Түркістан облысы Аризона штатымен ынтымақтастықты нығайтады: жаңа серіктестіктің келешегі

4 шілде 2026 жыл. Түркістан облысының әкімі Нұралхан Күшеров АҚШ-тың Аризона штатында Қазақстан Республикасының Құрметті консулы Хью Холлман басқарған делегацияны қабылдады. Бұл кездесу екі аймақ арасындағы ынтымақтастықтың жаңа кезеңін бастауы мүмкін деген үміт туғызды. Білім беру, туризм және инвестиция салаларын қамтыған кең ауқымды келіссөздер барысында тараптар бірлескен жобаларды іске асырудың нақты жолдарын талқылады.
Түркістан облысы мен Аризона штаты арасындағы байланыстың тамыры тереңде жатыр. Қазақстан тәуелсіздік алған күннен бастап АҚШ-пен стратегиялық серіктестік орнату бағытын ұстанып келеді. 1992 жылы дипломатиялық қатынастар орнатылғаннан бері екі ел арасындағы сауда-экономикалық айналым жыл сайын өсіп келеді. Қазіргі таңда Қазақстан мен АҚШ арасындағы жылдық сауда айналымы бірнеше миллиард долларды құрайды. Бірақ екі ел арасындағы ынтымақтастық тек орталық деңгейде ғана емес, аймақтық деңгейде де белсенді дамып жатыр. Дәл осы тұрғыдан алғанда Түркістан — Аризона байланысы ерекше маңызға ие.
Кездесу барысында білім беру саласына айрықша назар аударылды. Аризона университетімен бірлескен оқу орнын ашу мүмкіндігі талқыланды. Хью Холлман өз сөзінде: «Аризона университеті — дүние жүзіндегі ең ірі және беделді жоғары оқу орындарының бірі. Біз Түркістан облысымен бірлескен білім беру бағдарламаларын іске асыруға шынайы қызығушылық танытамыз. Мұндай ынтымақтастық екі аймақ үшін де орасан зор пайда әкеледі» деп атап өтті. Осы бастаманы қолдай отырып, облыс әкімі Нұралхан Күшеров де өз ойын ашық жеткізді: «Түркістан — Қазақстанның рухани астанасы ғана емес, сонымен бірге болашақ дамудың ірі орталығына айналып келе жатқан аймақ. Бізде білікті кадрлар дайындауға, заманауи технологияларды енгізуге деген мұқтаждық өте жоғары. Аризоналық серіктестермен ынтымақтастық осы мақсаттарымызды іске асыруға зор септігін тигізеді».
Кездесудің тағы бір маңызды бағыты — ауыл шаруашылығын цифрландыру және өнімді терең өңдеу саласындағы ынтымақтастық болды. Бүгінгі таңда Түркістан облысы Қазақстанның аграрлық секторында жетекші орын алады. Облыста бидай, мақта, жүгері, бақша дақылдары кеңінен өсіріледі. Алайда шикізатты өңдеу деңгейі әлі де жеткіліксіз болып қалуда. Аризона штаты болса агротехнологиялар саласында озық тәжірибе жинақтаған. Су тапшылығы жағдайындағы суармалы егіншілік, жаңа технологиялар негізінде ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу — осы бағыттарда американдық серіктестердің тәжірибесі Түркістан облысы үшін баға жетпес болмақ. Тараптар арнайы оқу-тренинг бағдарламасын іске асыру арқылы жергілікті мамандарды осы саладағы жаңалықтармен таныстырмақ.
Туризм саласы да келіссөздердің маңызды бөлігін құрады. Түркістан — ортағасырлық Орта Азияның мәдени мұрасын сақтаған бірегей қала. Қожа Ахмет Ясауи кесенесі ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген. Облыс жылдан жылға туристер санының өсуін байқап отыр: 2024 жылы облысқа келген туристер саны алдыңғы жылмен салыстырғанда 30 пайызға артты. Алайда АҚШ-тан келетін туристер үлесі әлі де аз. Аризона штатының туристік агенттіктерімен бірлескен бағдарламаларды іске асыру, Түркістан туралы ақпаратты американдық нарықта кеңінен насихаттау — осы бағыттар жете талқыланды. Сарапшылардың пайымдауынша, болашақта АҚШ-тан Түркістанға келетін туристер саны бірнеше есеге өсуі мүмкін.
Инвестиция тарту мәселесі де кездесудің өзекті тақырыбына айналды. Облыс экономикасы соңғы бірнеше жылда серпінді дамып келеді. Облыс орталығы Түркістан қаласы заманауи инфрақұрылыммен жабдықталып, жаңа кәсіпорындар мен мекемелер ашылуда. Аризоналық бизнес өкілдерінің Түркістан облысына деген қызығушылығы арта түсуде. Хью Холлман: «Түркістанның даму қарқыны өте жоғары. Бұл аймақ шетелдік инвесторлар үшін тартымды нысанаға айналып барады. Біз аризоналық кәсіпкерлерді осы мүмкіндіктен пайдалануға шақырамыз» деп мәлімдеді. Бірлескен кәсіпорындар, технопарктер, аграрлық өңдеу зауыттары — осы бағыттарда нақты ұсыныстар жасалды.
Жергілікті қоғамдастық пен сарапшылар да бұл кездесуді оң бағалады. Экономист Болат Сейітов: «Аймақтық дипломатия — бұл бүгінгі заманның талабы. Орталық үкіметтің алдын ала кете отырып, облыстардың тікелей халықаралық байланыстар орнатуы — экономиканы диверсификациялаудың тиімді жолы. Түркістан — Аризона байланысы дәл осындай үлгілі ынтымақтастықтың бастауы болуы мүмкін» деп пікір білдірді. Білім саласының маманы Гүлнар Омарова да осы бастаманы жоғары бағалай отырып, жергілікті жастарға АҚШ-тың жоғары оқу орындарында білім алу мүмкіндіктерінің ашылуы өлшеусіз маңызды деп атап өтті.
Тарихи тұрғыдан алғанда, Қазақстанның халықаралық ынтымақтастықты аймақтық деңгейде дамытуы жаңа құбылыс емес. Алматы, Нұр-Сұлтан, Шымкент сынды ірі қалалардың шетелдік аналогтарымен бауырластық байланыстары бар. Алайда Түркістан — Аризона серіктестігі бірегейлігімен ерекшеленеді: бұл тек мәдени алмасу ғана емес, нақты экономикалық жобаларды іске асыруға бағытталған жан-жақты ынтымақтастық. Тараптар алдағы айларда бірлескен іс-шаралар жоспарын бекіту мен нақты жобаларды жүзеге асыруға кіріспек. Бүгін отырғызылған бұл достастық ұрығы ертең екі халық арасындағы берік ынтымақтастыққа айналатынына сенімді.