Түркістан мен Гуйчжоу: жаңа серіктестіктің алғашқы қадамдары

26 мамыр 2026 жылы Түркістан облысы әкімінің орынбасары Қанат Қайыпбек Қытай Халық Республикасының Гуйчжоу провинциясынан арнайы сапармен келген ресми делегациямен маңызды кездесу өткізді. Делегацияны Гуйчжоу провинциясының шетелмен достық жөніндегі халық қоғамы төрағасының орынбасары Хун Цзян басқарды. Бұл кездесу екі аймақ арасындағы тікелей диалогтың ресми бастауы ретінде тарихта қалмақ, өйткені Түркістан мен Гуйчжоу бұған дейін тікелей ынтымақтастық форматында байланыс орнатпаған болатын.
Кездесу барысында тараптар өңіраралық ынтымақтастықты нығайту, инвестиция тарту, сауда-экономикалық байланыстарды кеңейту, цифрлық технологиялар, туризм және өндіріс салаларындағы бірлескен жобаларды жүзеге асыру мәселелерін талқылады. Сарапшылардың айтуынша, мұндай кездесулер жай дипломатиялық сыпайылық емес — бұл нақты экономикалық мүдделер мен стратегиялық есептерге негізделген серіктестіктің алғашқы іс жүзіндегі белгісі. Қазақстан мен Қытай арасындағы сауда айналымы соңғы бес жылда екі еселеніп, 2025 жылы 34 миллиард долларға жеткені белгілі. Аймақтық деңгейдегі байланыстардың бұл жалпы серіктестікті тереңдете түсетіні сөзсіз.
Түркістан облысы — бұл жай ғана өңір емес, Қазақстандағы стратегиялық маңызы ерекше аумақтардың бірі. Қанат Қайыпбек кездесу барысында облыстың инвестициялық әлеуетін жан-жақты таныстырды. «Түркістан облысымен бауырластық қарым-қатынас орнатуға танытқан қызығушылықтарыңыз біз үшін ерекше маңызға ие. Бүгінгі таңда өңірімізде шетелдік инвесторлардың табысты жұмыс істеуі үшін барлық қолайлы жағдайлар мен мемлекеттік қолдау тетіктері толық жасалған», — деді ол. Аймақтың орналасуы да ерекше: Қытай мен Еуропа елдері арасындағы құрлықтық жүк тасымалының 85 пайызы Түркістан облысы арқылы өтетін «Батыс Қытай — Батыс Еуропа» халықаралық транзит дәлізіне тиесілі екені осы серіктестіктің не себепті маңызды екенін айқын көрсетеді. Сонымен қатар Орталық Азия өңірін Ресей мен Сібір аймағымен байланыстыратын стратегиялық теміржол магістральдары да облыс арқылы өтеді.
Гуйчжоу провинциясы — Қытайдың оңтүстік-батысындағы тез дамып келе жатқан технологиялық хаб. Соңғы онжылдықта провинция цифрлық экономика мен деректер өңдеу саласында жасаған серпілісі арқасында бүкіл Азияда атын шығарды. Гуйчжоуда бүгінде Apple, Huawei, Alibaba сияқты алпауыт технологиялық компаниялардың деректер орталықтары орналасқан. Сонымен қатар провинция жасыл энергетика, фармацевтика және агроөнеркәсіп саласында да мықты позицияларға ие. Осы тұрғыдан алғанда, Гуйчжоу делегациясының Түркістан облысына деген қызығушылығы — бір жағынан Орталық Азия нарығына шығу, екінші жағынан транзиттік инфрақұрылымға қол жеткізу мүддесімен тікелей байланысты деп бағалауға болады. «Бұл кездесу — болашақта нақты жобаларға ұласатын серіктестіктің негізін қалады. Гуйчжоудың технологиялық тәжірибесі мен Түркістанның логистикалық артықшылықтары бір-бірін толықтыра алады», — деді экономикалық ынтымақтастық мәселелерін зерттеуші сарапшы Алибек Жақсыбеков.
Түркістан облысының инвестициялық ортасы да бірқатар нақты артықшылықтармен ерекшеленеді. Заманауи Түркістан халықаралық әуежайы жылына үш миллионға дейін жолаушы ағынын қамтамасыз ете алады. Қазақстанның Еуразиялық экономикалық одаққа мүшелігі аясында облыста жұмыс істейтін кәсіпорындарға 180 миллионнан астам тұтынушысы бар ауқымды нарық ашық тұр. Бұл нарықта тауарлардың, қызметтердің және капиталдың еркін қозғалысы қамтамасыз етілген, кедендік баж салығы қолданылмайды. Облыста инженерлік-коммуникациялық желілері толық тартылған жер учаскелерін ұсынатын 21 индустриалды аймақ жұмыс істейді. «Turan» арнайы экономикалық аймағы жоғары технологиялық және терең өңдеу өндірісін жолға қоятын жобаларға есігін айқара ашып тұр.
Бұл дипломатиялық белсенділік оқшау оқиға емес. Соңғы екі жылда Түркістан облысы шетелдік делегацияларды қабылдау жиілігін айтарлықтай арттырды. 2024 жылы облысқа тартылған тікелей шетелдік инвестиция көлемі алдыңғы жылмен салыстырғанда 40 пайызға өскен. Сауда-экономикалық форумдар, өнеркәсіп жәрмеңкелері және инвестициялық конференциялар облысты Орталық Азиядағы бизнес-дипломатияның белсенді орталығына айналдыруда. Облыс әкімдігінің деректері бойынша, жақын арада Оңтүстік Корея, Германия және Біріккен Араб Әмірліктерінен де делегациялардың сапары жоспарланған. Мұның өзі Түркістанның халықаралық аренада ықпалы артып келе жатқанын айғақтайды.
Хун Цзян бастаған делегация да кездесуге деген оң ықылас білдірді. «Гуйчжоу мен Түркістан арасында ынтымақтастықтың берік іргетасы қаланды деп сенемін. Провинциямыздың кәсіпкерлері Орталық Азиядағы серіктестерімен тығыз жұмыс істеуге дайын», — деді Хун Цзян кездесу аяқталғаннан кейін. Тараптардың ниеті ынтымақтастық меморандумын ресімдеп, алғашқы бірлескен жобаларды жыл соңына дейін анықтауға бағытталған.
Жалпы алғанда, Түркістан мен Гуйчжоу арасындағы бұл бастамалы кездесу — тек екі аймақтың ғана емес, тұтас Қазақстан мен Қытай арасындағы ынтымақтастықтың жаңа парағын ашуы мүмкін. Транзиттік потенциал, технологиялық мүмкіндіктер және еркін нарықтың артықшылықтары бір арнада тоғысқан кезде, нәтиже екі тарапқа да тиімді болатыны анық. Бүгін отырған ортақ дастархан ертең — нақты жобаларға, жаңа жұмыс орындарына және аймақтық өркендеуге ұласады деп үміт артуға толық негіз бар.