып қалған мәселелерін тікелей аудан басшысына жеткізу мүмкіндігіне ие болды. 17 қыркүйек 2026 жылы өткен азаматтармен кездесуде аким Ғабит Сыздықбеков тұрғындардың шағымдары мен өтініштерін тыңдады. Заңсыз құрылыс, жер учаскелерін ресімдеу, мектептердегі орын тапшылығы, алаяқтық несиелер, ауыз су мен газбен қамтамасыз ету мәселелері — осының бәрі бір кездесуде қозғалды. Бұл оқиға Шымкенттің тез дамып жатқан аудандарындағы инфрақұрылымдық дағдарыстың тереңдей бергенін тағы бір рет айқын көрсетті.
Тұран ауданы — Шымкенттің соңғы он жылда ең қарқынды өсіп келе жатқан аймақтарының бірі. Халық саны жыл сайын артып, жаңа тұрғын үй кешендері бой көтеріп, алайда қажетті инфрақұрылым осы қарқынмен ілесе алмай отыр. Қалалық жоспарлаудың артта қалуы, жер учаскелерін заңсыз иемдену және ұзақ жылдар бойы жинақталған шешімсіз мәселелер — бүгінгі кездесуде жарқын болып шықты. Тұрғындардың арасында орта буын отбасылар, жастар, зейнеткерлер де болды — бәрінің де алаңдаушылығы ортақ, тек себептері мен жағдайлары ғана өзгеше.
Кездесудегі ең өткір тақырыптардың бірі — заңсыз құрылыс мәселесі. Аудан аумағында жер учаскелерін дұрыс ресімдемей, рұқсатсыз тұрғызылған ғимараттар саны соңғы жылдары айтарлықтай өскен. «Біз жерімізді заңды жолмен ресімдегіміз келеді, бірақ бюрократиялық кедергілер соншалықты көп, адам шаршайды» — деді кездесуге қатысқан тұрғындардың бірі. Мамандардың бағалауынша, Шымкент бойынша жер дауларының 30 пайыздан астамы нақты осы сияқты аудандарда тіркеледі — өйткені қала шекараларының кеңеюі кезінде мүлік құқықтарын заңдастыру механизмі уақытылы дайындалмаған. Аким Ғабит Сыздықбеков бұл мәселені жер комиссиясымен бірлесіп шешуге уәде берді және кез келген заңсыз жер иеленушіге қатысты заңды шара қолданылатынын ескертті.
Мектептердегі орын жетіспеушілігі — бұл мәселені де тұрғындар өткір айтты. Тұран ауданының кейбір мектептерінде оқушы саны нормадан екі есе артық, яғни балалар үш ауысымда оқуға мәжбүр. «Менің балам таңертең сағат жетіде мектепке барады, бірақ үшінші ауысым болғандықтан кешке оралады. Бұл қалыпты жағдай емес» — деп шағымданды бір ана. Қазақстан бойынша статистикаға жүгінсек, тек 2024–2025 оқу жылында ғана мектеп жасындағы балалардың 12 пайызы тығыздығы шамадан тыс мектептерде оқыған. Шымкент бойынша бұл көрсеткіш одан да жоғары — себебі қала халқы ел ішінен қоныс аудару толқынынан соң тез өсті. Жаңа мектеп салу жоспары бар екені айтылды, алайда оның нақты мерзімдері әлі белгіленбеген.
Алаяқтық несиелер мәселесі де кездесуде жан-жақты талқыланды. Тұрғындар микроқаржы ұйымдарынан алынған несиелер бойынша заңсыз пайыздар мен жасырын комиссиялар туралы шағымдарын баяндады. Кейбір жағдайларда адамдар өздері білместен мүліктерін кепілдікке қойып қалған. Бұл — тек Тұран ауданының ғана емес, бүкіл республика бойынша өткір тұрған мәселе. Қазақстан Ұлттық Банкінің деректеріне сәйкес, 2025 жылдың соңында жеке тұлғалардың жалпы берешегі 12 триллион теңгеден асқан, ал олардың едәуір бөлігі — жоғары пайызбен берілген тұтынушылық несиелер. Аким бұл мәселені тиісті органдарға жолдауға және заң бойынша қорғану жолдары туралы тұрғындарға кеңес беруге міндеттенді.
Ауыз сумен, газбен қамтамасыз ету және жалпы инфрақұрылым мәселелері де кездесудің мазмұнды бөлігін алды. Аудан тұрғындарының бір бөлігі ескірген су құбырлары мен тұрақсыз газ беруден зардап шегіп отыр. Жазда ауыз судың сапасы күрт төмендейтіні, ал қыстайғы газ қысымының жетіспеушілігі жылытуды мүмкін еместіге айналдыратыны туралы тікелей айтылды. Инфрақұрылымдық мәселелер — бұл өте байсалды тақырып, себебі тиісті жабдықтарды жаңарту үшін едәуір бюджет және нақты іс-шаралар жоспары қажет. Ауданда инфрақұрылымды жетілдіруге арналған жобалар қарастырылып жатқаны айтылды, алайда тұрғындар нақты мерзімдер мен жауапты тұлғалардың аталуын талап етті.
Сарапшылар бұл кездесудің өзін оң белгі ретінде бағалайды, алайда нәтижелілігі уәделердің орындалуымен өлшенетінін атап өтеді. «Азаматтармен тікелей диалог — биліктің ашықтығының белгісі. Бірақ халыққа маңыздысы — айтылған мәселелердің шынымен шешілуі» — деді қалалық дамуды зерттеуші сарапшы. Шымкент бойынша осындай кездесулер жылына бірнеше рет өткізіледі, алайда олардың тиімділігі ауданнан ауданға қарай айтарлықтай ерекшеленеді. Тұран ауданы жағдайында тұрғындардың мәселелері жүйелі сипатқа ие болғандықтан, жеке шешімдер жеткіліксіз — кешенді бағдарлама қажет.
Осы кездесу Шымкенттің жедел дамып жатқан аудандарындағы жинақталған проблемалардың айнасы болды. Тұрғындар дауыстарын жеткізді — енді билік оны іс жүзінде естігенін дәлелдеуі тиіс. Жер мәселесін реттеу, мектеп орындарын кеңейту, алаяқтық несиелерден қорғау және инфрақұрылымды жаңарту — бұл тапсырмалардың бәрі де кешіктіруді қажет етпейтін басымдықтар. Тұран тұрғындарының үміті — аким берген уәделердің нақты іске асырылатын жоспарға айналуы.